Pet (ev heyvanı) terapiyası nədir? Kimlər üçün uyğundur və necə tətbiq olunur?

Ev heyvanı terapiyası nədir?

Ev heyvanı terapiyası insanla təlim keçmiş heyvan arasında rəhbərlik altında qarşılıqlı əlaqədir. Buraya heyvanın təlimçisi də daxildir. Məqsəd insanın sağlamlıq problemindən və ya psixi pozuntudan sağalmasına, yaxud bunların öhdəsindən gəlməsinə kömək etməkdir.

Bu terapiyada ən çox itlər və pişiklər istifadə edilir. Bununla yanaşı delfin, dəniz donuzu, at və seçim meyarlarına uyğun digər heyvanlar da istifadə oluna bilər. Heyvanın növü insanın müalicə planının məqsədlərindən asılıdır.

Heyvan dəstəkli müalicə və heyvan dəstəkli fəaliyyət fərqli şeylərdir?

Ev heyvanı terapiyası həmçinin heyvan dəstəkli müalicə adlandırılır. Heyvan dəstəkli müalicə bəzən heyvan dəstəkli fəaliyyətlərlə qarışdırılır. Heyvan dəstəkli müalicə insanların müalicələrində müəyyən məqsədlərə çatmasına kömək edən rəsmi və strukturlaşdırılmış seanslardır. Heyvan dəstəkli fəaliyyətlər isə heyvanın və onu idarə edən şəxsin rahatlıq və ya əyləncə üçün bir və ya bir neçə insanla ünsiyyətdə olduğu daha gündəlik görüşlərdir.

Ev heyvanı terapiyasının faydaları nələrdir?

Ev heyvanı terapiyası əvvəldən mövcud insan-heyvan bağlılığına əsaslanır. Mehriban heyvanla ünsiyyət bir çox fiziki və psixi problemdə kömək edə bilər. Qan təzyiqini azaltmağa və ümumi ürək-damar sağlamlığını yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Həmçinin sakitləşdirici təsir yaradan endorfinlərin ifrazına səbəb ola bilər. Bu, ağrını yüngülləşdirməyə, stresi azaltmağa və ümumi psixoloji vəziyyətinizi yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Ev heyvanı terapiyası bir çox fərqli şəkildə istifadə oluna bilər. Müəyyənləşdirilmiş məqsədlər müalicənin mühüm hissəsidir və irəliləyişiniz strukturlaşdırılmış seanslarda qeydə alınaraq izlənəcək.

Ev heyvanı terapiyası proqramının məqsədlərinə bunlar daxil ola bilər:

• hərəki bacarıqları və oynaq hərəkətini yaxşılaşdırmaq
• yardımla və ya müstəqil hərəkəti yaxşılaşdırmaq
• özünəinamın artması 
• şifahi ünsiyyətin artması
• sosial bacarıqları inkişaf etdirmək 
• fəaliyyətlərə qoşulmaq istəyinin artması 
• başqaları ilə qarşılıqlı əlaqəni yaxşılaşdırmaq 
• idman etməyə istəkli olmaq

Ev heyvanı terapiyasının digər faydaları:

• insanı daha xoşbəxt etmək, depressiyanı azaltmaq və həyata baxışını yaxşılaşdırmaq 
• insana yoldaş verərək tənhalığı və təcridi azaltmaq
• darıxmanı azaltmaq 
• sakitləşdirici təsirləri sayəsində təşvişi azaltmaq 
• uşaqlara empatiya və qayğı göstərmə bacarıqlarını öyrənməkdə kömək etmək
• insanla səhiyyə mütəxəssisləri arasındakı münasibəti yaxşılaşdırmaq

Ev heyvanı terapiyasını kimlər nəzərdən keçirməlidir?

• kimyaterapiya və digər xərçəng müalicələri alan xəstələr
• uzunmüddətli qulluq mərkəzlərində yaşayanlar
• palliativ qulluq xəstələri
• xroniki ürək çatışmazlığı ilə xəstəxanaya yerləşdirilən insanlar
• travmadan sonrakı stres pozuntusu olan veteranlar
• fiziki və ya stomatoloji prosedurlardan keçən uşaqlar 
• insult keçirmiş və hərəki bacarıqlarını bərpa etmək üçün fizioterapiya alan insanlar
• psixi sağlamlıq pozuntusu olan insanlar

Tibbi prosedur zamanı ev heyvanı olduqda insanlar daha az narahatlıq keçirə bilər. Reabilitasiya zamanı heyvanları ilə işləyən insanlar müalicələrini yaxşılaşdırmağa və tətbiq etməyə daha həvəsli ola bilərlər. Duyğu məhdudiyyəti olan şəxslər bəzən heyvanla daha asan ünsiyyət qururlar. Bu, tibb işçiləri və digər insanlarla daha çox qarşılıqlı əlaqəni təşviq edir.

