Darçın – sağlamlıq faydaları və riskləri

- Elmi adı: Cinnamomum zeylanicum -

Ənənəvi şirniyyatlarımızdan südlü aş və aşurə, qış içkilərimizdən bitki çayları və ya səhləb kimi dadların əvəzolunmazı olan ətirli darçın Cənub-Şərqi Asiyaya xas Cinnamomum cinsinə aid bitkilərdən biridir. Darçın zəngin ətrinə görə efir yağlarında və ədviyyat kimi də istifadə edilir.

Darçının bitki mənşəli dərman kimi istifadə məqsədlərinin uzun tarixi var. Qan yağlarını (xolesterin, triqliserid) və qan şəkərini aşağı saldığına dair müxtəlif sübutlar var. Laboratoriya tədqiqatlarına görə darçının antimikrob, iltihabəleyhinə, şişəleyhinə və antioksidant xüsusiyyətləri var. Həmçinin iştahaçıcı, həzmsizliyi aradan qaldıran və tip-2 diabetli xəstələrdə qan qlükoza səviyyəsini aşağı salan təsirləri göstərilib, lakin bu təsirləri təsdiqləmək üçün daha çox tədqiqata ehtiyac var.

Darçın hansı xəstəliklərin müalicəsində sınaqdan keçirilir?

Diabet

Sübutlar qarışıqdır: Bəzi klinik tədqiqatlar darçının qan şəkərini, qan yağlarını və insulin səviyyələrini aşağı salmaqda faydalı olduğunu göstərib. Bəzi tədqiqatlarda isə belə təsir göstərilməyib.

Mədə xorası

Bir klinik tədqiqatda darçın ekstraktının iddia edilənin əksinə H. pylori infeksiyasının aradan qaldırılmasında təsirsiz olduğu sübut edilib.

İnflamasiya – İltihab

Laboratoriya tədqiqatları darçının iltihabı azalda biləcəyini göstərib. Bu mövzuda insanlarda aparılmış klinik tədqiqat məlumatları yoxdur.

Artrit – oynaq iltihabı

Darçın artrit üçün ənənəvi tibbdə istifadə edilir, lakin bu iddianı dəstəkləyən heç bir elmi sübut yoxdur.

Xəstələrə xəbərdarlıq

Bəzi darçın məhsulları yüksək səviyyədə kumarin (coumarin) ehtiva edir. Cassian darçınının kumarin miqdarı yüksək olduğu halda, ceylon darçınının kumarin miqdarı çox aşağıdır. Bu maddənin qaraciyər zədələnməsinə səbəb olduğu məlumdur.

Bu hallarda istifadə etməyin

• Sitoxrom P450 ferment sisteminə təsir edən dərmanlar istifadə edirsinizsə: Darçın bu dərmanların yan təsir riskini artıra bilər.
• Hipoqlikemiya (qan şəkərinin anormal dərəcədə aşağı olması): Darçın ekstraktı qan şəkərini aşağı salan dərmanların təsirini artıra bilər. 
• Antikoaqulyantlar: Darçında kumarin olduğundan qan durulaşdırıcı dərmanlarla istifadə edildikdə əlavə təsir yarada bilər. 
• Statinlər: Darçının xolesterini aşağı salan statinlərlə birlikdə qəbul edildikdə hepatitə (qaraciyər iltihabına) səbəb olduğu bildirilib.
• Darçın tərkibli bitki mənşəli diş məcunu və saqqız istifadəsi ağız yaraları ilə əlaqələndirilib.

Nəticə olaraq görünür ki, darçın gözəl dadlandırıcı və ədviyyat kimi həyatımızdakı yerini qorumalı, lakin şəfa vasitəsi kimi düşünülməməlidir.