უმოძრაო — მჯდომარე ცხოვრების შედეგები და გამოსავლის რეკომენდაციები

მჯდომარე (უმოძრაო) ცხოვრების წესი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი პრობლემაა როგორც ინდივიდუალურად, ისე საზოგადოებრივად. მრავალი ქრონიკული დაავადების გამომწვევად ცნობილის მიუხედავად, ბევრ ქვეყანაში სულ უფრო ვრცელდება.

ფიზიკური აქტივობის გაიდლაინების უმეტესობით, ზრდასრულებმა ყოველ კვირაში სულ მცირე 150 წუთი ზომიერი ინტენსივობის ფიზიკური აქტივობა უნდა შეასრულონ.

კვლევებით, ზრდასრულთა მხოლოდ პროცენტულად 21 აკმაყოფილებს რეკომენდაციებს და პროცენტულად 5-ზე ნაკლები ასრულებს დღეში 30-წუთიან აქტივობას.

უმოძრაო ცხოვრების საფრთხეები:

• უმოძრაო ცხოვრება სიმსუქნეს, დიაბეტსა და კიბოს ზოგ ტიპს უწყობს ხელს.
• უახლესი კვლევები მასთან დაკავშირებულ ჯანმრთელობის რისკებს გაცილებით ნათლად აჩვენებს.

- დაკავშირებული თემა: ყოველი ზედმეტი კილოგრამი სიცოცხლეს აკლებს — 195 ქვეყნის 25-წლიანი სიმსუქნის კვლევის შედეგები

კვლევები მუდმივად აჩვენებს, რომ უმოძრაო ცხოვრებამ შეიძლება გამოიწვიოს:

• სიმსუქნე და ჭარბი წონა 
• ტიპი-2 დიაბეტი
• კიბოს ზოგი ტიპი
• გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები
• ნაადრევი სიკვდილი

ხანგრძლივი უმოძრაობა მეტაბოლიზმსა და ორგანიზმის მიერ შაქრის კონტროლის, წნევის რეგულირებისა და ცხიმის დაშლის უნარს ამცირებს.

ერთ კვლევაში 15 წლის მონაცემები შეისწავლეს და აქტივობის დონის მიუხედავად, უმოძრაო ცხოვრება ნაადრევი სიკვდილის რისკს უკავშირდებოდა. ეს ვარჯიშის გაზრდასთან ერთად უმოძრაობის დროის შემცირების საჭიროებას აჩვენებს.

მჯდომარე ცხოვრების გავლენა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე

უმოძრაო ცხოვრება ფსიქიკურ კეთილდღეობაზეც უარყოფითად მოქმედებს.

10.381 მონაწილის კვლევაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევის მაღალი რისკი უმოძრაო ცხოვრებასა და აქტივობის ნაკლებობას უკავშირდებოდა.

110.152 მონაწილის მონაცემების ახალმა მიმოხილვამ მჯდომარე ქცევასა და დეპრესიის გაზრდილ რისკს შორის კავშირი იპოვა.

- დაკავშირებული თემა: დეპრესია და შფოთვა კიბოს პაციენტში — მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობა

გამოსავალი უმოძრაო ცხოვრებისგან დასაშორებლად

უფრო აქტიური ცხოვრების წესი ქრონიკული დაავადებების, ფსიქიკური დარღვევებისა და ნაადრევი სიკვდილის რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებს. ფიზიკური აქტივობის გაზრდით: კვლევებით, აქტივობას, ვარჯიშისა და სპორტის ჩათვლით, შეუძლია გულ-სისხლძარღვთა დაავადების, ტიპი 2 დიაბეტის, სიმსუქნისა და ნაადრევი სიკვდილის რისკის შემცირება.

მტკიცებულებები მუდმივად აჩვენებს, რომ ვარჯიში ფსიქიკურ ჯანმრთელობას აუმჯობესებს. 1 მილიონ 200 ათას ადამიანში ჩატარებულმა 2018 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ მოვარჯიშეები ნაკლებ ფსიქიკურ პრობლემას აღნიშნავდნენ.

საუკეთესოა სხვადასხვა კარდიოვარჯიშის, მაგალითად სირბილისა და ველოსიპედის, ძალოვან ვარჯიშთან შეთავსება, მათ შორის წონებითა ან საკუთარი სხეულის წონით ვარჯიშთან. სულ მცირე სამი 30-წუთიანი სირბილი და კვირაში ორჯერ 30-წუთიანი ძალოვანი ვარჯიში მინიმალური რეკომენდაციების შესასრულებლად საკმარისია.

მჯდომარე დროის შემცირება შეიძლება შემდეგი რჩევებით:

• საზოგადოებრივ ტრანსპორტში ჯდომის ნაცვლად დგომა
• სამსახურში ფეხით წასვლა და დაბრუნება
• სადილის შესვენებაზე გასეირნება 
• სამუშაო მაგიდასთან ყოველ 30 წუთში ადგომა და მცირე ფიზიკური აქტივობა ან 
• ყავისა თუ ჩაის შესვენებისას სიარული ან დგომა 
• სახლის გარშემო ან ბაღის საქმიანობაში მეტი დროის გატარება
• ოფისიდან გასვლის ან შენობის გარშემო გასეირნების მიზეზების პოვნა
• ტელეფონზე გარეთ საუბარი და იმავდროულად სიარული
• ტელევიზიისა და ვიდეოთამაშების ნაცვლად ჰობებისთვის დროის დათმობა
• ლიფტის ნაცვლად კიბის გამოყენება

დასკვნა

კვლევები აჩვენებს, რომ უმოძრაო ცხოვრება ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემებს იწვევს და ბევრი ქრონიკული დაავადების დამოუკიდებელი რისკფაქტორია. მაგალითად, სიმსუქნის არმქონეშიც უმოქმედობა ზემოთ ჩამოთვლილ რისკებს ზრდის.

ბევრი საჭიროებაზე გაცილებით ნაკლებს მოძრაობს და მჯდომარე დრო სულ უფრო იზრდება.

ზემოთ მოცემული გზებით ადამიანებს აქტივობის გაზრდა და უმოძრაობის შემცირება შეუძლიათ, რათა შედეგებს თავი აარიდონ.

ფიზიკური აქტივობა ცხოვრებით ტკბობის ერთ-ერთი საუკეთესო გზაცაა.

დაკავშირებული თემა

მსოფლიოს ყველაზე დღეგრძელი ლურჯი ზონების ადამიანთა 8 საერთო თვისება