İmmun sistemi və şiş mikromühiti – Kolorektal xərçəngdə sağqalım üçün yeni vasitə

III mərhələ kolorektal xərçəng xərçəngin bağırsaq divarını aşaraq ətraf toxumalara yayıldığı və ən azı bir, adətən isə daha çox regional limfa düyününə metastaz verdiyi mərhələdir. Bu mərhələdə xərçəng hələ uzaq orqanlara (məsələn, qaraciyərə və ya ağciyərə) yayılmayıb.

III mərhələ kolorektal xərçəngin müalicəsində cərrahiyyə təsirlənmiş şişi və limfa düyünlərini çıxarmaq üçün ilk addımdır, sonra xərçəngin residivinin (təkrarlanmasının) qarşısını almaq məqsədilə adyuvant kimyaterapiya tətbiq edilə bilər. Radioterapiya isə xüsusilə düz bağırsaq xərçənginin müalicəsində şişi kiçiltmək və ya məhv etmək üçün əməliyyatdan əvvəl və ya sonra istifadə oluna bilər.

Eyni 3-cü mərhələ kolorektal xərçəng diaqnozu qoyulsa da, bəzi şişlərin daha aqressiv bioloji xüsusiyyətlərə malik olub təkrarlanmağa meyilli olduğunu, digərlərinin isə müalicəyə daha yaxşı cavab verdiyini bilirik. Buna görə müalicə prosesində eyni mərhələdə olmasına baxmayaraq fərqli davranış göstərə bilən şişlərin müəyyən edilməsi onkologiyada mühüm məsələdir.

Immunoscore testi ilə 3-cü mərhələ kolorektal xərçəngin gedişinin proqnozlaşdırılması

Kolorektal xərçəng, dünyada milyonlarla insana təsir edən ciddi sağlamlıq problemi olaraq qalır. Erkən diaqnoz və effektiv müalicə üsulları bu xəstəliyin idarə olunmasında həyati əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə alimlər xəstəliyin gedişini daha yaxşı anlamaq və müalicə nəticələrini yaxşılaşdırmaq üçün şiş biologiyası ilə immun sisteminin mürəkkəb qarşılıqlı təsirinə diqqət yetirirlər. Bu səylərin mərkəzində xüsusilə III mərhələ kolorektal xərçəng müalicəsində mühüm proqnostik amil kimi önə çıxan Immunoscore durur.

Immunoscore erkən mərhələli kolorektal xərçəngdə residiv riskini proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunan biomarkerdir. Bu üsul şiş toxumasının mərkəzində və periferik sərhədlərində yerləşən CD3-müsbət və CD8-müsbət T-hüceyrələrin cavabını ölçərək işləyir. Beləliklə, Immunoscore şiş mikromühitindəki immun hüceyrələrinin vəziyyətini ölçərək şiş ilə immun sistemi arasındakı qarşılıqlı təsiri qiymətləndirir. Bu qarşılıqlı təsir şişin yaranması, yayılması və müalicəyə cavabında müəyyənedici rol oynayır.

Tədqiqat tapıntıları

Immunoscore-un dəyərini müəyyənləşdirməyi hədəfləyən tədqiqat 14 mart 2024-cü ildə Journal of Clinical Oncology jurnalında dərc edilib. Adyuvant mFOLFOX6 və ya CAPOX kimyaterapiya rejimləri ilə müalicə olunan III mərhələ kolorektal xərçəng xəstələri üzərində aparılıb. Tədqiqat xəstələrin xəstəliksiz sağqalım müddətini əhəmiyyətli dərəcədə proqnozlaşdıra bildiyini göstərib. Xüsusilə Immunoscore-Aşağı xəstələrin xəstəliksiz sağqalımının Immunoscore-Yüksək xəstələrdən əhəmiyyətli dərəcədə qısa olduğu müəyyən edilib.

