پس از واکسن کووید-19، مراقب غدد لنفاوی مثبت کاذب در PET باشید

واکسیناسیون کووید در بعضی افراد با تورم غدد لنفاوی گردن، زیربغل و کشاله ران همراه است و نگرانی و گاهی نمونه‌برداری غیرضروری ایجاد می‌کند. معلوم است این وضعیت به‌ویژه با واکسن‌های mRNA در مقایسه با واکسن‌های غیرفعال شایع‌تر است و در بیماران سرطانی نگرانی بیشتری ایجاد می‌کند (ببینید: چرا بیماران سرطانی باید واکسن کووید بزنند؟).

BioNTech و Moderna که هر دو واکسن mRNA برای کووید هستند، در تصویربرداری PET می‌توانند لنفادنوپاتی واکنشی و جذب ردیاب پرتوزا ایجاد کنند و به تفسیر اشتباه این غدد به‌عنوان مثبت از نظر سرطان بینجامند. شاید علت این وضعیت آن باشد که واکسن‌های mRNA یک پاسخ دستگاه ایمنی قوی‌تر برمی‌انگیزند.

یافته‌های مطالعه‌ای تازه درباره این وضعیت، در 19 مه 2021 در نشریه American Journal of Roentgenology منتشر شدند.

مثبت کاذب غدد لنفاوی پس از واکسیناسیون

طبق گزارش این مطالعه، در افرادی که تا 24 روز پس از واکسن کووید PET-BT شدند، از 67 بیمار، 7 نفر (% 10.4) به‌دلیل جذب ردیاب در غدد زیربغل، مثبت کاذب داشتند.

در پنج موردی که محل تزریق مشخص بود، غدد مثبت در همان سمت واکسیناسیون بودند.

بالا، تصاویر PET با دو ردیاب متفاوت که جذب غدد لنفاوی زیربغل در همان سمت واکسیناسیون را نشان می‌دهند.

در یکی از 7 بیمار، در غده لنفاوی سوپراکلاویکولار، یعنی بالای ترقوه، نیز جذب FDG (ردیاب پرتوزا) در همان سمت واکسن دیده شد.

چهار بیمار واکسن Pfizer و سه بیمار Moderna گرفته بودند. در PETهای پیشین، هیچ جذب غده لنفاوی نداشتند.

متخصصان پزشکی هسته‌ای و رادیولوژی باید هنگام تفسیر PET از امکان رخ دادن این وضعیت آگاه باشند.

بررسی سابقه واکسیناسیون «ضروری» است

از هفت مورد مثبت بررسی‌شده، سه نفر در اثر التهاب محل تزریق، در عضله دلتوئید شانه نیز جذب داشتند. بنابراین، همراهی جذب ردیاب در دلتوئید و زیربغلِ یک سمت ممکن است ناشی از واکسن کووید باشد.

مثبت کاذب غدد در حدود %10 از افراد با PET پس از واکسیناسیون، کمتر از مطالعات پیشین بود که میزان آن تا یک سوم بیماران می‌رسید. نویسندگان این تفاوت را به بالا بودن میانگین سن (76) نسبت دادند؛ شاید افراد این سن، به‌اندازه جوانان گزارش‌های قبلی پاسخ قوی به واکسن نداده باشند.

با توجه به یافته‌ها، شاید به تعویق انداختن PET تا 3-4 هفته پس از واکسیناسیون منطقی باشد.

همچنین چون واکنش در سمت تزریق رخ می‌دهد، در صورت امکان باید واکسن در سمت مقابل تومور تزریق شود.

پزشکان باتجربه در این زمینه باید سابقه واکسن کووید بیماران را بپرسند و برای کمک به تفسیر تصاویر، آن را در پرونده پزشکی ثبت کنند. دانستن سمت و زمان تزریق «واقعاً می‌تواند کمک‌کننده باشد».

میانگین قطر محور کوتاه غدد مثبت زیربغل در مطالعه فقط 8 mm بود و تنها یک مورد قطر بزرگ غیرطبیعی داشت. نبود بزرگی قابل‌توجه می‌تواند سرنخ دیگری به نفع واکنش واکسن باشد.

تیم گفت بیمار با جذب بالای ترقوه، پمبرولیزوماب (Keytruda) را به‌صورت ایمنی‌درمانی دریافت می‌کرد؛ بنابراین شاید به واکسن واکنشی به‌ویژه قوی داده و این امر جذب خارج از زیربغل را ایجاد کرده باشد.

مهم‌ترین محدودیت مطالعه آن بود که برای رد متاستاز یا عفونت، از غدد مثبت نمونه‌برداری نشد. اما تیم پس از بررسی دقیق و در نظر گرفتن PETهای منفی پیشین نتیجه گرفت به احتمال زیاد، این یافته‌ها ناشی از واکنش واکسن‌اند.

پژوهشگران گفتند افزایش فعالیت PET پیش‌تر پس از واکسن‌های دیگر هم گزارش شده بود، اما با واکسیناسیون COVID-19 «رابطه‌ای حتی قوی‌تر» وجود دارد.