Şişdən Asılı Olmayan Yeni Xərçəng Dərmanı Fərq Yaradır: Trastuzumab Deruxtecan

Şişdən Asılı Olmayan Nə Deməkdir?

Xərçəngin yarandığı orqandan asılı olmayaraq xərçəng hüceyrəsinə xas genetik dəyişiklikləri hədəfləyən dərmanları şişdən asılı olmayan adlandırırıq. Bu şəkildə təsdiqlənən xərçəng dərmanlarının sayı getdikcə artır.

Şişdən Asılı Olmayan Hallar üçün Təsdiqlənmiş Xərçəng Dərmanları Hansılardır?

Bu məqsədlə ilk FDA (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) təsdiqi 2017-ci ildə MSI-H və ya dMMR şişləri olan xəstələr üçün immunoterapiya dərmanı pembrolizumaba (Keytruda) verilmişdi. Bu təsdiqlə şişdən asılı olmayan ilk biomarkerlər MSI-H və dMMR olmuşdu.

Sonra 2018-ci ildə NTRK gen füzyonları olan şişlər üçün larotrektinib (Vitrakvi) FDA təsdiqi alaraq ikinci şişdən asılı olmayan dərman oldu. Bu say hər il artdı. Ardınca 2019-cu ildə enterectinib (Rozlytrek) də NTRK genetik dəyişikliyini hədəfləyən dərman kimi təsdiqləndi. 2020-ci ilin iyununda şiş mutasiya yükü yüksək (TMB-H) olan bütün solid/orqan şişli xəstələr üçün pemrolizumab FDA təsdiqi aldı. 2022-ci ilin iyununda BRAF mutasiyalı şişlər üçün trametinib (Mekinist) və dabrafenib (Tafinlar) kombinasiyası təsdiqləndi. 2022-ci ilin sentyabrında RET-füzyon-müsbət şişlər üçün selpercatinib (Retevmo) bu siyahıya daxil oldu.

Beləliklə, onkologiyada şişdən asılı olmayan 5 biomarkerimiz (MSI-H/dMMR, NTRK-lar, TMB-H, BRAF və RET) və 5 fərqli müalicə rejimimiz oldu. İndi bunlara daha biri namizəddir: HER2-aşağı və yüksək müsbət olan bütün solid şişlər üçün anticisim-dərman birləşməsi trastuzumab deruxtecan (Enhertu).

Yaponiyanın biotexnologiya şirkəti Daiichi Sankyo-nun hazırladığı Enhertu indiyədək bu hallarda təsdiq alıb:

• 2019-cu ildə əvvəllər ən azı 2 xətt anti-HER2 müalicə almış HER2-müsbət irəliləmiş süd vəzi xərçəngi,
• 2021-ci ildə əvvəllər müalicə almış HER2-müsbət irəliləmiş mədə xərçəngi,
• 2022-ci ilin mayında əvvəllər bir xətt anti-HER2 müalicə almış HER2-müsbət irəliləmiş süd vəzi xərçəngi,
• 6 avqust 2022-ci ildə HER2-aşağı-müsbət süd vəzi xərçəngi üçün təsdiq aldı. Beləliklə, HER2-aşağı-müsbət anlayışı ilə tanış olduq. Enhertu HER2-aşağı xərçənglər üçün təsdiqlənmiş ilk dərman oldu.
• 12 avqust 2022-ci ildə əvvəllər müalicə almış HER2-müsbət irəliləmiş kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi üçün FDA təsdiqi aldı. Bu, ağciyər xərçəngində HER2-hədəfli ilk ağıllı dərman təsdiqidir.

Enhertu-nun Təsir Mexanizmi Necədir?

Trastuzumab deruxtecan, HER2 reseptoruna bağlanmaq üçün hazırlanmış monoklonal anticisimlə ona bağlanmış kimyaterapiya dərmanının birləşməsindən ibarətdir. Anticisim-dərman konjuqatı sinfindən yeni nəsil xərçəng dərmanlarından biridir.

