پیشگیری از سرطان با ایمنی‌درمانی – امیدی تازه در سندرم لینچ
در این مقاله
سندرم لینچ چیست و چرا مهم است؟
سندرم لینچ وضعیتی ژنتیکی و ارثی است که به دلیل اختلال ترمیم آسیب DNA، خطر سرطان را به‌شدت افزایش می‌دهد. احتمال ابتلای فرد دارای این سندرم به دست‌کم یک سرطان در طول عمر، تا سطح بالای 70% است. بیشتر با سرطان رودهٔ بزرگ و راست‌روده، معده و رحم (آندومتر) مرتبط است. تخمدان، رودهٔ باریک و برخی تومورهای حالب نیز در معرض خطرند.
مطالعه‌ای در 16 اکتبر 2023 در مجلهٔ Nature Medicine منتشر شد که گزینه‌ای درمانی برای مهار خطرهای این وضعیت ژنتیکی ارائه می‌کند: درمان با مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (checkpoint inhibitors) از گروه ایمنی‌درمانی‌ها.
یافته‌های اصلی پژوهش Nature
-
تعداد شرکت‌کنندگان:
- در مجموع 172 بیمار با تشخیص سندرم لینچ وارد پژوهش شدند.
- این بیماران مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی مانند Opdivo و Keytruda دریافت کردند.
-
ایجاد سرطان تازه:
- پس از ایمنی‌درمانی، حدود 12% از بیماران دچار سرطان تازه شدند (21 بیمار).
- حدود 50% از سرطان‌های تازه، سرطان پوست بودند؛ از انواع کم‌خطرتر.
-
سرطان‌های پوست و تومورهای احشایی:
- بیشتر سرطان‌های پوست به‌آسانی شناسایی و درمان شدند.
- میزان تومور احشایی، یعنی اندام داخلی، در دریافت‌کنندگان ایمنی‌درمانی به‌طور معنی‌داری کمتر بود:
- میزان بیمارانی که بعداً تومور اندام داخلی گرفتند، در دریافت‌کنندگان ایمنی‌درمانی 8% و در افراد بدون ایمنی‌درمانی 16% بود.
-
تحلیل مقایسه‌ای خطر:
- بیماران ایمنی‌درمانی با گروه کنترل دریافت‌کنندهٔ شیمی‌درمانی مقایسه شدند.
- میزان ایجاد سرطان‌های جدی در گروه ایمنی‌درمانی حدود 50% کمتر بود.
-
خط زمانی:
- در پژوهش، بیماران پس از درمان به مدت 3 سال پیگیری شدند.
- طی پیگیری، میزان تومور احشایی جدی در گروه ایمنی‌درمانی به‌طور آشکار پایین ماند.
-
عوارض:
- علاوه بر سرطان پوست، برخی عوارض خفیف ایمنی نیز مشاهده شد.
- اما بیشتر این عوارض قابل‌کنترل یا قابل‌درمان بودند.
یافته‌ها نشان می‌دهند که ایمنی‌درمانی نه‌فقط برای درمان سرطان، بلکه برای پیشگیری از آن نیز ممکن است روشی بالقوه باشد.
مزایا و محدودیت‌های ایمنی‌درمانی
پژوهش تأکید می‌کند سرطان‌های پوستی ایجادشده در دریافت‌کنندگان ایمنی‌درمانی زود شناسایی و آسان درمان شدند. اما مهم‌تر، کاهش تومورهای احشایی است.
این سرطان‌های پوست اثر بالینی بزرگی ندارند. نکتهٔ اصلی این است که توانستیم تومورهای اندام داخلی را کاهش دهیم.
عوارض مهارکننده‌های نقاط وارسی نیز باید دقیق بررسی شوند. در صورت استفاده برای پیشگیری، بیمار و پزشک باید عوارض درمان را با دقت بسنجند.
سرطان پوست بیشتر در مبتلایان لینچ دریافت‌کنندهٔ ایمنی‌درمانی
برای بیشترشدن سرطان پوست در این بیماران چند علت احتمالی وجود دارد. گرچه سازوکارها کاملاً روشن نیستند، احتمال‌های زیر مطرح‌اند:
1. عوارض فعال‌شدن دستگاه ایمنی
هدف ایمنی‌درمانی فعال‌کردن دستگاه ایمنی علیه سلول سرطان است. اما این فعال‌سازی ممکن است واکنش بیش از حد به سلول سالم پوست ایجاد کند و با افزایش تکثیر سلولی یا پیشرفت ضایعهٔ پیش‌سرطانی، پیدایش سرطان پوست را تسهیل کند.