- Əlaqəli mövzu: Can dostlarımız olan ev heyvanları xərçəng müalicəsində yanımızdadır

Ev heyvanı terapiyasının riskləri nələrdir?

Ən böyük risklər arasında təhlükəsizlik və sanitariya (gigiyena və sağlamlıq şəraitinin yaradılması və saxlanması) yer alır. Allergiyası olan şəxslərdə terapiya zamanı reaksiya yarana bilər. Proqramlardakı heyvanlar adətən davranış və sağlamlıq baxımından yoxlanılır. Müsbət təcrübəni təmin etmək üçün heyvanın sahibi və təlimçisi də təlim və qiymətləndirmədən keçməlidir.

Nadir olsa da, uyğun olmayan heyvanlar istifadə ediləndə insanlarda zədələnmə baş verə bilər. Heyvanlar da düzgün istifadə olunmadıqda zədələnə və ya pis rəftara məruz qala bilər. Bəzi hallarda insanlar onlara kömək edən heyvanları sahiblənə və seansdan sonra onları buraxmaq istəməyə bilərlər. Bu, özünəinamın azalmasına və depressiyaya səbəb ola bilər.

Ev heyvanı terapiyası necə tətbiq olunur?

Həkiminiz və ya müalicənizi idarə edən terapevt heyvan terapiyasını tətbiq edəcək. Adətən heyvanın sahibi olan təlim keçmiş məşqçi onu hər görüşə gətirəcək və məqsədlərinizə çatmağınıza kömək etmək üçün həkim və ya terapevtinizin rəhbərliyi altında işləyəcək. Əksər hallarda məşqçilər könüllü çalışırlar. Həm müalicə alan şəxsin, həm də heyvanın təhlükəsizliyi üçün heyvanla düzgün davranış müzakirə edilməlidir.

Ev heyvanı terapiyasında ilk addım uyğun heyvanın seçilməsidir

Bir çox qrup və təşkilat heyvan sahiblərini və heyvanları səhiyyə xidməti göstərənlərlə bir araya gətirir və öyrədir. Heyvan terapiyada iştirak etməzdən əvvəl komanda müəyyən şərtləri yerinə yetirməlidir. Bu prosesə adətən aşağıdakılar daxildir:

• Heyvanın peyvəndli və xəstəliksiz olduğunu təsdiqləyən fiziki müayinə
• Heyvanın düzgün idarə edilməsini təmin etmək üçün itaət təlimi kursu
• Təlimçiyə başqa insanlarla ünsiyyət kursu
• Heyvanın xasiyyətinin və təlimçi ilə davranışının qiymətləndirilməsi
• Himayədar təşkilatdan sertifikat alınması
• Heyvan və təlimçidən ibarət komanda təsdiqləndikdən sonra heyvanlar konkret insanın ehtiyaclarına uyğun müalicəyə təyin edilir. Heyvanın cinsi, ölçüsü, yaşı və təbii davranışı onun harada daha çox kömək edəcəyini müəyyənləşdirir.

Nəticə

Ev heyvanı terapiyasının uğuru real məqsəd və gözləntilərin müəyyənləşdirilməsindən və həmin məqsədlərə çatmaqdan asılıdır. Siz və həkiminiz və ya terapevtiniz müalicənin əvvəlində bu məqsədləri müəyyən etməli, onlara necə çatacağınızı və bunun nə qədər çəkəcəyini də müzakirə etməlisiniz.

Həkiminiz və ya terapevtiniz irəliləyişinizi izləyir və məqsədlərə çatmaq üçün müəyyən edilmiş yolda qalmağa kömək edir. İrəliləyiş gözləniləndən yavaş və ya sürətli olarsa, müalicə planınızı dəyişə bilərlər.

Ev heyvanı terapiyası həm uşaqlara, həm də böyüklərə müxtəlif fiziki və psixi məsələlərdə kömək edə bilər. Stresi, təşvişi və depressiyanı azalda, nikbinliyi və sosiallaşmanı artıra bilər. Terapiya və onun sizə uyğunluğu barədə əlavə məlumat üçün həkiminizlə danışın.