Yeddi xərçəng növünün BRCA1 və BRCA2 mutasiyaları ilə əlaqəsi sübut edildi

Əvvəlki tədqiqatlar süd vəzi, yumurtalıq (qadın yumurtalığı), prostat və mədəaltı vəzi xərçənglərinin BRCA1 və BRCA2 ilə əlaqəli olduğunu göstərmişdir. Aparılmış yeni və böyük hal-nəzarət tədqiqatına görə isə BRCA1 və BRCA2 genlərindəki patoloji variantlarla (zərərli mutasiyalarla) əlaqəli xərçəng növlərinin sayının daha çox olduğu aşkar edildi. JAMA Onkologiya jurnalında dərc edilən nəticələr BRCA1 və BRCA2 genetik testlərinin daha geniş xəstə qrupunda tətbiq edilməli olduğunu irəli sürür.

Bu yeni tədqiqatda məlum olanlara əlavə olaraq BRCA1-dəki patoloji mutasiyaların öd yolları xərçəngi ilə, BRCA2-dəkilərin qida borusu (özofagus) xərçəngi ilə, BRCA1/2-dəkilərin isə mədə xərçəngi ilə əlaqəli olduğu aşkar edildi.

QEYD: BRCA1 adı “BReast CAncer 1 (Süd vəzi xərçəngi 1)”, BRCA2 adı isə “BReast CAncer 2 (Süd vəzi xərçəngi 2)” mənasını verir. 17-ci xromosomda yerləşən BRCA1 və BRCA2 genləri hüceyrə böyüməsi, hüceyrə bölünməsi və DNA zədəsinin təmirində rol oynayır. BRCA genlərindəki mutasiyalar hüceyrələrdə DNA zədəsinin təmir olunmadan toplanmasına səbəb ola bilər; bu da insanın bəzi xərçəng növlərinə tutulma ehtimalını artırır. Xəstədə BRCA mutasiyalarının olması həmin şəxsi RAPR inhibitorları adlanan yeni nəsil xərçəng dərmanı sinfinə daha həssas edir.

Yaponiya tədqiqatı

Yaponiyanın İnteqrativ Tibb Elmləri Mərkəzindən Dr. Yukihide Momozawanın rəhbərlik etdiyi komanda yeni tədqiqatları üçün bunları yazdı:

“Nəticələr göstərdi ki, BRCA1 və BRCA2-dəki patoloji variantlarla (mutasiyalarla) əlaqəli xərçəng növləri Avropadakı tədqiqatların əvvəlki təhlillərində müəyyən ediləndən daha çoxdur. Təhlilimiz hər bir xərçəng növü üçün genetik testlər, müalicə seçimləri və PARP inhibitorları ilə müalicə oluna bilmə ilə bağlı rəhbərliklərin hazırlanması və uyğunlaşdırılması ilə əlaqəlidir.”

Momozawa və həmkarları 2003-cü ilin apreli ilə 2018-ci ilin martı arasında Yaponiya biobankından əldə edilmiş 63,828 xəstə və 37,086 nəzarət məlumatı üzərində 14 yayğın xərçəng növü üçün genişmiqyaslı genetik sekvensləmə (ardıcıllığın müəyyənləşdirilməsi) tədqiqatı apardı. Onlar hər bir xərçəng növü üçün risk təxmini verdilər və patogen variant daşıyıcılığı ilə əlaqəli klinik xüsusiyyətləri müəyyən etdilər. Eyni zamanda ailə tarixçəsinin patogen variantları olan xəstələrin aşkar edilməsində faydasını da araşdırdılar.

315 patoloji variant müəyyən edildi (2 gendəki ümumi zərərli genetik dəyişiklik sayı)

Risk nisbətləri BRCA1-də öd yolları xərçəngi, BRCA2-də qida borusu xərçəngi, həmçinin BRCA1 və BRCA2-də mədə xərçəngi üçün xeyli yüksək idi. BRCA1 ilə əlaqəli daha 2 xərçəng növü və BRCA2 ilə əlaqəli daha 4 xərçəng növü tapıldı. Qohumlarda bildirilən xərçəng növlərinin sayının artması ilə uyğun olaraq öd yolları, qadın süd vəzi, yumurtalıq və prostat xərçəngləri üçün daşıyıcı xəstələrin sayında artım müşahidə edildi.

Süd vəzi xərçəngi olan kişi xəstələrdə BRCA2-də patoloji variant tezliyi xeyli yüksək idi (18.9%), lakin BRCA1 üçün belə deyildi (1.89%). Yumurtalıq (qadın yumurtalığı) xərçəngi olan xəstələr növbəti yüksək nisbətə sahib idi (BRCA1 üçün 4.6% və BRCA2 üçün 3.42%). 1%-i aşan tezlik yeni əlaqənin müşahidə olunduğu digər altı xərçəng növündə görüldü. 4,128 xəstədə birdən çox xərçəng növü müəyyən edildi (6.3%). BRCA1-də patoloji variant daşıma tezliyi bir xərçəng növü üçün 0.44%, iki xərçəng növü üçün 0.85% və üç xərçəng növü üçün 0.69% idi. Bu nisbətlər BRCA2-də müvafiq olaraq 0.97%, 1.40% və 1.74% idi.

BRCA1 və BRCA2 mutasiyaları üçün genetik testlərdən daha geniş istifadə edilməlidir

PARP inhibitorları adlanan yeni nəsil xərçəng dərmanları DNA təmir genlərindəki patoloji mutasiyaları hədəfləmək üçün hazırlanıb. İndiyədək PARP inhibitorlarının patogen BRCA1 və BRCA2 variantları mövcud olduqda yumurtalıq, süd vəzi, prostat və mədəaltı vəzi xərçənglərində əhəmiyyətli effektivliyə malik olduğu aşkar edilmişdi. Bu yeni tədqiqat daha çox xəstədə irsi xərçəng genlərinin test edilməsinin əhəmiyyətini vurğulayır; beləliklə, PARP inhibitoru dərmanlar da daha çox xəstəyə faydalı ola bilər. Xüsusilə ailəsində xərçəng tarixçəsi olan öd yolları xərçəngi, serviks (uşaqlıq boynu) xərçəngi, kolon və düz bağırsaq xərçəngi, endometrial (uşaqlıq) xərçəng, qida borusu xərçəngi və mədə xərçəngi olan xəstələr üçün bu testlər nəzərdən keçirilməlidir.

*

• Əlaqəli mövzu: Bütün xərçəng xəstələri üçün irsi genetik test aparılmalıdırmı?