პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნის ლუტეციუმით მკურნალობის პირველი რანდომიზებული კვლევის შედეგები

ნეიროენდოკრინული სიმსივნეები (NET) იწყება ორგანიზმის ნეიროენდოკრინული სისტემის ჰორმონების წარმომქმნელ ენდოკრინულ და ნერვულ უჯრედებში. ისინი ხშირად ნელა ვითარდება, თუმცა სწრაფი გავრცელების ტენდენციაც შეიძლება ჰქონდეს. ეს სიმსივნეები მდებარეობისა და გამოყოფილი ჰორმონების მიხედვით განსხვავებულად მიმდინარეობს (იხილეთ ნეიროენდოკრინული სიმსივნის სიმპტომები, სტადიები და მკურნალობა).

ყოველწლიურად ყოველ 100,000 ადამიანზე NET-ის დიაგნოზი დაახლოებით 2,5 - 5 ადამიანს ესმება. ეს სიმსივნეები ყველაზე ხშირად კუჭში, პანკრეასში, წვრილ ნაწლავში, ფარისებრ ჯირკვალში, ფილტვსა და პროსტატაში ვითარდება. მათ წარმოშობის ორგანოს სახელი ეწოდება, მაგალითად კუჭის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე ან პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე.

პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნეები, რომლებიც კუნძულოვანი უჯრედების სიმსივნეებადაც არის ცნობილი, იშვიათი კიბოებია, რომლებიც პანკრეასის ენდოკრინულ ქსოვილში ჩნდება. სხვადასხვა პეპტიდური ჰორმონის, მათ შორის ინსულინის, გასტრინის, გლუკაგონისა და ვაზოაქტიური ნაწლავური პეპტიდის გამოყოფით მათ მრავალი სიმპტომის გამოწვევა შეუძლია. თუმცა პანკრეასის NET-ების 50-დან 75 პროცენტამდე უსიმპტომოა, ანუ ჰორმონულ სინდრომს არ უკავშირდება.

პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნეები ზოგადად იშვიათია; მათი სიხშირე წელიწადში 100000 ადამიანზე ≤1 შემთხვევაა და პანკრეასის ყველა სიმსივნის 1-დან 2 პროცენტამდე შეადგენს.

ნეიროენდოკრინული კიბოს უჯრედები კლასიფიცირდება იმის მიხედვით, აქვთ თუ არა სომატოსტატინის სახელით ცნობილი რეცეპტორის ტიპი: სომატოსტატინის რეცეპტორდადებით ან რეცეპტორუარყოფით ნეიროენდოკრინულ სიმსივნეებად.

გავრცელებული პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნეების (PNET) დროს პეპტიდურ რეცეპტორებზე მიმართული რადიონუკლიდური თერაპიის (PRRT) პირველი მრავალცენტრიანი რანდომიზებული II ფაზის კვლევის იმედისმომცემი მონაცემები ESMO 2022 კონგრესზე წარადგინეს.

მიზნობრივი წამალი რადიონუკლიდური მკურნალობის წინააღმდეგ

OCLURANDOM კვლევაში პროგრესირების გარეშე გადარჩენა უფრო ხანგრძლივი იყო ლუტეციუმ-ოქტრეოტატის მიმღებ პაციენტებში, ვიდრე სუნიტინიბის მიმღებებში.

Lu-DOTA-TATE არის პირველი PRRT, რომელიც სომატოსტატინის რეცეპტორდადებითი გავრცელებული გასტროენტეროპანკრეასული NET-ების სამკურნალოდ EMA-მ (2017) და აშშ-ის FDA-მ (2018) დაამტკიცა. მიუხედავად იმისა, რომ PPRT იშვიათად არის განმკურნებელი, ნაჩვენებია, რომ იგი ხელს უწყობს სიმპტომების შემსუბუქებას, ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას, სიმსივნური კერების შემცირებასა და დაავადების პროგრესირების შენელებას.

