დადასტურდა შვიდი ტიპის კიბოს კავშირი BRCA1-ისა და BRCA2-ის მუტაციებთან

წინა კვლევებმა აჩვენა, რომ ძუძუს, საკვერცხის (ქალის რეპროდუქციული ორგანოს), პროსტატისა და პანკრეასის კიბოები BRCA1-სა და BRCA2-თანაა დაკავშირებული. ახალი დიდი შემთხვევა-კონტროლის კვლევით კი აღმოჩნდა, რომ BRCA1-ისა და BRCA2-ის გენებში პათოლოგიურ ვარიანტებთან (საზიანო მუტაციებთან) დაკავშირებული კიბოების წრე უფრო ფართოა. JAMA Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებული მიგნებები BRCA1-ისა და BRCA2-ის გენეტიკური ტესტების პაციენტთა უფრო ფართო ჯგუფში გამოყენების საჭიროებაზე მიუთითებს.

ამ ახალ კვლევაში, უკვე ცნობილის გარდა, აღმოჩნდა კავშირი BRCA1-ის პათოლოგიურ მუტაციებსა და ნაღვლის გზების კიბოს შორის, BRCA2-ის მუტაციებსა და საყლაპავის კიბოს შორის, ასევე BRCA1/2-ის მუტაციებსა და კუჭის კიბოს შორის.

შენიშვნა: BRCA1-ის სახელი ნიშნავს „BReast CAncer 1 (ძუძუს კიბო 1)“, ხოლო BRCA2-ის სახელი – „BReast CAncer 2 (ძუძუს კიბო 2)“. 17. ქრომოსომაზე მდებარე BRCA1 და BRCA2 გენები უჯრედების ზრდაში, გაყოფასა და DNA-ის დაზიანების აღდგენაში მონაწილეობს. BRCA გენების მუტაციებმა შეიძლება უჯრედებში DNA-ის დაზიანებების აღუდგენლად დაგროვება გამოიწვიოს, რაც ზოგიერთი კიბოს განვითარების ალბათობას ზრდის. პაციენტში BRCA მუტაციების არსებობამ შეიძლება იგი ახალი თაობის კიბოს წამლების კლასის მიმართ, სახელწოდებით RAPR ინჰიბიტორები უფრო მგრძნობიარე გახადოს.

იაპონური კვლევა

იაპონიის ინტეგრაციული სამედიცინო მეცნიერებების ცენტრის გუნდმა, დოქტორ იუკიჰიდე მომოზავას ხელმძღვანელობით, ახალი კვლევის შესახებ დაწერა:

„შედეგებით აღმოვაჩინეთ, რომ BRCA1-ისა და BRCA2-ის პათოლოგიურ ვარიანტებთან (მუტაციებთან) დაკავშირებული კიბოს ტიპები უფრო მეტია, ვიდრე ევროპული კვლევების წინა ანალიზებში გამოვლინდა. ჩვენი ანალიზი მნიშვნელოვანია თითოეული კიბოს ტიპისთვის გენეტიკურ ტესტებზე, მკურნალობის ვარიანტებსა და PARP ინჰიბიტორებით მკურნალობის შესაძლებლობაზე სახელმძღვანელოების შემუშავებისა და შეთანხმებისთვის.“

მომოზავამ და მისმა კოლეგებმა 14 ხშირი კიბოს ტიპისთვის ფართომასშტაბიანი გენეტიკური სეკვენირების (თანმიმდევრობის განსაზღვრის) კვლევა ჩაატარეს იაპონური ბიობანკიდან 2003 წლის აპრილიდან 2018 წლის მარტამდე მიღებულ 63828 პაციენტისა და 37086 საკონტროლო პირის მონაცემებზე დაყრდნობით. მათ თითოეული კიბოს ტიპისთვის რისკი შეაფასეს და პათოგენური ვარიანტის მატარებლობასთან დაკავშირებული კლინიკური მახასიათებლები განსაზღვრეს. ასევე გამოიკვლიეს ოჯახური ისტორიის სარგებლიანობა პათოგენური ვარიანტების მქონე პაციენტების გამოვლენაში.

გამოვლინდა 315 პათოლოგიური ვარიანტი (2 გენში საზიანო გენეტიკური ცვლილებების საერთო რაოდენობა)

რისკის მაჩვენებლები განსაკუთრებით მაღალი იყო BRCA1-ის შემთხვევაში ნაღვლის გზების კიბოსთვის, BRCA2-ის შემთხვევაში საყლაპავის კიბოსთვის, ხოლო BRCA1-ისა და BRCA2-ის შემთხვევაში კუჭის კიბოსთვის. BRCA1-თან დაკავშირებული კიდევ 2 ტიპის კიბო და BRCA2-თან დაკავშირებული კიდევ 4 ტიპის კიბო გამოვლინდა. ნათესავებში აღწერილი კიბოს ტიპების რაოდენობის ზრდასთან თანხვედრით ნაღვლის გზების, ქალის ძუძუს, საკვერცხისა და პროსტატის კიბოებისთვის მატარებელი პაციენტების რაოდენობა იზრდებოდა.

ძუძუს კიბოს მქონე მამაკაცებში BRCA2-ის პათოლოგიური ვარიანტების სიხშირე განსაკუთრებით მაღალი იყო (18,9%), თუმცა იგივე BRCA1-ისთვის არ გამოვლინდა (1,89%). შემდეგი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი საკვერცხის (ქალის რეპროდუქციული ორგანოს) კიბოს მქონე პაციენტებს ჰქონდათ (BRCA1-ისთვის 4,6% და BRCA2-ისთვის 3,42%). დანარჩენ ექვს ტიპის კიბოში, სადაც ახალი კავშირი დაფიქსირდა, სიხშირე 1%-ს აღემატებოდა. ერთზე მეტი ტიპის კიბო 4128 პაციენტში გამოვლინდა (6,3%). BRCA1-ის პათოლოგიური ვარიანტების მატარებლობის სიხშირე ერთი ტიპის კიბოსთვის 0,44%, ორი ტიპისთვის 0,85% და სამი ტიპისთვის 0,69% იყო. BRCA2-ის შესაბამისი მაჩვენებლები 0,97%, 1,40% და 1,74% იყო.

BRCA1-ისა და BRCA2-ის მუტაციების გენეტიკური ტესტები უფრო ფართოდ უნდა გამოიყენებოდეს

კიბოს ახალი თაობის წამლები, სახელწოდებით PARP ინჰიბიტორები, DNA-ის აღდგენის გენებში პათოლოგიური მუტაციების სამიზნედ შესარჩევად შეიქმნა. დღემდე ნაჩვენები იყო, რომ პათოგენური BRCA1 და BRCA2 ვარიანტების არსებობისას PARP ინჰიბიტორებს საკვერცხის, ძუძუს, პროსტატისა და პანკრეასის კიბოებში მნიშვნელოვანი ეფექტიანობა ჰქონდა. ახალი კვლევა უფრო მეტ პაციენტში მემკვიდრეობითი კიბოს გენების ტესტირების მნიშვნელობას უსვამს ხაზს; ამგვარად PARP ინჰიბიტორები შეიძლება მეტ პაციენტს დაეხმაროს. ამ ტესტების განხილვა განსაკუთრებით საჭიროა ოჯახში კიბოს ისტორიის მქონე ნაღვლის გზების, საშვილოსნოს ყელის, მსხვილი და სწორი ნაწლავის, ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს), საყლაპავისა და კუჭის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის.

*

• დაკავშირებული თემა: უნდა ჩაუტარდეს თუ არა ყველა კიბოს მქონე პაციენტს მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირება?