Xofigo (Radyum-223) ile İlerlemiş Prostat Kanserine Yeni Bir Tedavi Yöntemi
Prostat Kanserinde Kemik Metastazı Tedavisi: Xofigo (Radyum-223)
İleri evre prostat kanserinin kemiklere yayıldığı durumlarda kullanılan Xofigo® (Radyum-223), kanser hücrelerini "içeriden" vuran, atomik düzeyde hedefe yönelik bir akıllı radyasyon tedavisidir. Kalsiyum taklidi yaparak kemik metastazlarına yerleşen ve yaydığı alfa parçacıklarıyla tümörü yok eden bu tedavinin tüm detaylarını aşağıda bulabilirsiniz.
İlaç Künyesi
- Ticari Adı: Xofigo®
- Etken Madde: Radyum-223 Diklorür
- Sınıfı: Radyofarmasötik (Alfa Parçacığı Yayıcı)
- Kategori: Nükleer Tıp / Hedefe Yönelik Radyonüklid Tedavi
- Uygulama Şekli: İntravenöz (Damar Yolu) Enjeksiyon
- Üretici: Bayer
- Ruhsat: Sağlık Bakanlığı ruhsatlıdır ancak "Eczane İlacı" değildir. Sadece Nükleer Tıp lisanslı hastanelerde bulunur.
- Temin: Hastane tarafından temin edilir. Hasta reçete ile eczaneden alamaz.
- Ödeme (SGK): Ödenmez.
- Fiyat: Yaklaşık tek doz maliyeti yaklaşık 140.000 TL - 170.000 TL (4.000$ - 5.000$) civarındadır. Toplam tedavi 6 dozdan oluşur.
Onaylı Olduğu Endikasyonlar
Xofigo, sadece kemik metastazı olan prostat kanseri hastaları için özel olarak geliştirilmiştir. Onaylı kullanım alanları şunlardır:
- Kastrasyona Dirençli Prostat Kanseri (mCRPC): Hormon tedavisine (iğne veya haplara) rağmen hastalığı ilerleyen hastalar.
- Semptomatik Kemik Metastazları: Kemiklerde yayılımı olan ve buna bağlı ağrı veya kırık riski taşıyan hastalar.
- İç Organ Metastazı Olmayanlar: Akciğer veya karaciğer gibi organlarda büyük metastazları olmayan (veya lenf nodları 3 cm'den küçük olan) hastalar için uygundur.
FDA Onay Tarihçesi
Xofigo, prostat kanserinde yaşam süresini uzattığı kanıtlanan ilk alfa yayıcı ilaçtır:
- 15 Mayıs 2013 (Resmi Onay): FDA, ALSYMPCA adlı Faz 3 klinik çalışmasının sonuçlarına dayanarak ilacı onayladı.
- ALSYMPCA Çalışması: Bu çalışma, Xofigo'nun plaseboya göre genel sağkalımı anlamlı derecede uzattığını (medyan 14.9 aya karşı 11.3 ay) ve ilk kemik olayının (kırık vb.) görülme süresini geciktirdiğini kanıtlamıştır.
Xofigo Nedir ve Nasıl Etki Eder?
Xofigo, biyolojik bir "Truva Atı" gibi davranan çok özel bir moleküldür.
Radyum-223 molekülü, kimyasal yapısı nedeniyle vücut tarafından Kalsiyum zannedilir:
- Kalsiyum Taklidi: Vücut, kemik metastazlarının olduğu bölgede hasarı onarmak için yoğun kalsiyum kullanır. Xofigo kan dolaşımına girdiğinde vücut onu kalsiyum sanarak doğrudan tümörlü kemik bölgelerine taşır.
- Alfa Işıması (Ağır Darbe): Tümörün içine yerleşen Radyum-223, "Alfa parçacıkları" yaymaya başlar. Alfa ışınları çok yüksek enerjilidir ancak menzili çok kısadır (birkaç hücre boyu kadar).
- Çifte Etki: Bu kısa menzil sayesinde, tam hedefteki kanser hücresinin DNA'sını paramparça ederken (çift sarmal kırığı), hemen yanındaki sağlıklı kemik iliğine minimum zarar verir.
