Kolon xərçəngində əməliyyatdan əvvəl ikili immunoterapiya ilə təəccüblü uğur

Kolorektal xərçəng dünyada ən çox rast gəlinən üçüncü xərçəngdir, bütün xərçəng hallarının təxminən 10%-unu təşkil edir və dünyada xərçəngə bağlı ölümlərin ikinci əsas səbəbidir. Xüsusi genetik vəziyyət olan uyğunsuzluqların bərpası çatışmazlığı olan (dMMR) şişlər kolon xərçəngi hallarının 10%–15%-ini təşkil edir və bu xərçənglər adətən standart kimyaterapiyaya davamlı olur. Son illərdə immunoterapiyanın bu xəstələrə mümkün təsiri araşdırılır və ümidverici nəticələr əldə olunur. Bu yazıda yerli irəliləmiş dMMR kolon xərçəngi olan xəstələrdə neoadyuvant nivolumab və ipilimumab kombinasiyasının effektivliyi və təhlükəsizliyini araşdıran NICHE-2 tədqiqatının nəticələri ətraflı nəzərdən keçiriləcək.

NICHE-2 tədqiqatı ASCO 2024 İllik Toplantısı-nda tibbi onkoloq Dr. Myriam Chalabi tərəfindən təqdim olunub və 5 iyun 2024-cü ildə NEJM jurnalında dərc edilib.​

Müxtəlif xərçənglərdə neoadyuvant immunoterapiyanın istifadəsi ümidverici nəticələr göstərib, lakin kolon xərçəngində bu yanaşmaya dair tədqiqat məlumatları məhduddur. Buna görə yerli irəliləmiş dMMR kolon xərçəngi olan xəstələrdə neoadyuvant nivolumab və ipilimumab kombinasiyasının təhlükəsizliyini və effektivliyini qiymətləndirmək üçün 2-ci faza tədqiqatı aparılıb.

Tədqiqatın təfərrüatları və uğur hekayələri

NICHE-2 tədqiqatını Niderland Xərçəng İnstitutu aparıb. Baş tədqiqatçı Dr. Myriam Chalabi, "Kolon xərçənginin bu xüsusi növündə çox sayda DNA xətası olur və bu, immun sisteminin şiş hüceyrələrini daha asan aşkar etməsinə imkan verir. Şiş hüceyrələrini uğurla hədəfə almaq üçün immun sisteminə yalnız kiçik bir təkan lazımdır," deyə bildirir.

İki il əvvəl Chalabi böyük beynəlxalq konqresdə tədqiqatın ilkin nəticələrini təqdim etmişdi. Tədqiqatına görə ayaqüstə alqışlandı və təqdimatındakı təsirli nəticələri göstərən qrafikə istinad edən #Chalabiplot fenomeni X-də (əvvəlki adı Twitter) əks-səda doğurdu. "O anı düşünəndə hələ də tüklərim biz-biz olur. Zaldakı müsbət hisslər sanki əllə tutulası idi. Bu nəticələr gələcək xəstələrin müalicə nəticələrini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər," deyir.

İlk uğur əlamətləri Chalabi NICHE sınağına başladıqdan az sonra müşahidə olundu. Chalabi, "Neoadyuvant immunoterapiyanın metastatik olmayan kolon xərçəngi olan insanlar üçün nə edə biləcəyini araşdırmaq istədik. Tədqiqatdakı hər bir xəstənin yeni müalicəyə yaxşı cavab verdiyini gördük," deyə bildirir.

Hazırkı tədqiqatın dizaynı

Metastatik olmayan, yerli irəliləmiş və əvvəllər müalicə olunmamış dMMR kolon xərçəngi olan xəstələr neoadyuvant nivolumab və ipilimumab ilə müalicə edilib. İki əsas sonlanım nöqtəsi təhlükəsizlik (müalicəyə bağlı toksik hadisələrə görə planlaşdırılan əməliyyatın ≤2 həftə gecikməsi) və 3 illik xəstəliksiz sağqalım olub. İkinci dərəcəli sonlanım nöqtələrinə patoloji cavab və genomik analiz nəticələri daxil edilib.

