ბიჭებსაც უნდა ჩაუტარდეთ HPV ვაქცინაცია — ჭკუის სასწავლებელი ისტორია

ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) ვაქცინა, საშვილოსნოს ყელის კიბოს ჩათვლით სხვადასხვა კიბოს რისკის მნიშვნელოვნად გამზრდელი ამ ვირუსისგანდაცვას უზრუნველყოფს. მიიჩნევა, რომ ყველა კიბოს დაახლოებით %5-6 HPV-ს უკავშირდება. გავრცელებულია აზრი, რომ ეს ვაქცინა მხოლოდ გოგონებმა და ახალგაზრდა ქალებმა უნდა გაიკეთონ, თუმცა ბიჭების HPV ვაქცინაცია სულ მცირე ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორიც გოგონების.

HPV-თან დაკავშირებული თავისა და კისრის კიბოს მქონე Phil Rech-ის ისტორია

Phil Rech-ს 2014 წელს, 59 წლის ასაკში, ნუშურა ჯირკვლის კიბო დაუდგინდა. კიბოს ოპერაციით სიმსივნე მოაცილეს, რის შემდეგაც ადიუვანტური (დამცავი) სხივური თერაპიით მკურნალობა გაგრძელდა.

Phil არ ეწეოდა, იშვიათად იღებდა ალკოჰოლს და ჭარბი წონაც არ ჰქონდა. ანუ ზოგადად არაჯანსაღი ჩვევები არ ჰქონდა. დიაგნოზისას Phil კიბოს მიზეზს არ იკვლევდა, რადგან მთლიანად გამოჯანმრთელებაზე იყო ორიენტირებული.

ინგლისისა და მსოფლიოს მრავალი სხვა ადგილის მსგავსად, ის არ იცნობდა კიბოსთან დაკავშირებულ საფრთხეს — HPV-ს.

• თავისა და კისრის კიბოსა და HPV-ის კავშირი

სიმსივნურ ქსოვილზე ჩატარებული ტესტით რომ გაიგო, მისი კიბო HPV-ს უკავშირდებოდა, ძალიან გაოცდა. არ იცოდა, რომ HPV ინფექციას ასეთი სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემა შეეძლო გამოეწვია.

2017 წელს, სამი წლის შემდეგ, Phil-ის კიბო განმეორდა. ამჯერად კიბოს თავის ტვინსა და ფილტვებშიც ჰქონდა მეტასტაზები. 2017 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ყოველ 9 ამერიკელ მამაკაცში ერთს პირის ღრუში HPV ინფექცია აქვს. მკვლევართა შეფასებით, აშშ-ში პირის ღრუს HPV ინფექცია მამაკაცთა %11.5-სა და ქალთა % 3.2-ს, ანუ 11 მილიონ მამაკაცსა და 3.2 მილიონ ქალს ეხება.

Phil აღნიშნავს: „უფრო ახალგაზრდა რომ ვიყავი, ვაქცინა რომ ყოფილიყო და მცოდნოდა, აუცილებლად გავიკეთებდი. ყველა ბავშვის ვაქცინაციას მოვუწოდებ. ბავშვები იცრებიან პოლიომიელიტის, წითელასა და ყბაყურას მსგავსი დაავადებების წინააღმდეგ, მაგრამ HPV ვაქცინაც უნდა დაემატოს, რადგან HPV ისეთივე სერიოზული და სიცოცხლისთვის საშიშია, როგორც ნებისმიერი მათგანი.“ ასე ამბობს ის.

HPV ინფექცია და კიბო

HPV-ის 150-ზე მეტი ქვეტიპი არსებობს. დაახლოებით 40 ტიპი ადამიანებში ინფექციას იწვევს და ზოგი მათგანი სხვადასხვა კიბოსთვის მაღალი რისკისაა (ყველაზე მაღალი რისკისაა HPV 16 და 18). ნაკლებად სარისკო ტიპები ჩვეულებრივ გენიტალურ ან პირის ღრუს მეჭეჭებს იწვევს.

