რას გვახსენებს 4 თებერვალი, კიბოს მსოფლიო დღე

რა არის კიბოს მსოფლიო დღე?

4 თებერვალი კიბოს კონტროლის საერთაშორისო კავშირის (UICC) მიერ 2008 წელს შექმნილი „კიბოს მსოფლიო დეკლარაციის“ მიზნების მხარდასაჭერად კიბოს მსოფლიო დღედ აღინიშნება. მთავარი მიზანია კიბოთი ავადობისა და სიკვდილიანობის მნიშვნელოვნად შემცირება და საერთაშორისო საზოგადოების გაერთიანების შესაძლებლობა, თავიდან აცილებადი კიბოების მიმართ მიდგომის უთანასწორობის დასასრულებლად.

4 თებერვლის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული სლოგანია „გადაწყვეტილი მაქვს და გავაკეთებ“. ამით შთაგონებულნი ჩვენც ვამბობთ: „კიბოს პრევენციისთვის, ადრეული დიაგნოსტიკისა და საუკეთესო მკურნალობის ასარჩევად ახალი და სწორი ინფორმაციის სწავლა გადაწყვეტილი მაქვს და გავაკეთებ..."

კიბოს ინფორმირებული საზოგადოება ამარცხებს და არა შეშინებული

კაცობრიობისთვის სასარგებლო, სიცოცხლის გადამრჩენი მოვლენები ისტორიაში ყოველთვის შეხსენების მიზნით საიუბილეო თარიღებზე აღინიშნებოდა. კიბოს სფეროში კი ერთ დღეზე ვერ ვისაუბრებთ: თანამედროვე მედიცინის განვითარებით, განსაკუთრებით ბოლო 150 წელია, ექიმები და მეცნიერები მსოფლიოს ყველა კუთხეში ამ რთული დაავადების გასაგებად და გასაკონტროლებლად დღე-ღამეს ასწორებენ (იხილეთ კიბოს ისტორია). ამასთან, მისი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი, სასწავლი და დაუვიწყარი თვისებაა, რომ თითქმის ნახევრის პრევენცია შესაძლებელიასწორედ „კიბოს პრევენცირებადობის“ ცნობიერებისთვის ყოველ წელს 4 თებერვალი სხვადასხვა აქტივობით აღინიშნება.

ყოველ წელს დაახლოებით 18 მილიონი ადამიანი ავადდება კიბოთი. ამავდროულად, ბოლო 10 წლის მკურნალობის მიღწევებით სიცოცხლის ხანგრძლივობა და ხარისხიც მნიშვნელოვნად იზრდება.

საზოგადოება კიბოს შიშისგან უნდა გათავისუფლდეს

მოწევის, დაუბალანსებელი კვებისა და უმოძრაობის წინააღმდეგ ბრძოლა, B ჰეპატიტისა და HPV-ის საწინააღმდეგო ვაქცინაციაზე საზოგადოებრივი ცნობიერების შექმნა პრევენციის მთავარი მიზნები უნდა იყოს.

ხანდაზმულობის დაავადებად ცნობილი კიბოს გამოვლენის ასაკი მცირდება. იგი სულ უფრო ახალგაზრდებს ემუქრება და მეცნიერები ახალგაზრდებში სიხშირის გასაოცარ მატებაზე დიდ ძალისხმევას ხარჯავენ.

დაკავშირებული თემები:

• რატომ გვხვდება კიბო ხშირად სიბერეში? ხანდაზმულებში მკურნალობის მიდგომა
• კიბოს ლენტების ფერები — რომელი ფერი რომელ კიბოს აღნიშნავს?

ქალებსა და მამაკაცებში „კიბოს ჩეკაპი“ საჭიროა

ქალებს 20-იან წლებში უნდა მიეწოდოთ ინფორმაცია ძუძუსა და საშვილოსნოს ყელის კიბოზე და ისწავლონ საკუთარი ჯანმრთელობის მართვა. სქესობრივი აქტივობის დაწყების შემდეგ რეგულარული ნაცხის ტესტები უნდა ჩატარდეს; ძუძუს ცვლილებების ამოცნობა და საჭიროებისას ექიმთან მისვლა ჩვევად უნდა იქცეს.