Nəticələr

• Vaxtında əməliyyat: 115 xəstədən 113-ü (98%; 97,5% etimad intervalı [CI], 93–100) planlaşdırılan əməliyyatı vaxtında keçirib. Yalnız 2 xəstənin əməliyyatı 2 həftədən çox gecikib.

• Əlavə təsirlər: 5 xəstədə (4%) 3-cü və ya 4-cü dərəcəli immun sistemlə əlaqəli arzuolunmaz hadisələr müşahidə edilib. Heç bir xəstə müalicəyə bağlı əlavə təsirlər səbəbindən müalicəni dayandırmaq məcburiyyətində qalmayıb.

• Patoloji cavablar:

  • 111 xəstə effektivlik analizinə daxil edilib.
  • 109 xəstədə (98%; 95% CI, 94–100) patoloji cavab müşahidə edilib.
  • 105 xəstədə (95%) böyük patoloji cavab (≤10% qalıq canlı şiş) müəyyənləşdirilib.
  • 75 xəstədə (68%) patoloji tam cavab (0% qalıq canlı şiş) müşahidə edilib.

• İzləmə müddəti və residiv tezliyi: Median izləmə müddəti 26 aydır (aralıq 9–65 ay). Heç bir xəstədə xəstəlik residivi müşahidə olunmayıb.

• Müalicənin ümumi effektivliyi: Neoadyuvant nivolumab və ipilimumab kombinasiyası yerli irəliləmiş dMMR kolon xərçəngi olan xəstələrdə yüksək patoloji cavab tezliyi və məqbul təhlükəsizlik profili ilə effektiv olub.

Bu tədqiqatın əhəmiyyəti

Neoadyuvant immunoterapiya əməliyyatdan əvvəl tətbiq olunan immunoterapiyadır və xərçəngin yayılmasının və ya geri qayıtmasının qarşısını almağı hədəfləyir. Daha böyük şişlərdə əməliyyatı asanlaşdırmaq üçün istifadə olunur. Əməliyyatdan əvvəl müalicə aparılmasının əsas səbəbi immun sisteminin daha çox şiş hüceyrəsi, bu şişlərdəki DNA xətaları və daha çox immun hüceyrəsi ilə qarşılıqlı təsirə girməsidir. Bu, immun sisteminə xərçəng hüceyrələrini daha effektiv hədəfə almağa imkan verir.

Klinik tətbiq və gələcək addımlar

Niderlandda araşdırılan müalicə hələ xəstələr üçün əlçatan deyil. "Bu sınaq müalicəni bu növ kolorektal xərçəngi olan xəstələr üçün əlçatan etmək məqsədilə aparılıb. Bu ilin sonunda həmin xəstələri üç il izləmiş olacağıq. Xəstələrin əksəriyyəti hələ də xərçəngsiz olarsa, bu müalicəni standart müalicə seçiminə çevirməyə çalışmalıyıq," Chalabi deyir.

"Kolorektal xərçəngi olan və neoadyuvant immunoterapiyaya yaxşı cavab verən xəstələr üçün bu və oxşar tədqiqatlarda əməliyyatdan əvvəl kimyaterapiyadan imtina edə biləcəyimiz nöqtəyə çatmışıq. Növbəti vacib addım bu müalicəni standart müalicə kimi əlçatan etməkdir. Hazırda bunun üzərində işləyirik. Nəhayət, yaxşı cavab verən xəstələrə əməliyyatdan tamamilə yayınmaq seçimini təklif etməyə ümid edirik."

Nəticə

Bu tədqiqat neoadyuvant immunoterapiyanın dMMR kolon xərçənginin müalicəsindəki potensialını vurğulayır və kimyaterapiyanın təsiri məhdud olan xəstələr üçün yeni ümid yaradır. Əldə olunan yüksək patoloji cavab göstəriciləri və xəstəliksiz sağqalım bu müalicə yanaşmasının daha geniş xəstə qrupunda qiymətləndirilməli olduğunu göstərir.