კიბოთი დასუსტებული იმუნური სისტემისას ანტიბიოტიკური, ანტივირუსული და სოკოს საწინააღმდეგო პროფილაქტიკის შესახებ

კიბომ ან უფრო ხშირად მისმა მკურნალობამ შეიძლება პაციენტის იმუნური სისტემა დაასუსტოს; ამას კიბოსთან დაკავშირებული იმუნოსუპრესია ეწოდება. სიხშირე და ხარისხი წამლებსა და კიბოს ტიპზეა დამოკიდებული; დასუსტებულ პაციენტში ოპორტუნისტული ინფექციის რისკი ჩნდება. ბაქტერიებსაც, ვირუსებსაც და სოკოებსაც შეუძლიათ ასეთი ინფექციების გამოწვევა და თითოეულისთვის ცალკე პრევენცია არსებობს. მათ თავიდან ამცილებელ მკურნალობას ანტიმიკრობული პროფილაქტიკა ეწოდება. ის ინფექციის განვითარებამდე სხვადასხვა ანტიბიოტიკის, სოკოს საწინააღმდეგო ან ანტივირუსული წამლის მიცემას მოიცავს.

Randy A. Taplitz-ისა და კოლეგების Journal of Clinical Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიის შემდეგ წამყვანმა ონკოლოგიურმა საზოგადოება ASCO-მ და აშშ-ის ინფექციური დაავადებების საზოგადოებამ გაიდლაინები განაახლეს. გამოქვეყნდა ახალი ინფორმაცია, როგორ უნდა დავიცვათ ზრდასრული კიბოს პაციენტები დასუსტებული იმუნიტეტით გამოწვეული ოპორტუნისტული ინფექციების რისკისგან.

კიბოთი გამოწვეული იმუნური დასუსტების აღსაწერად ყველაზე ხშირად ორი ტერმინი გამოიყენება: ლეიკოპენია და ნეიტროპენია

ტერმინებს ხშირად ურთიერთჩანაცვლებით იყენებენ, თუმცა ოდნავ განსხვავებულ მდგომარეობებს აღწერს. ლეიკოპენიაზოგადი ტერმინია სისხლის თეთრი უჯრედების ნებისმიერი ტიპის შემცირებისთვის. ნეიტროპენიალეიკოპენიის ერთ-ერთი სახეობაა და კონკრეტულად ყველაზე გავრცელებული თეთრი უჯრედების, ნეიტროფილების, შემცირებას ნიშნავს. ნეიტროფილების რაოდენობა ინფექციის რისკის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. თუ თეთრი უჯრედების დაქვეითებას ცხელება ერთვის, ამას ფებრილური (ცხელებითი) ნეიტროპენია ეწოდება.

- დაკავშირებული თემა: რა არის ლეიკოპენია და ნეიტროპენია? (დეტალურად)

კიბოსთან დაკავშირებული იმუნოსუპრესიის ანტიმიკრობული პროფილაქტიკის გაიდლაინის მნიშვნელოვანი რჩევები ქვემოთაა შეჯამებული:

ანტიბაქტერიული პროფილაქტიკა (ბაქტერიული ინფექციებისგან დაცვა)

ფებრილური ნეიტროპენიის რისკის მქონე პაციენტი სისტემურად უნდა შეფასდეს, კიბოსა და მკურნალობის სხვა ფაქტორების ჩათვლით (საჭიროებისას ინფექციონისტის კონსულტაციით).

მწვავე მიელოიდური ლეიკემიის / მიელოდისპლაზიური სინდრომის (AML / MDS) ან ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების გადანერგვის მსგავსი მდგომარეობებისას, ფებრილური ან ღრმა ხანგრძლივი ნეიტროპენიის მაღალი რისკით, ფტორქინოლონის (მაგალითად ლევოფლოქსაცინის) პროფილაქტიკა რეკომენდებულია. სოლიდური (მყარი) სიმსივნის პაციენტებში ანტიბიოტიკოპროფილაქტიკა რუტინულადარარის რეკომენდებული (მაგალითად ფილტვისა და ძუძუს კიბოში).

