ძუძუს კიბოს ადრეული სტადიის მკურნალობით გაუარესებული სექსუალური ცხოვრება და რეკომენდაციები

ძუძუს კიბოს ადრეული სტადიის სტანდარტული მკურნალობა ოპერაციაა. თუმცა პაციენტების უმეტესობა ოპერაციის შემდეგ კიბოს განმეორების რისკის შესამცირებლად ქალის ჰორმონების დამთრგუნველ ენდოკრინულ თერაპიას იღებს. ჰორმონების დამთრგუნველმა ამ მკურნალობამ შეიძლება ისეთი გვერდითი ეფექტები გამოიწვიოს, როგორიცაა დაღლილობა, სისუსტე, სისხლში შაქრის დონის ცვლილება, წონის მერყეობა და განწყობის ცვლილებები. მან შეიძლება სექსუალური დისფუნქციაც გამოიწვიოს, რომელსაც ხშირად არ ითვალისწინებენ და რომელზეც არ საუბრობენ.

ენდოკრინული თერაპიის მიმღები ქალებისთვის სექსუალური ფუნქციის პრობლემები, ჩვეულებრივ, შემაწუხებელია და ცხოვრების ხარისხზე უარყოფითად მოქმედებს. იშვიათად ზოგ პაციენტს სექსუალური პრობლემების გამო ენდოკრინული თერაპიის გაგრძელება შეიძლება აღარ სურდეს.

ქალებში სექსუალური დისფუნქციის სიმპტომების შეფასებამ და შესაბამისმა ჩარევებმა ცხოვრების ხარისხი შეიძლება გააუმჯობესოს.

სექსუალური ცხოვრების მხარდამჭერმა მტკიცებულებებზე დაფუძნებულმა ჩარევებმა, მაგალითად, განათლებამ და კონსულტირებამ, ფიზიკურმა თერაპიამ და პროდუქტების რეკომენდაციებმა, ენდოკრინული თერაპიისას შეიძლება სექსუალური პრობლემები შეამსუბუქოს. საჭიროა რუტინული შეფასება, რათა გამოვლინდნენ სექსუალური პრობლემების მქონე ქალები, რომლებსაც ამ ჩარევებმა შეიძლება სარგებელი მოუტანოს.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

არომატაზის ინჰიბიტორებით (AI), ტამოქსიფენით და საკვერცხის ფუნქციის დათრგუნვით ან აბლაციით ჰორმონული რეცეპტორებით დადებითი (HR+) ძუძუს კიბოს ადიუვანტურმა (ოპერაციის შემდგომმა პროფილაქტიკურმა) ენდოკრინულმა თერაპიამ

• ვაგინალური სიმშრალე,
• დისპარეუნია (მტკივნეული სქესობრივი აქტი),
• ორგაზმის პრობლემები და
• ლიბიდოს დაკარგვა შეიძლება გამოიწვიოს.

ამასთან, სხივურმა თერაპიამ შეიძლება შეგრძნებაზე რეაქციას უარყოფითად იმოქმედოს.

მკურნალობამ, ძუძუს კიბოს ოპერაციასთან დაკავშირებულ სხეულის აღქმის პრობლემებთან ერთად, შეიძლება სექსუალური დისფუნქცია გამოიწვიოს.

საჭიროა ძუძუს კიბოს ადრეული სტადიის მქონე ქალების ჰორმონების დათრგუნვის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური სიმპტომების რუტინული შეფასება. ამან სექსუალური ფუნქციის გასაუმჯობესებლად უფრო ადრეული ჩარევა შეიძლება გახადოს შესაძლებელი.

ახალი კვლევა

დაიგეგმა კვლევა, რომელშიც 2012 წლის მარტიდან 2016 წლის დეკემბრამდე ჩაერთო 300 ქალი, ძუძუს კიბოს 0-3 სტადიით, რომლებიც ადიუვანტურ ენდოკრინულ თერაპიას იწყებდნენ.

