Ənənəvi və alternativ tibb tənqidlərimiz səhiyyə xidmətlərini necə yaxşılaşdıra bilər?

Aşağıdakı yazı «ənənəvi, tamamlayıcı və alternativ müalicələrin» dünyadakı aparıcı adlarından Professor Dr. Edzard Ernst tərəfindən bloqunda yayımlanmış məqalədən tərcümə edilib. Bu müalicələr barədə demək olar eyni düşündüyümüz və çox oxşar suallarla qarşılaşdığımız üçün yazısını paylaşmaq istədik: Mütəmadi olaraq müsbət və qurucu olmaq əvəzinə mənfi və dağıdıcı olduğum barədə tənqid alıram. Son şərhlərdən biri belədir: Malik olduğu keyfiyyətlərlə Edzard koronavirus üçün çarə təqdim etməlidir. Yaxşı, anladım, homeopatlar «şarlatandır», amma Edzard nə təqdim edir? Danışmaq çox asandır. Homeopatların dəyərlərini sübut edə bilməməsi üzərində dayanmaq əvəzinə onlardan yaxşı olduğunu sübut etməlidir, amma təəssüf ki, daha çox şeyi olmayan biridir. Bəşəriyyətə və xəstələrə həll təklif edə bilməyəndə «şarlatanların» səhvini tapmağın nə faydası var? Dilənçi belə ondan yaxşısını edə bilər. Müalicə təqdim edənədək başqasında səhv tapmaq onun işi deyil. Yazılarımın əksəriyyəti olmasa da, çoxunun alternativ tibb tətbiqçilərinin saxta iddialarını və ya alternativ tibb tədqiqatlarının məhdudiyyətlərini üzə çıxarmaqla bağlı olduğu doğrudur. Tərəfdarların bunu niyə mənfi davranış saydığını anlayıram. Lakin tənqidlərimi müsbət töhfə sayıram: bu gün bu və ya başqa iddianın/müalicənin sübuta əsaslanmadığını göstərsəm,

• bəzi xəstələrin sabah istifadə etməsinin qarşısını ala bilərəm.
• həmçinin bu, onların pulunu boş yerə xərcləməsini önləyəcək və daha vacibi,
• bəzi hallarda həyat qurtara bilən ehtiyatlı tibbi qərarlara yol göstərəcək.

İşimi tənqid edən başqaları daim alternativ tibbi tənqid etmək əvəzinə müasir tibbin çoxsaylı zəiflikləri barədə nəsə etməli olduğumu deyirlər. İşimin buna da kömək edə biləcəyini düşünürəm. İzah edim: alternativ tibbin nə qədər saxta olduğunu göstərmək bir sual doğurur: Bəs niyə bu qədər insan istifadə edir? Burada və başqa yerlərdə tez-tez cavabım budur: istehlakçılar təsirli müalicə deyil, daha çox əvvəllər tibbin «sənəti» deyiləni axtarırlar:

• mərhəmət,
• anlayış,
• empatiya,
• həkimlərlə yetərli vaxt,
• səmimi terapiya prosesi.

Bunları xəstələr həkimə müraciətdə çox vaxt tapmır və alternativ tibb tətbiqçilərindən alırlar. Bu anlayış növbəti məntiqli addıma — müasir tibbdə mərhəmət, empatiya və digər sahələrə yönəltməlidir. Aydındır ki, bu keyfiyyətlər yaxşı səhiyyənin mərkəzindədir və xəstələrin onlardan yararlanması üçün alternativ tibbə ehtiyacımız yoxdur. Elm və tibb sənəti bir-birini istisna etmir; birlikdə olmaması üçün əsaslı səbəb yoxdur. «Sənəti» yenidən elmə əsaslanan tibbə qaytarmağın vaxtıdır. Bunu alternativ tibb tətbiqçilərinə təhvil vermək xəstələrə pislikdir. Bəs işimin bəşəriyyətə və xəstələrə faydası nədir? Buna cavab verə bilmərəm. Edə biləcəyim tək şey tənqidlərimin gələcək səhiyyəni yaxşılaşdırmağa kiçik töhfə verəcəyinə ümid etməkdir.

• Koronavirus barədə 28 yanlış və doğruları - Koronavirus epidemiyasında QİDALANMA, ƏLAVƏ MƏHSULLAR və ƏRZAĞA ÇIXIŞ necə olmalıdır?