Nəticələr

1. Immunoscore qiymətləndirilməsi: Tədqiqatda uyğun nümunələri olan 2608 xəstənin 99,5%-ində Immunoscore müəyyən edilib. Onlardan 877-si (33,7%) Immunoscore-Aşağı, 1731-i isə Immunoscore-Yüksək kimi təsnif edilib.
2. Müalicənin paylanması: Ümumilikdə 834 xəstə (32%) mFOLFOX6, 1774 xəstə isə (68%) CAPOX müalicəsi alıb.
3. Risk vəziyyəti və yaş qrupu: Immunoscore-Aşağı şişlər daha yüksək riskli (T4 və ya N2; 52,9%) və gənc xəstələrdə (42,2% ilə müqayisədə, P < 0,001) daha yayğın olub (P = 0,024).
4. Xəstəliksiz sağqalım göstəriciləri:
   • mFOLFOX qrupunda 3 illik xəstəliksiz sağqalım Immunoscore-Aşağı xəstələrdə 65,1%, Immunoscore-Yüksək xəstələrdə isə 79,4%-dür.
   • CAPOX qrupunda bu göstəricilər müvafiq olaraq 69,8% və 79,4%-dür.
   • Hər iki qrup birləşdirildikdə göstərici Immunoscore-Aşağı xəstələrdə 68,6%, Immunoscore-Yüksək xəstələrdə isə 79,4%-dür.
5. Çoxdəyişənli təhlilin nəticələri: Çoxdəyişənli təhlildə Immunoscore-Aşağı şişi olan xəstələrin xəstəliksiz sağqalım müddəti Immunoscore-Yüksək şişi olanlardan əhəmiyyətli dərəcədə qısa olub. Bu, cinsdən, bədən kütlə indeksindən, klinik risk qrupundan, şişin yerləşməsindən, müalicə müddətindən və kimyaterapiya rejimindən asılı olmayaraq keçərlidir.
   • CAPOX qrupunda HR = 1,52 (95% CI = 1,28–1,82),
   • mFOLFOX6 qrupunda HR = 1,58 (95% CI = 1,22–2,04),
   • Birləşdirilmiş qruplarda HR = 1,55 (95% CI = 1,34–1,79).
6. Yaşa və MMR statusuna görə proqnostik dəyər:
   • CAPOX qrupunda Immunoscore 65 yaşdan aşağı xəstələr üçün daha güclü proqnostik amil kimi müəyyən edilib (HR = 1,92, P < 0,001), 65 yaşdan yuxarı xəstələrlə müqayisədə (HR = 1,28, P = 0,043; qarşılıqlı təsir üçün P = 0,026).
   • DNA uyğunsuzluqlarının təmiri (MMR) yetərli olan xəstələrdə Immunoscore güclü proqnostik amil olduğu halda (HR = 1,68, P < 0,001), MMR-yetərsiz xəstələrdə proqnostik dəyəri yoxdur (HR = 0,67, P = 0,57; qarşılıqlı təsir üçün P = 0,03).

Bu tədqiqatın klinik praktika üçün mənası nədir?

Bu tapıntılar Immunoscore-un III mərhələ kolorektal xərçəng xəstələrində xəstəliksiz sağqalımı proqnozlaşdırmaq üçün mühüm vasitə olduğunu göstərir. Xüsusilə Immunoscore-Aşağı xəstələrin daha intensiv izləməyə və ya əlavə müalicə üsullarına ehtiyacı ola bilər; Immunoscore təhlili müalicənin müddətini və intensivliyini müəyyənləşdirməkdə təsirli amil kimi istifadə edilə bilər.

Şiş mikromühiti ilə immun sisteminin qarşılıqlı təsiri

Immunoscore təhlili şiş mikromühitinin ətraflı qiymətləndirilməsini təmin edir. Bu təhlil şiş ilə immun sistemi arasındakı qarşılıqlı təsirin anlaşılmasına töhfə verərək şişin immun sisteminə necə “göründüyü” və immun sisteminin şişə necə cavab verdiyi barədə mühüm məlumat verir. Şişin aqressivliyi və bioloji xüsusiyyətləri bu qarşılıqlı təsiri formalaşdırır; beləliklə, Immunoscore həm şiş biologiyasını, həm də immun sisteminin cavabını əks etdirən mürəkkəb marker rolunu oynayır.

Nəticə

Immunoscore III mərhələ kolorektal xərçəng müalicəsində xəstələrin proqnozunu və müalicəyə cavablarını öncədən müəyyən etmək üçün mühüm vasitədir. Bu təhlil fərdiləşdirilmiş müalicə yanaşmalarının hazırlanmasına imkan verərək xəstələr üçün daha effektiv müalicə strategiyalarının müəyyənləşdirilməsinə töhfə verir. Lakin Immunoscore-un tam potensialını ortaya qoymaq və klinik tətbiqdə daha geniş qəbul edilməsi üçün əlavə tədqiqatlara və validasiya işlərinə ehtiyac var. Bu yanaşma kolorektal xərçəng müalicəsində yeni ümid kimi görülə bilər və xərçənglə mübarizədə mühüm addımı ifadə edir.