40 წლის შემდეგ ყოველწლიური მამოგრაფია, 55 წლის შემდეგ პრობლემის არარსებობისას ყოველ 2 წელში მამოგრაფია, 45 წლის შემდეგ კი ორივე სქესში კოლორექტალური კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკისთვის პერიოდული კოლონოსკოპია ან განავალში სისხლის ძებნაა საჭირო. 55 წლის შემდეგ, 30 კოლოფ-წელი ან მეტი (დღეში ერთი კოლოფი 30 წელი ან დღეში 2 კოლოფი 15 წელი) მწეველ მამაკაცებს უნდა განემარტოთ დაბალდოზიანი ფილტვის ყოველწლიური ტომოგრაფიის სიცოცხლის გადამრჩენი როლი. მწეველებს უნდა ვასწავლოთ, რომ შეწყვეტის ერთზე მეტი მეთოდი არსებობს.

ვაქცინაცია არ უნდა უგულებელვყოთ

სამწუხაროდ, საზოგადოება ვაქცინაციის მიმართ ჯერ საკმარისად მგრძნობიარე არ არის. B ჰეპატიტის ვაქცინის ციროზისა და ღვიძლის კიბოსგან დაცვისა და ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) ვაქცინის ქალებში საშვილოსნოს ყელის, ორივე სქესში კი თავისა და კისრისა და ანუსის კიბოებისგან დაცვის ფაქტი მუდმივად უნდა ავუხსნათ საზოგადოებას და ჩვენი მომავალი და ბავშვები ადვილად თავიდან აცილებადი კიბოებისგან დავიცვათ.

კიბოს პრევენცია ბავშვობიდან უნდა დაიწყოს

ბავშვობიდან ბრძოლა მომავალი ახალგაზრდების დაცვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ქალაქური ცხოვრება ბავშვებზე მოზრდილებზე მეტად მოქმედებს. ბევრმა დედის სამზარეულოდან სწრაფ კვებაზე სწრაფად გადაინაცვლა და ურბანიზაციისა და კარიერული შფოთვის უარყოფით შედეგებს განიცდის.

- დაკავშირებული თემა: რა არის დაბალანსებული და ჯანსაღი კვება?

დაწყებითი სკოლიდან ეზოს თამაშები დაუსრულებელ მაგიდასთან გამოცდის სამზადისს, ტელევიზორსა და სერიალებზე დამოკიდებულებას უთმობს ადგილს. დაუბალანსებელი კვებით ბავშვები დაწყებითი სკოლიდან სიმსუქნის რისკს ხვდებიან, საშუალო სკოლისას კი მოწევისგან დაუცველი, თამბაქოს გამომცდელი და დამოკიდებულებისკენ სწრაფად მიმავალი თაობა ხდებიან. ამიტომ ზომები დაწყებითი სკოლიდანვე უნდა მივიღოთ.

სწორად გამოყენებული ქიმიკატები ცხოვრების ნაწილია

ქიმიკატების — კაცობრიობის მეგობრისა და ხანგრძლივი, ჯანსაღი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილის — სწორი მართვა მნიშვნელოვანია; სამიზნე გაუცნობიერებელი და ბოროტი გამოყენება უნდა იყოს.

ქიმიკატების შიშით ხელმისაწვდომი და აუცილებელი საკვების, მაგალითად ბოსტნეულის, ხილისა და თეთრი ხორცისგან დაშორებისკენ მოწოდება არასწორია. ბოროტად გამოყენება არა მხოლოდ საკვებში, არამედ ტექსტილში, სამშენებლო მასალებსა და ცხოვრების ყველა სფეროში შეიძლება, როგორც მსოფლიოში, ისე ჩვენთან.

მთავარია საკვების დადანაშაულების ნაცვლად ხალხის ნდობის მომტანი კონტროლი და სტანდარტიზაციის წესები შეიქმნას. რადონის აირიფილტვის კიბოს მეორე ყველაზე ხშირი მიზეზია მოწევის შემდეგ. გარემოს რადიაციად ცნობილი რადონის გაზომვა სამშენებლო უბნებში უნდა განისაზღვროს.

დაკავშირებული თემა:

- როდის იწვევს კანცეროგენური ნივთიერება კიბოს?