HPV ინფექცია ძალიან გავრცელებულია. გამოთვლილია, რომ ყოველ 10 ადამიანში 8 სიცოცხლის რომელიმე ეტაპზე ამ ვირუსით ინფიცირდება. ჩვენი ორგანიზმი ჩვეულებრივ ინფექციას უპრობლემოდ ასუფთავებს (HPV ინფექციების დაახლოებით %90 ორ წელიწადში გაივლის). თუმცა ზოგ შემთხვევაში მდგრადი ინფექცია კიბოს რისკს ზრდის. მიზეზია ვირუსის მიერ საკუთარი DNA-ის ინფიცირებული უჯრედის DNA-ში ჩართვა და ამ ვირუსული პროდუქტებით გენეტიკური დაზიანების გამოწვევა, რაც უჯრედების უკონტროლო გამრავლებას, ანუ კიბოს, იწყებს. მაგალითად, ქვემოთ სურათზე ნაჩვენებია HPV ინფექციიდან საშვილოსნოს ყელის კიბომდე მიმავალი პროცესი.

რატომ უნდა ჩაუტარდეთ ბიჭებსაც HPV ვაქცინაცია?

მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული HPV ვაქცინა 4 HPV ტიპისგან იცავს (4-ვალენტიანი ვაქცინა). მათგან ორი კიბოს (16 და 18), ხოლო ორი ძირითადად გენიტალური მეჭეჭების გამომწვევ ტიპებს (6 და 11) უკავშირდება. თავდაპირველად ეს ვაქცინა მხოლოდ გოგონებისთვის იყო რეკომენდებული, რადგან ჯანმრთელობის სარგებლისა და ხარჯთეფექტიანობის ყველაზე ძლიერი მტკიცებულება საშვილოსნოს ყელის კიბოსა და გენიტალური მეჭეჭებისთვის არსებობდა.

ბიჭებსაც უნდა ჩაუტარდეთ HPV ვაქცინაცია, რადგან HPV არა მხოლოდ ქალებში ზოგი კიბოს რისკს ზრდის, არამედ მამაკაცებში თავისა და კისრის, ანალური და პენისის კიბოს რისკსაც.

გარდა ამისა, ამით დაცულნი ხდებიან ქალებიც, რომლებსაც დროულად ვაქცინირებულ მამაკაცებთან აქვთ ურთიერთობა. ასევე ცნობილია, რომ ჰომოსექსუალური ურთიერთობის მქონე მამაკაცებს ამ ვაქცინის გაკეთება 45 წლამდე შეუძლიათ; მოზარდობაში გაკეთება უკეთ იცავს, ხოლო ვაქცინაციის გარეშე ანალური და ორალური კიბოების რისკი იზრდება.

HPV-თან დაკავშირებულ დაავადებებზე მიმდინარე კვლევების დასკვნით, ვაქცინა HPV ინფექციას აფერხებს და მომავალში საშვილოსნოს ყელისა და თავისა და კისრის კიბოს ჩათვლით სულ მცირე 7 სახეობის კიბოს რისკს ამცირებს.

მიიჩნევა, რომ HPV ვაქცინა სქესობრივი აქტივობის დაწყებამდე თითქმის ყველას უნდა ჰქონდეს გაკეთებული. ის HPV-თან კონტაქტამდე უნდა გაკეთდეს. ინგლისში 12-დან 13 წლამდე გოგონებში 2010 წელს დაწყებულმა HPV ვაქცინაციამ, შემდგომი დაკვირვებით, HPV 16-ისა და 18-ის ინფექციები % 86-ით შეამცირა.

თუმცა მხოლოდ გოგონების ვაქცინაცია საკმარისი არ არის, რადგან მამაკაცებსაც გენიტალური მეჭეჭების, ანალური, პენისისა და თავისა და კისრის კიბოების რისკი აქვთ.

• ისტორია HPV ვაქცინის აღმოჩენის უკან

როდის უნდა გაკეთდეს HPV ვაქცინა?

• გოგონებსა და ქალებში 9-26 წლის, ხოლო მამაკაცებში 9-21 წლის ასაკში ვაქცინაციაა რეკომენდებული.
• HPV ვაქცინით იმუნიზაციისთვის ასაკი მნიშვნელოვანია. ორივე სქესისთვის ყველაზე იდეალურ ასაკად 11-12 წელია რეკომენდებული.