ენდოკრინული თერაპიის 3, 6, 12, 24, 36, 48 და 60. თვეს მონაწილეები პაციენტის მიერ მოხსენებული სიმპტომების შესახებ კითხვარებს ავსებდნენ. სექსუალური ფუნქცია შეფასდა სამედიცინო შედეგების კვლევის სექსუალური პრობლემების კითხვარით (MOS-SP).

მონაწილეები სექსუალური ფუნქციის ოთხ სფეროში შეაფასეს:

• სექსუალური ინტერესის ნაკლებობა
• მოდუნებისა და სექსისგან სიამოვნების მიღების შეუძლებლობა
• სექსუალური აღგზნების გაძნელება
• ორგაზმის მიღწევის გაძნელება

მონაწილეებმა ასევე შეავსეს სხვა კითხვარები, რომლებიც ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიის ხშირ გვერდით ეფექტებს აფასებდა. დამატებითი საზომები მოიცავდა პაციენტის მიერ მოხსენებული შედეგების გაზომვის საინფორმაციო სისტემის (PROMIS) ფორმებს ტკივილის, დაღლილობის, დეპრესიის, შფოთვის, ფიზიკური ფუნქციისა და ძილის დარღვევებისთვის, ასევე კიბოს თერაპიის ფუნქციური შეფასების ენდოკრინული სიმპტომების სკალას (FACT-ES).

საყურადღებო შედეგები

300 მონაწილის ასაკის მედიანა 62 იყო და 84,3%-ს ძუძუს კიბოს 1-2 სტადია ჰქონდა.

ადიუვანტურ ენდოკრინულ თერაპიამდე ქალების 44%-ს მასტექტომია (მთელი ძუძუს ქირურგიული ამოკვეთა), 28,2%-ს ქიმიოთერაპია, ხოლო 66,3%-ს რადიოთერაპია ჰქონდა ჩატარებული.

დაწყებული მკურნალობიდან 55% მხოლოდ AI-ს (არომატაზის ინჰიბიტორს), 39,7% მხოლოდ ტამოქსიფენს, ხოლო 5% ტამოქსიფენსა და საკვერცხის ფუნქციის დამთრგუნველს იღებდა. ერთი პაციენტი AI-სა და საკვერცხის ფუნქციის დამთრგუნველ თერაპიას იღებდა. ხუთმა პაციენტმა ენდოკრინული თერაპიის ტიპი შეიცვალა, დანარჩენებს კი არ შეუცვლიათ.

ადრეული სტადიის HR+ ძუძუს კიბოს მქონე, ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიის მიმღები ქალების ამ პროსპექტიულ (წინმიმართულ) კლინიკურ კვლევაში სექსუალური პრობლემები ხშირი იყო და პაციენტების 55%-მა კვლევაში ჩართვისას სულ მცირე ერთი სექსუალური პრობლემა აღნიშნა, ხოლო 45,7%-ს კლინიკურად მნიშვნელოვანი სექსუალური გაუარესება ჰქონდა.

კვლევის მიგნებები შეესაბამება წინა კვლევებს, რომლებიც ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიისას გაუარესებულ ენდოკრინულ გვერდით ეფექტებსა და სექსუალურ პრობლემებს შორის კავშირს აჩვენებს. ალები და ვაგინალური სიმშრალე პაციენტების მიერ ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიისას განცდილ ყველაზე ხშირ ენდოკრინულ გვერდით ეფექტებს მიეკუთვნება. ვაგინალური სიმშრალე ხშირად დისპარეუნიას იწვევს, რაც მრავალ სფეროში შეიძლება გახდეს პრობლემების მიზეზი, მათ შორის მოდუნების, სექსისგან სიამოვნების მიღებისა და ორგაზმის მიღწევის გაძნელებისა. ალები კი განწყობისა და ძილის დარღვევებთანაა დაკავშირებული, რასაც ასევე შეიძლება სექსუალური პრობლემები მოჰყვეს. ბოლოდროინდელ დიდ ჯვარედინ კვლევაში ძილის პრობლემები და დაღლილობა სექსუალურ პრობლემებთან იყო დაკავშირებული.

კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიისას ფიზიკური ფუნქციის გაუარესება სექსუალური ფუნქციის გაუარესებასთან იყო დაკავშირებული.

კვლევამ ასევე დაადასტურა ადრე ნაჩვენები კავშირი მასტექტომიასა (მთელი ძუძუს ქირურგიულ ამოკვეთას) და სექსუალურ პრობლემებს შორის. მასტექტომიის შემდეგ პაციენტებს სხეულის აღქმასთან დაკავშირებული შეშფოთება შეიძლება ჰქონდეთ, რომელიც სექსუალური ჯანმრთელობის უარყოფით შედეგებს წინასწარმეტყველებს.

უგულებელყოფილი პრობლემა

მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტებში ხშირი და შემაწუხებელია, სექსუალური პრობლემები რუტინულ კლინიკურ ზრუნვაში ხშირად არასაკმარისად ფიქსირდება და არასათანადოდ მკურნალობენ. ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტების დაახლოებით 60%, რომელსაც სექსუალური პრობლემა აქვს და ჩარევის საჭიროებას გრძნობს, ჯანდაცვის სპეციალისტს არ მიმართავს.

სექსუალური პრობლემებისას მხარდაჭერაზე წვდომის ხშირ დაბრკოლებად პაციენტები სექსუალურ საკითხებზე საუბრისას სირცხვილსა და უხერხულობას ასახელებენ. ბევრი პაციენტი ამბობს, რომ ასეთი საუბრის დაწყებას ექიმისგან ელის, თუმცა ექიმები დროის სიმცირის, ცოდნისა და მომზადების ნაკლებობისა და პაციენტის წყენინების შიშის გამო ამ საუბრის წამოწყებას შეიძლება ერიდებოდნენ.

არსებობს სხვადასხვა ჩარევა, რომელთა მიერ ჰორმონული თერაპიისას სექსუალური ფუნქციის გაუმჯობესება მტკიცებულებებითაა ნაჩვენები. ვაგინალურმა დამატენიანებლებმა, ტაბლეტებმა, სანთლებმა, გელებმა, ზეთებმა, ადგილობრივად გამოყენებულმა D და E ვიტამინებმა და ჰიალურონის მჟავამ შეიძლება ვაგინალური სიმშრალე შეამსუბუქოს. ვაგინალურ სიმშრალესთან დაკავშირებული დისპარეუნიისთვის სექსუალური აქტივობისას ლუბრიკანტების გამოყენება შეიძლება. ნაჩვენებია, რომ ამ პაციენტებში ადგილობრივი ლიდოკაინიც დისპარეუნიას აუმჯობესებს. ასევე შეიძლება ადგილობრივი ჰორმონული მკურნალობის, მათ შორის ვაგინალური ესტროგენის ან დეჰიდროეპიანდროსტერონის (DHEA), გამოყენება; თუმცა არსებობს შეშფოთება ესტროგენის სისტემურ შეწოვასთან დაკავშირებით და ყველა პაციენტი და ექიმი ამ ვითარებაში ამ პროდუქტების გამოყენებას კომფორტულად არ მიიჩნევს.

ამასთან, მენჯის ფსკერის (საზარდულის მიდამოს) კუნთების ვარჯიშმა შეიძლება გინეკოლოგიური (ქალებისთვის სპეციფიკური) კიბოს შემდეგ გადარჩენილებში სექსუალური ფუნქცია გააუმჯობესოს, ხოლო ვაგინალურმა დილატატორებმა (გამაფართოებლებმა) – ვაგინალურ ატროფიასთან დაკავშირებული დისპარეუნია.

დასკვნა

სექსუალური პრობლემებისთვის მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ჩარევების არსებობის გათვალისწინებით, ადიუვანტური ენდოკრინული თერაპიის მიმღები ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტების სექსუალური ფუნქციის რუტინული შეფასება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.

*

• ყველა სტატია: კიბო და სექსუალური ცხოვრება