OCLURANDOM კვლევა შეიქმნა სომატოსტატინის რეცეპტორების სცინტიგრაფიით (SSTR) დადებითი, ქირურგიულად ამოუკვეთავი, პროგრესირებადი გავრცელებული პანკრეასის NET-ის მქონე პაციენტებში 177ლუტეციუმ-ოქტრეოტატით PRRT-ისა და სუნიტინიბის სიმსივნის საწინააღმდეგო ეფექტიანობის შესადარებლად. ECOG-ის ფუნქციური მდგომარეობის ქულით 0-2-ის მქონე, მანამდე ნამკურნალები პაციენტები, რომელთაც კვლევამდე 1 წლის განმავლობაში დოკუმენტირებული დაავადების პროგრესირება ჰქონდათ, შემთხვევით განაწილდნენ OCLU-ის, ლუტეციუმ-ოქტრეოტიდის, ან სუნიტინიბის მისაღებად 1:1 თანაფარდობით.

კვლევამ თავის პირველ საბოლოო მაჩვენებელს მიაღწია: OCLU-ით PRRT-ისას 12 თვის ფარგლებში პროგრესირების გარეშე გადარჩენა მნიშვნელოვნად უფრო ხანგრძლივი იყო. 12-თვიან OCLU ჯგუფში პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი OCLU-ით 80,5% იყო, ხოლო 11-თვიანი სუნიტინიბით — 42%.

სურათი: OCLURANDOM კვლევაში 177ლუტეციუმ-ოქტრეოტატით (OCLU) და სუნიტინიბით პროგრესირების გარეშე გადარჩენა სომატოსტატინის რეცეპტორების სცინტიგრაფიით დადებითი, ქირურგიულად ამოუკვეთავი, პროგრესირებადი გავრცელებული პანკრეასის ნეიროენდოკრინული სიმსივნეების მქონე პაციენტებში.

კვლევაში ჩართული იყო 84 პაციენტი, საშუალო ასაკით 63 წელი; 52% ქალი იყო. მათგან 37%-ს ღვიძლი ჰქონდა ჩართული, 20%-ს — ფუნქციონირების სინდრომი, ხოლო 43%-ს ორი ან მეტი სისტემური თერაპია ჰქონდა მიღებული.

მე-3 - მე-4 ხარისხის მძიმე გვერდითი მოვლენები OCLU ჯგუფის პაციენტთა 44%-ს, ხოლო სუნიტინიბის ჯგუფის 63%-ს განუვითარდა.

ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები და მათი სიხშირეები იყო, OCLU-სა და სუნიტინიბის შედარებით:

• სისხლის უჯრედების რაოდენობის შემცირება (12%, შედარებით 23%-თან)
• საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემები (12%, შედარებით 21%-თან)
• ჰიპერტენზია (12%, შედარებით 19%-თან)
• დაღლილობა (7%, შედარებით 12%-თან)

გვერდითი მოვლენების გამო მკურნალობა შეწყდა OCLU ჯგუფის პაციენტთა 5%-ში და სუნიტინიბის ჯგუფის 21%-ში.

დასკვნა

მიუხედავად იმისა, რომ სომატოსტატინის რეცეპტორდადებით გასტროენტეროპანკრეასულ სიმსივნეებში OCLU-ის პირველი კლინიკური შედეგები 2003 წელს გამოქვეყნდა, მნიშვნელოვანი კლინიკური შედეგების შეფასების რანდომიზებული კვლევები აკლდა. გასტროენტეროპანკრეასული ნეიროენდოკრინული სიმსივნეებისთვის ასეთი მონაცემების ნაკლებობის გამო, ESMO-ის 2020 წლისა და ევროპის ნეიროენდოკრინული სიმსივნეების საზოგადოების გაიდლაინებში უპირატეს სამკურნალო ვარიანტებად მოლეკულურად მიზნობრივი აგენტები, მაგალითად ევეროლიმუსი ან სუნიტინიბი, და სისტემური ქიმიოთერაპია მიიჩნეოდა; PRRT კი მხოლოდ მათი წარუმატებლობის შემდეგ განიხილებოდა. ამიტომ ეს კვლევა მნიშვნელოვან დანაკლისს ავსებს, მიუხედავად ზოგი შეზღუდვისა, როგორიცაა წინა სამკურნალო რეჟიმების არაერთგვაროვნება.