ანტიფუნგალური პროფილაქტიკა (სოკოვანი ინფექციებისგან დაცვა)

ხანგრძლივი ნეიტროპენიის რისკისას, მაგალითად მწვავე მიელოიდური ლეიკემიის / მიელოდისპლაზიური სინდრომის ან ღეროვანი უჯრედების გადანერგვისას, პერორალური ტრიაზოლი (ფლუკონაზოლი, იტრაკონაზოლი) ან პარენტერალური (ვენაში) ექინოკანდინი (Eraxis) სოკოს, მაგალითად კანდიდას, წინააღმდეგ რეკომენდებულია. სოლიდურ სიმსივნეებში რუტინულად არ არის რეკომენდებული.

ადრე პარაზიტად მიჩნეული, შემდგომში სოკოდ აღიარებული Pneumocystis jirovecii-ით პნევმონიის მაღალი რისკის (>%5) მქონე ქიმიოთერაპიის სქემის მიმღებებში Trimethoprim-sulfamethoxazole-ით (TMP-SMX) პროფილაქტიკა რეკომენდებულია.

ანტივირუსული პროფილაქტიკა (ვირუსული ინფექციებისგან დაცვა)

ალოგენური გადანერგვის ან ლეიკემიის ინდუქციური მკურნალობის მიმღებ ჰერპეს-სიმპლექს სეროპოზიტიურ პაციენტებს ნუკლეოზიდის ანალოგით (მაგალითად აციკლოვირით) პროფილაქტიკა სჭირდება.

B ჰეპატიტის რეაქტივაციის მაღალი რისკისას ნუკლეოზიდური უკუტრანსკრიპტაზის ინჰიბიტორით (მაგალითად entecavir ან tenofovir) მკურნალობა რეკომენდებულია.

ყველა ქიმიოთერაპიის მიმღები პაციენტისთვის, ახლობლებისა და ჯანდაცვის მუშაკებისთვის ყოველწლიური ინაქტივირებული გრიპის ვაქცინა რეკომენდებულია.

- დაკავშირებული თემა: შეუძლიათ კიბოს პაციენტებს გრიპისა და პნევმონიის ვაქცინის გაკეთება?

დამატებითი რეკომენდებული ზომები

ყველა ჯანდაცვის მუშაკმა ხელებისა და რესპირატორული ჰიგიენის / ხველის წესები უნდა დაიცვას, რათა ჯანდაცვის გარემოში პათოგენური მიკროორგანიზმების აეროზოლით, პირდაპირი ან არაპირდაპირი კონტაქტით გადაცემა შეამციროს.

კიბოს მკურნალობის გამო ნეიტროპენიის მქონეებმა ჰაერში სოკოს სპორების მაღალი კონცენტრაციის გარემოში ხანგრძლივ ყოფნას უნდა მოერიდონ (მაგალითად სამშენებლო და ნგრევის ადგილებს, მებაღეობისას მიწასთან ინტენსიურ კონტაქტს ან სახლის რემონტს).

აქამდე სისხლის მაჩვენებლების დაქვეითებამდე პრევენციაზე ვისაუბრეთ. იმუნური უჯრედების შემცირების აღმნიშვნელი ნეიტროპენიის განვითარების შემდეგაც შეიძლება ანტიბიოტიკი დაინიშნოს. ამას ხშირად სოლიდურ კიბოებში ვიყენებთ, როცა ძალიან ღრმა ნეიტროპენიას არ ველით, რათა მძიმე გვერდითი მოვლენა — ფებრილური ნეიტროპენია — ავიცილოთ. თუ ის განვითარდა, პაციენტი აუცილებლად უნდა მოთავსდეს საავადმყოფოში და მრავალპრეპარატიანი ანტიმიკრობული მკურნალობა დაიწყოს.