უნდა ჩაუტარდეს მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტი კიბოს ყველა პაციენტს?

ახალი სამეცნიერო მტკიცებულებები სხვადასხვა კიბოს მქონე პაციენტებისთვის გერმინალური ხაზის (მემკვიდრეობითი) გენეტიკური ტესტირების სარგებელზე მიუთითებს. ამ ტესტებმა შეიძლება გამოავლინოს მკურნალობის შეცვლის საჭიროების მქონე მუტაციები და შესაძლებელი გახადოს მიზნობრივი მკურნალობის გამოცდა; ასევე მაღალი რისკის პირებისა და ოჯახის წევრებისთვის სკრინინგის გზამკვლევი გახდეს.

რა არის germline (მემკვიდრეობითი) კიბოს მუტაცია?

კიბო დაავადებების ჯგუფია, რომელიც გარკვეული გენეტიკური დაზიანებების დაგროვების შედეგად უჯრედების უკონტროლო გამრავლებით ვითარდება. ჩვენს გენეტიკურ კოდში, DNA-შიმომხდარ მუდმივ ცვლილებებს მუტაციას ვუწოდებთ და ისინი ზოგადად ორ კლასად იყოფა: სომატური (სხეულის უჯრედებში) და germline (სასქესო უჯრედებში) მუტაცია. სომატური მუტაციები დაბადების შემდეგ მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ჩნდება და მომდევნო თაობას არ გადაეცემა. Germline მუტაციები კი ჩანასახოვანი უჯრედებით — სპერმატოზოიდებითა და კვერცხუჯრედებით — გადაიცემა და მშობლიდან შვილზე გადადის.

ქვემოთ ჩამოთვლილია კიბოსთან კავშირში ცნობილი ყველაზე გავრცელებული მემკვიდრეობითი მუტაციები :

ASCO 2021-ზე მემკვიდრეობითი კიბოს ტესტირებაზე ყურადღების გამახვილება

ახალი მონაცემები ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) 2021 წლის ვირტუალურ ყოველწლიურ შეხვედრაზე ახლახან წარმოდგენილი რამდენიმე კვლევიდან მოდის.

პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტების კვლევამ (რეზიუმე 10504) აჩვენა, რომ პაციენტების 10,8%-ს პათოგენური მემკვიდრეობითი გენეტიკური ცვლილებები ჰქონდა და ამ ვარიანტების 15% იყო PARP ინჰიბიტორით მკურნალობის საჭიროების მქონე BRCA1/2 მუტაციები .

თუმცა ონკოლოგიაში მომუშავე პროფესიონალებმა რუტინული ტესტირება ნელა აითვისეს; მრავალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ბევრ ონკოლოგს გენეტიკური ტესტები კიბოს რუტინულ მკურნალობაში ჯერ არ ჩაურთავს.

კოლორექტული კიბო ამის კარგი მაგალითია: კლინიკური გაიდლაინები ამ დიაგნოზის მქონე ყველა პაციენტისთვის germline (მემკვიდრეობით) გენეტიკურ ტესტირებას ურჩევს. მიუხედავად ამისა, 55595 ადამიანის კვლევაში კოლორექტული კიბოს პაციენტების მხოლოდ 6% იყო ტესტირებული (რეზიუმე 10514).

• დაკავშირებული თემა: ყოველი 8 კიბოდან 1-ის მიზეზი მემკვიდრეობითი მუტაციებია

რატომ უნდა ჩაუტარდეთ კიბოს პაციენტებს მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტი?

ზედმეტად შემზღუდველი, რთული და არაეფექტიანი ტესტირების გაიდლაინები დიდი დაბრკოლებაა, რომელიც ტესტით ნამდვილად მოსარგებლე პაციენტებს გამორიცხავს.

პროფესიული გაიდლაინების უმეტესობა ჯერ კიდევ წლების წინანდელ ცოდნას ეფუძნება, როცა ტესტები ძვირი იყო და მათი სარგებელი ნაკლებად ესმოდათ. ამას შემზღუდველი მითითებები მოჰყვა.

ახლა ხარჯი მნიშვნელოვნად შემცირდა და გენეტიკური ტესტირების კრიტერიუმების გაფართოების მხარდამჭერი მტკიცებულებები მატულობს. თუმცა გაიდლაინები ნელა იცვლება.

ცვლილების ეს ნელი ტემპი ანაზღაურების პოლიტიკასაც აყოვნებს და კრიტიკულ გენეტიკურ ინფორმაციაზე პაციენტის წვდომას კიდევ უფრო ზღუდავს. ფასების შემცირების მიუხედავად, ანაზღაურების არქონა ბევრი პაციენტისთვის კვლავ დაბრკოლებაა.

მემკვიდრეობითი გენეტიკური ცვლილებების კიბოს სიხშირეზე, მკურნალობასა და რეციდივზე გავლენის როლის გაუგებრობის ფონზე, ონკოლოგები მალე მემკვიდრეობითი კიბოს ტესტების მნიშვნელობას უკეთ გაიგებენ.

უწყვეტი განათლების საჭიროება

ონკოლოგებს კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისა და მემკვიდრეობითი კიბოს სკრინინგის შესახებ უწყვეტი განათლება და ცოდნის განახლება სჭირდებათ.

როცა წლევანდელ ASCO 2021-ზე წარმოდგენილი მემკვიდრეობითი კიბოს ტესტირების კვლევების მსგავსი მეტი კვლევა გამოქვეყნდება და გაიდლაინების კომიტეტები შეკრებასა და შეფასებას განაგრძობს, ცვლილების ტემპის მკვეთრ აჩქარებას დავინახავთ.