2. حساسیت به پرتو فرابنفش (UV)
تغییر دستگاه ایمنی ممکن است سلول پوست را در برابر UV آسیب‌پذیرتر کند. پوست بیمار پس از ایمنی‌درمانی ممکن است به آفتاب حساس‌تر شود و خطر سرطان پوست بالا رود.
3. ساختار ژنتیکی ویژهٔ سندرم لینچ
اختلال ترمیم DNA در لینچ (MMRd) ممکن است علاوه بر اندام داخلی، در پوست نیز تجمع جهش ایجاد کند. ایمنی‌درمانی ممکن است با تحریک این استعداد ژنتیکی، سرطان پوست را بیشتر کند.
4. اولویت‌بندی دستگاه ایمنی
ایمنی‌درمانی ممکن است دستگاه ایمنی را به‌ویژه علیه تومور احشایی مؤثرتر کند. در این میان ممکن است برخی ضایعات پیش‌سرطانی یا کم‌خطر پوست نادیده بمانند و سرطان پوست بیشتر ایجاد شود.
سازوکار ایمنی‌درمانی در سندرم لینچ
در سندرم لینچ، اختلال سازوکارهای ترمیم DNA یا dMMR خطر ایجاد سرطان را افزایش می‌دهد.
dMMR (mismatch repair deficient) ناهنجاری مؤثر بر ترمیم درست DNA درون سلول است که با آزمایش‌های ژنتیکی انجام‌شده در بافت تومور شناسایی می‌شود.
این وضعیت تومور را برای دستگاه ایمنی نمایان‌تر می‌کند. بنابراین مهارکننده‌های نقاط وارسی که ایمنی را به مقابله با سرطان هدایت می‌کنند، ممکن است در بیماران دارای تومور dMMR بسیار مؤثر باشند.
این مطالعه برای نخستین بار ظرفیت ایمنی‌درمانی برای پیشگیری از سرطان را نشان می‌دهد.
اهمیت تشخیص و غربالگری لینچ
90% از مبتلایان لینچ نمی‌دانند این وضعیت را دارند.
تحلیل وجود dMMR در تومور آزمایش‌شده، علاوه بر انتخاب بهترین درمان، اطلاعات حیاتی برای تعیین خطر آیندهٔ اعضای خانواده فراهم می‌کند.
رویکرد جامع به سندرم لینچ
افراد دارای لینچ و دیگر سندرم‌های سرطان ارثی به پیگیری جامع با پایش نزدیک و غربالگری منظم نیاز دارند. این پیگیری روش‌های گوناگونی برای کاهش خطر و تشخیص زودهنگام دارد:
-
کولونوسکوپی: برای شناسایی زودرس سرطان ارثی کولون، اغلب انجام می‌شود.
-
آندوسکوپی: برای تشخیص سرطان احتمالی دستگاه گوارش فوقانی، یعنی معده و رودهٔ باریک، به کار می‌رود.
-
آزمایش ادرار: برای تشخیص زودرس تومور ادراری‌تناسلی، مانند کلیه و حالب، منظم انجام می‌شود.
-
غربالگری سرطان پوست: بررسی دوره‌ای برای تشخیص سرطان پوست در مرحلهٔ اولیه توصیه می‌شود.
چون غربالگری مؤثری برای سرطان‌های زنان وجود ندارد، بسیاری از زنان دارای لینچ پس از فرزندآوری برداشتن رحم و تخمدان با جراحی را انتخاب می‌کنند. تصمیم باید بر اساس خطر فردی و سابقهٔ خانوادگی با پزشک ارزیابی شود.
چشم‌انداز آینده: پژوهش‌های بالینی
پژوهشگران با برنامهٔ کارآزمایی تازه برای بررسی دقیق‌تر اثر محافظتی درمان اقدام کرده‌اند. اما درمان باید با سنجش دقیق خطر و منفعت انجام شود.
در نتیجه، مطالعه با بررسی ظرفیت پیشگیری از سرطان توسط ایمنی‌درمانی، امید بزرگی برای افراد دارای لینچ ایجاد کرد. گسترش آزمایش ژنتیکی و ادغام این روش در بالین ممکن است آغاز دوره‌ای تازه در مبارزه با سرطان باشد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.