Covid-19 peyvəndindən sonra PET müayinəsində yanlış müsbət limfa düyünlərinə diqqət

Covid peyvəndlənməsindən sonra bəzi şəxslərdə boyun, qoltuqaltı və qasıq limfa düyünlərinin şişməsi, narahatlığa və bəzən lazımsız biopsiyalara səbəb olur. Bunun xüsusilə mRNA peyvəndlərində inaktiv peyvəndlərə nisbətən daha tez-tez baş verdiyi və xərçəng xəstələrində daha çox narahatlıq yaratdığı məlumdur (baxın xərçəng xəstələri niyə Covid peyvəndi olunmalıdır?).

BioNTech və Modernanın COVID peyvəndləri (hər ikisi mRNA peyvəndidir), PET görüntüləmədə reaktiv limfadenopatiya və radiotraser tutulmasını tətikləyə bilər və bu limfa düyünlərinin səhvən xərçəng baxımından müsbət şərh olunmasına gətirə bilər. Bu, mRNA peyvəndlərinin daha güclü immunitet sistemi cavabı yaratması səbəbindən ola bilər.

Bu vəziyyətə diqqət çəkən yeni araşdırmanın nəticələri 19 may 2021-də American Journal of Roentgenology adlı jurnalda dərc olundu.

Peyvənddən sonra yalancı limfa düyünü müsbətliyi

Bu araşdırmada bildirildiyinə görə, Covid peyvəndindən sonrakı 24 gün ərzində PET-BT çəkilmiş 67 xəstənin 7-sində (% 10.4) qoltuqaltı limfa düyünündə radiotraser maddə tutulması ilə yalancı müsbətlik vardı.

İnyeksiya yerinin bilindiyi beş halda müsbət düyünlər peyvəndlə eyni tərəfdə idi.

Yuxarıda, iki fərqli radiotraserdən istifadə edilərək peyvəndlə eyni tərəf qoltuqaltı limfa düyünü tutulmasını göstərən PET görüntüləri.

7 xəstənin birində həmçinin supraklavikulyar (körpücük sümüyü üstü) limfa düyünündə yenə peyvəndlə eyni tərəfdə FDG (radiotraser) tutulması vardı.

Dörd xəstəyə Pfizer, üç xəstəyə Moderna peyvəndi vurulmuşdu. Əvvəlki PET müayinələrində heç bir limfa düyünü tutulması yox idi.

Nüvə təbabəti mütəxəssisləri və radioloqlar PET görüntüləməni şərh edərkən bunun baş verə biləcəyini nəzərə almalıdırlar.

Peyvənd tarixçəsinin sorğulanması “məcburidir”

Araşdırmadakı yeddi müsbət haldan üçündə inyeksiya yerində iltihab nəticəsində deltoid (çiyin) əzələlərində də tutulma vardı. Buna görə eyni tərəfdə deltoid və qoltuqaltı radiotraser tutulması birlikdədirsə, bu, Covid peyvəndi ilə bağlı ola bilər.

Peyvənddən sonra PET görüntüləmə aparılan xəstələrin təxminən %10-unda yalancı limfa düyünü müsbətliyi xəstələrin üçdə birinə qədər yüksələn əvvəlki araşdırmalardan daha aşağı idi. Müəlliflər bunu xəstələrin orta yaşının yüksək (76) olması ilə əlaqələndirdilər və bu səbəbdən həmin yaş qrupunun peyvəndlərə əvvəlki hesabatlardakı gənclər qədər güclü reaksiya verməyə biləcəyini bildirdilər.

Nəticələr nəzərə alındıqda PET görüntüləməsini peyvənddən sonra 3-4 həftə təxirə salmaq məntiqli ola bilər.

Həmçinin reaksiya inyeksiya ilə eyni tərəfdə yarandığına görə mümkünsə xəstələrə şişin əks tərəfində peyvənd vurulmalıdır.

Bu mövzuda təcrübəli həkimlər artıq xəstələrdən COVID peyvəndi tarixçəsini soruşmağa və görüntülərin şərhinə kömək üçün tibbi qeyd sistemində sənədləşdirməyə diqqət etməlidirlər. Peyvəndin hansı tərəfdə və nə vaxt vurulduğunu bilmək “həqiqətən kömək edə bilər”.

Araşdırmada müsbət qoltuqaltı düyünlərin orta qısa ox diametri yalnız 8 mm idi və yalnız biri anormal dərəcədə geniş diametrli idi. Əhəmiyyətli böyümənin olmaması peyvənd reaksiyasını səbəb saymaq üçün başqa ipucu ola bilər.

Komanda bildirdi ki, supraklavikulyar tutulması olan xəstə pembrolizumab (Keytruda) ilə immunoterapiya alırdı, buna görə peyvəndə xüsusilə güclü reaksiya göstərərək qoltuqaltından kənar tutulmaya səbəb olmuş ola bilər.

Araşdırmanın ən böyük məhdudiyyəti müsbət düyünlərə metastaz və ya infeksiyanı istisna etmək üçün biopsiya aparılmaması idi. Lakin diqqətli araşdırmadan və əvvəlki mənfi PET müayinələrini nəzərə aldıqdan sonra komanda bunların böyük ehtimalla peyvənd reaksiyalarının nəticəsi olduğu qənaətinə gəldi.

Tədqiqatçılar digər peyvəndlərdən sonra artan PET fəallığının əvvəllər də bildirildiyini, lakin COVID-19 peyvəndlənməsi ilə “daha da güclü əlaqə” olduğunu qeyd etdilər.