რა არის ოპიოიდური ტკივილგამაყუჩებლებით გამოწვეული ყაბზობა? რეკომენდაციები კიბოს პაციენტებისთვის

ჩვენი სტატია ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობის მკურნალობას, ბუნებრივ მეთოდებსა და წამლებს მოიცავს.

როგორ იწვევს ოპიოიდი ყაბზობას?

ოპიოიდები მოქმედებს ორგანიზმის სპეციფიკურ ცილებთან, ოპიოიდურ რეცეპტორებთან შეკავშირებით. ეს რეცეპტორები თავის ტვინში, ზურგის ტვინსა და კუჭ-ნაწლავის სისტემაში გვხვდება.

ამ რეცეპტორებთან შეკავშირებით ოპიოიდები ტვინის მიერ ტკივილის აღქმის უნარს ბლოკავს. ამასთან, ისინი ცენტრალურ ნერვულ სისტემასაც თრგუნავს ან ანელებს.

ცენტრალური ნერვული სისტემა, რომელიც თავის ტვინსაც მოიცავს, აკონტროლებს, როგორ რეაგირებს ორგანიზმი ტკივილზე. ის უნებლიე გლუვკუნთოვან მოძრაობებსაც აკონტროლებს, მათ შორის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში.

ამიტომ ოპიოიდის მიღებამ ამ გლუვი კუნთების მოდუნებით ყაბზობა შეიძლება გამოიწვიოს.

შენიშვნა: ოპიოიდების ტკივილგამაყუჩებელი მოქმედებისა და გვერდითი მოვლენების მიმართ დროთა განმავლობაში ტოლერანტობა ვითარდება; ტკივილგამაყუჩებელი ეფექტის შესანარჩუნებლად დოზის გაზრდა შეიძლება გახდეს საჭირო, ხოლო ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა გულისრევა და ძილიანობა, დროთა განმავლობაში მცირდება. გამონაკლისია ყაბზობა: ოპიოიდების მომხმარებლებში ყაბზობა ყოველთვის მოსალოდნელია.

რომელი წამლები იწვევს ოპიოიდებთან დაკავშირებულ ყაბზობას?

ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობის (OKK) გამომწვევი წამლები ისეთ ნივთიერებებს შეიცავს, როგორიცაა მორფინი, კოდეინი, ოქსიკოდონი და მეტადონი.

OKK-ს ყველაზე ხშირად შემდეგი წამლები იწვევს (ჯერ აქტიური ნივთიერებაა, ფრჩხილებში კი სავაჭრო/შეფუთვის სახელები):

• ბუპრენორფინი (Suboxone, Transtec)
• კოდეინი (Fenokodin)
• ფენტანილი (Actiq, Duragesic)
• მეპერიდინი (Aldolan)
• მორფინი (Morfia ტაბლეტი, M-eslon კაფსულა, Morphine ამპულა)
• ოქსიკოდონი (Oxopane)
• ტრამადოლი (Contramal, Contratek, Madol, Tradolex, Tramosel, Ultramex)

ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობის (OKK) ხშირი კუჭ-ნაწლავური ნიშნები და ჩივილებია:

• მუცლის მტკივნეულობა შეხებისას
• მუცლის შებერილობა და დაჭიმულობა
• ხშირი შარდვა
• ყაბზობისა და დიარეის ეპიზოდები
• დეფეკაციის გაძნელება, რომელმაც ჭინთვა, ძალდატანება და ტკივილი შეიძლება გამოიწვიოს
• მშრალი, მყარი განავალი
• გულისრევა და ღებინება
• დაღლილობა და ძილიანობა
• წონის კლება

როგორ მკურნალობენ ოპიოიდებით გამოწვეულ ყაბზობას?

სხვადასხვა მკურნალობამ ამ ნარკოტიკულ ანალგეზიურ საშუალებებთან (ტკივილგამაყუჩებლებთან) დაკავშირებული ყაბზობა შეიძლება შეამსუბუქოს. ეს ცხოვრების წესის ცვლილებებს, ბუნებრივ მეთოდებსა და წამლებს მოიცავს.

