შემთხვევით აღმოჩენილი ახალი იმუნური უჯრედი, რომელიც კიბოს უჯრედების ტიპების უმეტესობას კლავს

აღმოაჩინეს კიბოების უმეტესობის მკვლელი ახალი იმუნური სისტემის უჯრედი — შესაძლოა მკურნალობის დიდი გარღვევის მაუწყებელი. კვლევა 20 იანვარს, 2020 წელს Nature Immulogy -ში გამოქვეყნდა.

ინგლისის Cardiff უნივერსიტეტის მკვლევრები, როცა T უჯრედის სრულიად ახალი ტიპი იპოვეს, უელსის სისხლის ბანკის ნიმუშებში ბაქტერიებთან მებრძოლ იმუნურ უჯრედებს ეძებდნენ.

ახალ უჯრედს აქვს ადრე აუწერელი, კაუჭივით ადამიანის კიბოების უმეტესობაზე მიმმაგრებელი, ჯანმრთელთა უგულებელმყოფი რეცეპტორი .

ლაბორატორიაში ახალი რეცეპტორით აღჭურვილი უჯრედები კლავდა ფილტვის, კანის, სისხლის, კოლონის, ძუძუს, ძვლის, პროსტატის, საკვერცხის, თირკმლისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოს.

წამყვანმა ავტორმა, Cardiff-ის სამედიცინო სკოლის T უჯრედების სპეციალისტმა პროფესორმა Andrew Sewell-მა თქვა, რომ ძლიერი ანტისიმსივნური უჯრედის პოვნა და უნივერსალური თერაპიის შესაძლებლობა „დიდი მოვლენაა“ .

„ეს შემთხვევითი აღმოჩენაა; არავინ იცოდა მისი არსებობა“, თქვა პროფესორმა Sewell-მა.

„აღმოჩენა ზრდის მრავალ კიბოზე მოქმედი ერთი ტიპის T უჯრედით ყველასთვის შესაფერისი (one size fit all) მკურნალობის შესაძლებლობას. ადრე არავის სჯეროდა, რომ ეს შესაძლებელი იყო.“

ეს ბადებს კითხვას: „აქვს ზოგ ადამიანს იმუნური სისტემით კიბოს მიმართ ბუნებრივი დაცვა?“ ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ძალიან იშვიათად შეიძლება. შესაძლოა იშვიათი რეცეპტორი მრავალში არ არსებობს ან არააქტიურია.

კონკრეტულ კიბოებთან საბრძოლველად უჯრედების შემცვლელი იმუნოთერაპიები უკვე არსებობს (CAR-T უჯრედული მკურნალობის მსგავსად), თუმცა ამჟამად მხოლოდ ზოგი ლეიკემია-ლიმფომისთვის არის სასარგებლო და უმრავლესობის შემადგენელ სოლიდურ ორგანულ სიმსივნეებში სუსტია.

CAR-T და TCR-T (T Cell Reseptor) თერაპიებში პაციენტს უჯრედებს იღებენ და ცვლიან, რათა კიბოს ზედაპირის მოლეკულებს ჩაეჭიდონ.

შემდეგ მილიონებად ამრავლებენ და სისხლში უკან შეჰყავთ.

CAR-T ზოგი ლეიკემიისა და ლიმფომისთვის გამოიყენება, მაგრამ კიბოს უმრავლესობის — სოლიდური სიმსივნეების — წინააღმდეგ არ მუშაობს. TCR-T ზოგ სხვაში შეიძლება გამოდგეს, თუმცა ძლიერ ცვალებად HLA მოლეკულებს უნდა დაუკავშირდეს.

ამის საპირისპიროდ, აღმოჩენილი ახალი T უჯრედი ადამიანებში უცვლელ MR1 სახელის მქონე კიბოს უჯრედის ზედაპირის მოლეკულას უკავშირდება. ამიტომ ახლად აღმოჩენილ უჯრედებს MR1T-უჯრედი უწოდეს.

ეს ნიშნავს როგორც კიბოების უმეტესობის მკურნალობის, ისე მომავალში სპეციალური „იმუნური უჯრედების ბანკების“ შექმნის შესაძლებლობის ზრდას.

როცა ადამიანის კიბოსა და იმუნური სისტემის მქონე თაგვებს ახალი უჯრედები შეუყვანეს, გაწმენდის შედეგები „გამამხნევებელი“ აღმოჩნდა.

კანის კიბოს პაციენტთა ახალი რეცეპტორის ექსპრესიისთვის შეცვლილი T უჯრედები კლავდა როგორც საკუთარ, ისე ლაბორატორიაში სხვათა კიბოს უჯრედებსაც.

პროფესორ Sewell-ის თქმით, ძლიერი გუნდი ახალი თერაპიის განვითარებით დაინტერესდა და პროგრესი შეიძლება სწრაფი იყოს. გუნდის აზრით, ტერმინალურ პაციენტთა ადამიანური კლინიკური კვლევები უსაფრთხოების დამატებითი ლაბორატორიული ტესტების გავლის შემთხვევაში 2020 წლის ნოემბრამდე შეიძლება დაიწყოს.

CAR-T-ის გამომყენებელმა Cardiff-ის ჰემატოლოგიის ხელმძღვანელმა პროფესორმა Oliver Ottmann-მა თქვა: „T-უჯრედული თერაპიის ამ ახალ ტიპს CAR-T-ის შეზღუდვების გადალახვის უზარმაზარი პოტენციალი აქვს. იგი რამდენიმე ტიპზე მეტს უმიზნებს.“

დასკვნა

აღმოაჩინეს ახალი T უჯრედი. იგი ყველას არ აქვს, იშვიათია და პრეკლინიკურ (ლაბორატორია-ცხოველის) ტესტებში კიბოს უმეტესობაზე მოულოდნელად სწრაფად რეაგირებს. აღმოჩენა ნაწილობრივ შემთხვევითია: უელსის სისხლის ბანკში ბაქტერიის მებრძოლ უჯრედებს ეძებდნენ. შესაძლოა უჯრედული იმუნოთერაპიის მწვერვალად მიჩნეული CAR-T უკან ჩამოიტოვოს; თუ ყველაფერი კარგად წავა, ადამიანური კვლევა 2020 წლის ბოლოს დაიწყება. მეტი კვლევაა საჭირო, რომ გავიგოთ, როგორ ცნობს და კლავს კიბოს უჯრედს ჯანმრთელზე პასუხის გარეშე.