Fayda görən ağciyər xərçəngi xəstələrində immunoterapiya ən çox 2 il davam etməlidirmi?

İlk FDA təsdiqini 2011-ci ildə alaraq həyatımıza daxil olan “immun nəzarət nöqtəsi inhibitoru” sinfindən immunoterapiyaların onkologiyanın taleyini dəyişdirdiyini deyə bilərik. Bununla yanaşı, son illərdə ağciyər xərçənglərinin 85%-ini təşkil edən kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi (KHDAK) xəstələrinin bir hissəsi uzunmüddətli cavab aldıqları immunoterapiyanı 2 ildən çox davam etdirir. Lakin mövcud ən yaxşı məlumatlar 2 ildən artıq immunoterapiyanın yəqin ki, sağqalma üstünlüyü vermədiyini göstərir. Bu, klinik praktika ilə mövcud məlumatlar arasında uyğunsuzluğa işarədir. Bəs niyə bir çox onkoloq xəstələrinə immunoterapiyanı 2 ildən çox davam etdirməyi tövsiyə edir? Bu yazıda həmin sualın cavabını araşdırır və mövzunun əhəmiyyətini vurğulayırıq.

4 əsas məqam:

1. Uzunmüddətli immunoterapiya istifadəsi: KHDAK xəstələrinin böyük hissəsi immunoterapiyanı 2 ildən çox davam etdirir, lakin mövcud məlumatlar bu müddətdən sonra əlavə sağqalma üstünlüyü olmadığını göstərir.
2. Klinik qərarlar və qeyri-müəyyənlik: Onkoloqlar və xəstələr müalicə “işə yarayır” kimi göründükcə onu dayandırmağa çəkinirlər. Bu, hətta qeyri-müəyyən vəziyyətdə belə həddindən artıq müalicəyə meyilli əhalinin xüsusiyyətini əks etdirə bilər.
3. Tədqiqat çatışmazlıqları: KHDAK-da birinci xətt immunoterapiyasını araşdıran əsas tədqiqatların çoxu müalicəni 2 illə məhdudlaşdırır. Müalicənin nə vaxt dayandırılmalı olduğuna dair prospektiv (gələcəyə yönəlmiş) klinik tədqiqat məlumatları isə çatışmır.
4. Mümkün yeni strategiyalar: Gələcəkdə onkoloqlar immunoterapiyanı müddətsiz davam etdirmək əvəzinə xəstəni “mümkün olan ən yaxşı cavabda” saxlamağı hədəfləyə və lazım gəldikdə, məsələn, stereotaktik bədən radioterapiyası və ya radioloji ablasiya kimi müdaxilələr əlavə edə bilərlər.

Əsas tədqiqatlar və nəticələr

• Checkmate 153 sınağı: Əvvəllər müalicə almış, irəliləmiş KHDAK xəstələrində nivolumabın effektivliyini qiymətləndirən və nəticələri 2020-ci ildə dərc olunan faza IIIb/IV Checkmate 153 tədqiqatı göstərib ki, sabit 1 il nivolumab alanlarda proqressiyasız və ümumi sağqalma müalicəni müddətsiz alanlardan daha qısadır.
• KEYNOTE-024 sınağı: 4-cü mərhələli KHDAK və şişdə yüksək PD-L1-müsbətliyi olan xəstələrin 45%-dən çoxu 2 il pembrolizumab aldıqdan sonra 5 il ərzində əlavə müalicə və ya xəstəliyin irəliləməsi olmadan sağ qalıb.
• KEYNOTE-407 sınağı: İrəliləmiş yastıhüceyrəli KHDAK xəstələrində PD-L1 statusundan asılı olmayaraq, 2 il kimyaterapiya və pembrolizumab immunoterapiyasını tamamlayıb sonra saxlayıcı pembrolizumab alanlarda oxşar 5 illik sağqalma nəticələri göstərilib.
• JAMA Oncology jurnalında dərc edilən tədqiqat Lova Sun və komandasının apardığı retrospektiv kohort təhlilidir. Təhlil irəliləmiş KHDAK diaqnozu qoyulmuş xəstələrin ümumi sağqalma müddətlərini qiymətləndirir. Tədqiqat birinci xətt immunoterapiyasına başlayan 14406 xəstədən 2 illik müalicəni tamamlayan 706 nəfərə diqqət yetirib. Əsas nəticə bu müddəti tamamlayanların 84%-inin müalicəni 2 ilin sonunda dayandırmaq əvəzinə davam etdirməyi seçdiyini göstərir. Bu, həddindən artıq müalicəyə meyli üzə çıxarır. Bununla belə, təxminən 2 il (760 gün) müalicə alanlarla daha uzun müddət alanlar arasında ümumi sağqalma göstəricilərində (müvafiq olaraq 79% və 81%) əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. Tədqiqat 2 ilin sonunda müalicəni dayandırmağın daha uzun müalicə ilə eyni ümumi sağqalma üstünlüyünü verdiyini, həmçinin daha az əlavə təsir riski, xəstələr üçün daha qısa müalicə müddəti və səhiyyə sistemi üçün daha az xərclə müşayiət olunduğunu vurğulayır.

Nəticə

Yekun olaraq, müalicənin nə vaxt dayandırıla biləcəyi barədə daha dəqiq “məlumatlar” olmayanda bir çox onkoloq “xəstə müalicəni qaldırdığı və xəstəlik irəliləmədiyi müddətdə” onu müddətsiz davam etdirir.

Gələcəkdə onkoloqlar immunoterapiyanı müddətsiz davam etdirmək əvəzinə xəstəni “mümkün olan ən yaxşı cavabda” saxlamağı hədəfləyə və lazım gəldikdə müdaxilə əlavə edə bilərlər.

Uzunmüddətli xəstəlik nəzarəti olan bu xəstələrin çoxu ənənəvi mənada sağalmamış ola bilər. Lakin davamlı tibbi yardımla illərlə, hətta onilliklərlə nəzarətdə saxlanan xərçənglə yaşaya bilərlər.