Karşılaştırma: Xofigo (Alfa) vs. Diğer Radyasyonlar
Aşağıdaki tablo, Alfa yayıcı Xofigo'nun, eski tip Beta yayıcı ilaçlarla (Samaryum vb.) farkını özetlemektedir:
| Özellik | Xofigo (Radyum-223) | Samaryum-153 (Beta) | Lutesyum-177 (PSMA) |
|---|---|---|---|
| Radyasyon Türü | Alfa (α) - Yüksek Enerji | Beta (β) - Düşük Enerji | Beta (β) - Orta Enerji |
| Etki Menzili | Çok Kısa (<0.1 mm) | Uzun (Birkaç mm) | Orta (1-2 mm) |
| Kemik İliği Hasarı | Minimum | Yüksek | Orta |
| Yaşam Süresine Katkı | Kanıtlanmış | Sadece Ağrı Kesici | Kanıtlanmış |
Kullanım Şekli ve Dozaj
Xofigo tedavisi, Nükleer Tıp kliniğinde ayaktan hasta olarak uygulanır:
- Kim Uygular? Radyoaktif madde kullanım lisansı gerektirdiği için tedavi yalnızca Nükleer Tıp Uzman Hekimi tarafından uygulanabilir. Onkoloji doktorunuz tedaviyi planlar, Nükleer Tıp uygular.
- Doz Hesabı: Doz standart değildir, hastanın vücut ağırlığına göre hesaplanır. Kilogram başına 55 kBq (Kilobekerel) doz verilir. (Örn: 75 kg bir hasta için o günkü doz, 90 kg bir hasta için o günkü dozdan farklıdır.)
- Tedavi Şeması: Toplam 6 doz şeklinde planlanır.
- Aralık: Her enjeksiyon arasında 4 hafta (28 gün) ara verilir.
- Uygulama: İlaç, damar yolundan (IV) yavaş enjeksiyonla (yaklaşık 1 dakika) verilir.
- Yatış Gerekir mi? Hayır. Alfa parçacıkları bir kağıt parçasını bile geçemediği için hasta çevreye radyasyon yaymaz, tedaviden hemen sonra evine dönebilir. Kurşun kaplı odada kalmasına gerek yoktur.
Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Radyoaktif bir tedavi olduğu için bazı özel önlemler alınmalıdır:
- Hijyen (İlk 1 Hafta): İlaç büyük oranda bağırsaklar yoluyla atılır. Tuvalet temizliğine aşırı özen gösterilmeli, tuvalet sifonu iki kez çekilmeli ve eller iyice yıkanmalıdır.
- Kan Sayımı: Her dozdan önce mutlaka kan tahlili yapılır. Kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri veya trombositler çok düşerse tedavi ertelenebilir.
- Sıvı Tüketimi: İlacın vücuttan atılımını kolaylaştırmak için bol su içilmesi önerilir.
- Eşzamanlı Tedaviler: Genellikle kemoterapi ile aynı anda uygulanmaz. Ancak hormon iğnelerine/haplarına (Zytiga, Xtandi vb.) devam edilebilir.
Yan Etkiler
Xofigo, kemoterapiye göre genellikle çok daha hafif yan etkilere sahiptir:
- Yaygın Görülenler:
- İshal (%25): Genellikle hafiftir.
- Bulantı (%36): Tedavi günü ve sonrasında görülebilir.
- Kemik Ağrısı: Tedaviden sonraki ilk birkaç gün ağrılarda geçici bir artış ("Flare" etkisi) olabilir, bu ilacın çalıştığını gösterir.
- Halsizlik.
- Hematolojik Etkiler: Anemi (kansızlık), nötropeni (bağışıklık hücresi düşüklüğü) veya trombositopeni (kanama riski) görülebilir. Bu nedenle kan takibi hayati önem taşır.
- Önemli: Saç dökülmesi yapmaz.
Kaynakça
- Parker C, Nilsson S, Heinrich D, et al. Alpha Emitter Radium-223 and Survival in Metastatic Prostate Cancer. N Engl J Med. 2013;369:213-223. (ALSYMPCA Study)
- Bayer HealthCare. Xofigo (radium Ra 223 dichloride) injection: Prescribing Information.
- Sartor O, et al. Radium-223 in the treatment of metastatic castration-resistant prostate cancer. Oncologist. 2014.
Parker C, Nilsson S, Heinrich D, et al. Alpha emitter radium-223 and survival in metastatic prostate cancer. N Engl J Med. 2013;369(3):213-223. doi: 10.1056/NEJMoa1213755