ცხოვრების წესის ცვლილებები

ცხოვრების წესის ცვლილებები შეიძლება კვებისა და ქცევის ცვლილებებს მოიცავდეს. ზოგი ცვლილება ყაბზობის შემსუბუქებას უწყობს ხელს. ესენია:

• მეტი სითხის მიღება,
• მეტი ბოჭკოს მიღება (იხ. რამდენი საკვები ბოჭკო უნდა მივიღოთ?),
• ვარჯიში, ხოლო თუ უკვე ვარჯიშობთ — ცოტა მეტი ვარჯიში

წამლები

ურეცეპტო და რეცეპტით გასაცემი წამლებიც შეიძლება ყაბზობას დაეხმაროს. კიბოს მკურნალობის გზამკვლევების თანახმად, თუ პაციენტს ოპიოიდური ტკივილგამაყუჩებელი ენიშნება, მასთან ერთად ყაბზობის პრევენციის წამლების დანიშვნაც რეკომენდებულია.

ყაბზობის ურეცეპტოდ მისაღები წამლებია:

• განავლის მოცულობის გამზრდელი საფაღარათოები: ეს მოუნელებელი ბოჭკოვანი დანამატები ორგანიზმში გადაადგილდება და საჭმლის მომნელებელ სისტემაში სითხეს იწოვს, რის შედეგადაც ნაწლავში ადვილად გასატარებელ განავალს ქმნის. მაგალითებია მეთილცელულოზა, პოლიკარბოფილი (FiberCon) და ფსილიუმი (Metamucil, Konsyl).
• ოსმოსური საფაღარათოები: ოსმოსური საფაღარათოები მსხვილ ნაწლავს მეტი წყლის შეკავებაში ეხმარება, რაც განავალს არბილებს — მის გასვლას ამარტივებს — და ნაწლავის მოქმედების სიხშირეს ზრდის. მაგალითია მაგნიუმის ჰიდროქსიდი (Magnesie Calcinee Saba ფხვნილი).
• მარილოვანი საფაღარათოები: ისინი ნაწლავში წყლის მიზიდვით ნაწლავის მოქმედებას ასტიმულირებს. მაგალითია მაგნიუმის ციტრატის დანამატები.
• განავლის დამარბილებლები: განავლის მიერ შეწოვილი წყლის რაოდენობის გაზრდით მას უფრო რბილსა და ადვილად გასატარებელს ხდის. მაგალითებია დოკუზატის ნატრიუმი და დოკუზატის კალციუმი.
• საპოხი საფაღარათოები: საპოხი საფაღარათოები ნაწლავის კედლებსა და განავალს ფარავს, რათა განავალი დაარბილოს და შეზეთოს. ერთ-ერთი სახეობაა მინერალური ზეთი.
• მასტიმულირებელი საფაღარათოები: ეს წამლები (Dulcolax, Sennalax) ნაწლავის მოძრაობას ასტიმულირებს.

მცენარეული ან ბუნებრივი საშუალებები

მეტი წყლის, მეტი ბოჭკოსა და შესაძლებლობის ფარგლებში ვარჯიშის გარდა, ზოგი ბუნებრივი ნივთიერებაც OKK-ს შემსუბუქებას შეიძლება დაეხმაროს. ესენია:

• გარგარი
• ზეითუნის ზეთი
• სენოზიდის შემცველი პროდუქტები (მაგალითად, Senna)
• Aloe vera

მცენარეული პროდუქტების მიღებამდე ექიმს ან ფარმაცევტს მიმართეთ, რადგან მათ ზოგ წამალთან ურთიერთქმედება ან მათი ეფექტიანობის შემცირება შეუძლია.

რა გვერდითი მოვლენები აქვს საფაღარათოებს?

მითითების შესაბამისად და ხანმოკლე გამოყენებისას საფაღარათოებს, ჩვეულებრივ, უსაფრთხოდ და ეფექტიანად მივიჩნევთ. თუმცა, როგორც ყველა წამალს, ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობის სამკურნალოდ გამოყენებულ საფაღარათოსაც გვერდითი მოვლენების გამოწვევა შეუძლია. მათი ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია:

• დიარეა
• სითხის დაკარგვა
• გულისრევა
• შებერილობა
• ღებინება
• შებერილობა
• მუცლის სპაზმები

ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობისთვის საფაღარათოს მიმღები ადამიანი სამედიცინო გუნდს უნდა გაესაუბროს, თუ ყაბზობა არ უმჯობესდება ან საფაღარათოს გამოყენებასთან დაკავშირებული სიმპტომები უჩნდება.