HER2, süd vəzi xərçəngi hüceyrələrinin səthində çox və ya az ifadə olunan, həm xəstəliyin gedişi barədə fikir verən, həm də ağıllı dərman hədəfi olan reseptordur. 2000-ci ildən sonra süd vəzi xərçəngləri HER2-müsbətlik statusuna görə təsnif edilməyə başlandı.

Mədə Xərçəngi üçün Kiçik, Lakin Mühüm Tədqiqat

15 noyabr 2022-ci ildə aparıcı onkologiya jurnalı Journal of Clinical Oncology-də dərc edilmiş tədqiqat trastuzumab deruxtecanın HER2-aşağı-müsbət mədə xərçəngində təsdiqinin yaxın olduğunu düşündürdü.

Trastuzumab deruxtecan (təsiredici maddənin qısa adı T-DXd), yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, əvvəllər müalicə edilmiş HER2-müsbət mədə xərçəngli xəstələrdə FDA təsdiqi almışdı. Lakin HER2-aşağı xəstələr üçün T-DXd-in effektivliyi aydın deyildi.

Tədqiqatın Təfərrüatları

Trastuzumab deruxtecanın HER2-aşağı mədə və ya mədə-qida borusu birləşməsi (GEJ) adenokarsinomasında effektivliyini və təhlükəsizliyini araşdırmaq üçün bu faza-II DESTINY-Gastric01 adlı klinik tədqiqat aparıldı.

Tədqiqatda yerli irəliləmiş və ya metastatik, flüoropirimidin və platin daxil ən azı iki rejimlə əvvəlcədən müalicə olunmuş, lakin anti-HER2 müalicəsi almamış xəstələr hər 3 həftədən bir venadaxili 6,4 mg/kg T-DXd aldılar. Tədqiqatın birincili sonlanma nöqtəsi müstəqil mərkəzi qiymətləndirmə ilə təsdiqlənmiş obyektiv cavab göstəricisi idi.

Nəticələr

• 2018-ci ilin fevralı ilə 2019-cu ilin fevralı arasında Yaponiya və Cənubi Koreyadakı 27 xərçəng mərkəzində 21 xəstə qrup 1-ə (HER2 IHK 2+/FISH–), 24 xəstə isə qrup 2-yə (IHK 1+) daxil edildi.
• Təsdiqlənmiş obyektiv cavab göstəricisi qrup 1-də beş qismən cavabla 26,3% (95% CI, 9,1 ilə 51,2), qrup 2-də iki qismən cavabla 9,5% (95% CI, 1,2 ilə 30,4) idi.
• Qrup 1-də on üç xəstədə (68,4%), qrup 2-də isə 12 xəstədə (60,0%) şiş ölçüsündə azalma görüldü.
• Median ümumi sağqalım qrup 1-də 7,8 ay (95% CI, 4,7 ilə qiymətləndirilə bilməyən hədd arasında), qrup 2-də isə 8,5 ay (95% CI, 4,3 ilə 10,9) idi.
• Median proqressiyasız (irəliləməsiz) sağqalım müvafiq olaraq 4,4 ay (95% GA, 2,7 ilə 7,1) və 2,8 ay (95% GA, 1,5 ilə 4,3) idi.
• Qrup 1 və 2-də ən geniş yayılmış ciddi (dərəcə ≥ 3) müalicə zamanı yaranan əlavə təsirlər anemiya (30,0% və 29,2%), neytrofil sayının azalması (25,0% və 29,2%) və iştahanın azalması (20,0% və 20,8%) idi. Dərmanla əlaqəli interstisial ağciyər xəstəliyi/pnevmoniya hər qrupda bir xəstədə yarandı (dərəcə 1 və ya 2). Müalicə ilə əlaqəli ölüm olmadı.

Nəticədə bu tədqiqat əvvəllər intensiv müalicə almış HER2-aşağı mədə və mədə-qida borusu birləşməsi adenokarsinoması xəstələrində T-DXd-in klinik aktivliyinə dair ilkin sübut verir və gələcəkdə bu xəstələrin müalicəsi üçün təsdiqlənməsi mümkündür.