კოლორექტულ კიბოში უგულებელყოფილი მემკვიდრეობითი ტესტები

კოლორექტული კიბოს კვლევამ (რეზიუმე 10514) ორი დამოუკიდებელი მონაცემთა ბაზით 55595 პაციენტში მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირების გამოყენება შეაფასა. ერთი კომერციული დაზღვევისა და Medicare Advantage-ის მონაწილეებს მოიცავდა; მეორე — იმ სადაზღვევო კომპანიის პაციენტებს, რომელიც კოლორექტული კიბოს ყველა პაციენტში მემკვიდრეობით გენეტიკურ ტესტს ანაზღაურებდა.

მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტი ძალიან ცოტას ჩაუტარდა — კომერციულ ჯგუფში 8,1%-ს და Medicare ჯგუფში 3,8%-ს.

პასუხების გადასახედად ხელმისაწვდომი 788 პაციენტიდან 143-ს (18%) გენებში, მათ შორის MSH2, MLH1, PMS2, MSH6, CHEK2, APC, BRCA2, ATM და MUTYH-ში, პათოგენური/სავარაუდოდ პათოგენური გენეტიკური ცვლილებები ჰქონდა.

კვლევის ავტორმა დოქტორმა Sarah Nielsen-მა თქვა: „ცვლილებების მქონე 30 გენის 77% კლინიკურად გამოყენებადი იყო და წამლის სამიზნეს შეიცავდა“.

"ანუ პაციენტთა 44% ლინჩის სინდრომის შეუსაბამობის რეპარაციის გენების პათოგენურ ვარიანტებზე (ცვლილებებზე) დაფუძნებული PD1 და PD-L1 ინჰიბიტორების მსგავსი ზუსტი მკურნალობებისთვის პოტენციურად შესაფერისი შეიძლება იყოს“ — თქვა.

დამატებითი 25% შეიძლება კიბოს კლინიკურ კვლევებში მონაწილეობისთვის იყოს შესაფერისი, მათ შორის PARP ინჰიბიტორების კვლევებში, და „პაციენტთა 92% შესაძლოა NCCN-ის ან სხვა გამოქვეყნებული მართვის გაიდლაინების მიხედვით, გენებში გამოვლენილი ვარიანტების საფუძველზე, კლინიკური მართვის ცვლილებებისთვის იყოს შესაფერისი“ — თქვა.

შენიშვნა: NCCN აშშ-ის „ეროვნული ყოვლისმომცველი კიბოს ქსელის“ შემოკლებაა. ის აშშ-ის 31 კიბოს ცენტრის გაერთიანებაა, რომელთა უმეტესობა კიბოს ეროვნულმა ინსტიტუტმა ყოვლისმომცველ კიბოს ცენტრებად განსაზღვრა. მსოფლიოში ონკოლოგები სხვადასხვა კიბოს სამკურნალოდ ყველაზე ხშირად NCCN გაიდლაინებს მიმართავენ. 

სტატიის განხილვისას დოქტორმა Milan Radovich-მა ყურადღება გაამახვილა, რომ აშშ-ში მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტი სადაზღვევო პოლისით იფარებოდა, მაგრამ ძალიან იშვიათად ინიშნებოდა.

მიუხედავად ამისა, შედეგები აჩვენებს, რომ სიმსივნეში მემკვიდრეობითი გენეტიკური ცვლილების მქონე პაციენტთა 92% მკურნალობის ცვლილებისთვის შესაფერისია.

კოლორექტული კიბოს პაციენტთა მნიშვნელოვანი ნაწილი მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირებით სარგებელს იღებს; ეს გავლენას ახდენს როგორც მკურნალობის გადაწყვეტილებაზე, ისე რისკის მქონე ნათესავების გამოვლენაზე. კიბოს პაციენტებში მემკვიდრეობითი პათოგენური მუტაციების სიხშირის გათვალისწინებით, ოჯახის მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირება გენეტიკურ კონსულტაციასთან ერთად უნდა დაიგეგმოს.

მემკვიდრეობითი კიბოს ტესტირება პროსტატის კიბოში

პროსტატის კიბოს კვლევა (რეზიუმე 10504) მოიცავდა 615 პაციენტს, რომელთა 58% მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირების NCCN 2019 კრიტერიუმებს აკმაყოფილებდა. მთლიანობაში პაციენტთა 10,8%-ში 72 პათოგენური ვარიანტი გამოვლინდა; ამ ვარიანტების 15% BRCA1/2-ში იყო.

ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ლაბორატორიული მედიცინისა და პათოლოგიის დეპარტამენტის დოქტორმა Colin Pritchard-მა აღნიშნა, რომ კვლევის მთავარი გზავნილია: NCCN გაიდლაინების დაცვით ზოგი მემკვიდრეობითი მუტაციის მატარებელი შეიძლება გამოგვრჩეს.

სტატიის განხილვისას თქვა: „ანუ, ალბათ, ეს უნდა გადავხედოთ და შესაძლოა გამარტივებული ტესტირება განვიხილოთ. მიუხედავად იმისა, რომ დაბალი რისკის დაავადებაში მუტაციების აღმოჩენა საკმაოდ იშვიათი იქნება, გამარტივების მიზნით პროსტატის კიბოს მქონე ყველა მამაკაცის მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტირებაც კი შეგვიძლია განვიხილოთ.“.