შეჯამება

ოპიოიდურმა ტკივილგამაყუჩებელმა ნერვული სისტემის აქტივობის შემცირებით ყაბზობა და საჭმლის მონელების სხვა პრობლემები შეიძლება გამოიწვიოს. ოპიოიდებით გამოწვეული ყაბზობა ხშირი ჩივილია მათში, ვინც ტკივილის გასაყუჩებლად ოპიოიდებს იღებს.

ბევრი წყლის დალევამ, ბოჭკოვანი საკვების მიღებამ და შეძლებისდაგვარად აქტიურობამ ეს გვერდითი მოვლენა შეიძლება შეამციროს.

თუ ეს ბუნებრივი გზები ოპიოიდებით გამოწვეულ ყაბზობას არ ამსუბუქებს, ექიმმა შეიძლება მკურნალობის დამატებითი არჩევანი შემოგთავაზოთ: საფაღარათოები, ბუნებრივი დანამატები ან რეცეპტით გასაცემი წამლები.

*

ჩვენი კვებითი რეკომენდაციები ყაბზობის სამკურნალოდ:

1. ეცადეთ, ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს ჭამოთ,
2. ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს გამოყავით დრო ტუალეტისთვის, 
3. ყოველდღიურად 8-10 ჭიქა წყალთან ერთად თბილი სასმელებიც უნდა მიიღოთ,
4. მკურნალობის წარმმართველი ექიმების ინფორმირებით შეიძლება ბოჭკოვანი საკვების მიღება (შვრია, ხორბლის ჩანასახი, ქლიავის ჩირი, მსხალი, ციტრუსები, ატამი, ვაშლი, გარგარი, ბროკოლი, სიმინდი, ბარდა, პომიდორი, ყაბაყი, ანანასი, ალუბალი, თალგამი, ჭარხალი, ბროკოლი, ყვავილოვანი კომბოსტო, სტაფილო, ნუში, ოსპი, ხახვი, თხილი, კაკალი და სხვ…),
5. საუზმეზე ცხელი სასმელებისა და ბოჭკოვანი საკვების ერთად მიღება ყაბზობის მართვისთვის სასარგებლოა, 
6. შუალედურ კვებებზე შეიძლება ლიმონის ცხელი წვენის მიღება, 
7. ჭამეთ მცირე ულუფებით და ხშირად,
8. ყოველდღე ეცადეთ, თუნდაც მსუბუქად ივარჯიშოთ; ვისაც ვარჯიში არ შეუძლია, შეუძლია საწოლში მუცლის კუნთების სავარჯიშოები შეასრულოს, 
9. ბრინჯის ფქვილის შემცველი საკვები არ უნდა მიიღოთ, 
10. თუ ნაწლავში რაიმე მიზეზით გაუვალობა (ობსტრუქცია) განვითარდა, ექიმი ბოჭკოვან დიეტას არ გირჩევთ; შესაძლოა საავადმყოფოში მოთავსება და გარკვეული ხნით საკვების შეწყვეტაც გახდეს საჭირო
11. ჭამამდე დაახლოებით 1 საათით ადრე თბილი ან ცხელი სასმელები უნდა მიიღოთ, 
12. ხილის კომპოტები უნდა მიიღოთ, 
13. ცხიმოვანი თესლები (თხილეული) რეზისტენტული სახამებლის შემცველობის გამო პრებიოტიკადაც მოქმედებს და ნაწლავის მოძრაობას აძლიერებს, ამიტომ დღიური საჭიროების შესაბამისი რაოდენობით უნდა მიიღოთ. 
14. წვნიანებში ხორბლის ჩანასახის ან შვრიის ქატოს დამატებით შეიძლება მათი ბოჭკოს რაოდენობა გაიზარდოს, 
15. თუ შეძენილი შეფუთული პროდუქტის ეტიკეტზე წერია, რომ პორციაზე 5gr ბოჭკოს შეიცავს, ეს ბოჭკოს მაღალ შემცველობას ნიშნავს.