Ürək-damar xəstəliklərinə bağlı ölümlərin SİDİK TURŞUSU səviyyəsi ilə əlaqəsi

Əhəmiyyəti az bilinən bir qan göstəricisi – sidik turşusu!

Qanda sidik turşusu səviyyəsinin yüksəkliyinin podaqra xəstəliyi və böyrək xəstəlikləri ilə əlaqəli olduğu məlumdur. Son illərdə aparılan tədqiqatlar sidik turşusunun yüksək olmasının eyni zamanda ürək-damar xəstəlikləri riskini artıran mühüm amillərdən biri olduğunu göstərib. Lakin sidik turşusunun hansı səviyyələrdə ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığı aydın deyildi.

Bu yaxınlarda kardiologiyanın mühüm jurnallarından olan Hypertensionjurnalında bu mövzuda əhəmiyyətli bir tədqiqat dərc edildi. İtaliya Hipertoniya Cəmiyyəti tərəfindən İtaliyanın müxtəlif mərkəzlərində aparılan tədqiqat ən azı 20 il izlənmiş cəmi 22.714 nəfərin iştirakı ilə həyata keçirilib. Tədqiqatda qanda sidik turşusunun ümumi ölüm riskini və ürək-damar xəstəliklərinə bağlı ölüm riskini artıran hədd dəyərini müəyyən etmək məqsədi qoyulub. Ümumi ölüm hər hansı səbəbdən ölüm; ürək-damar xəstəliyinə bağlı ölüm isə ölümcül miokard infarktı (ürək tutması), insult, qəfil ürək ölümü və ya ürək çatışmazlığına bağlı ölüm kimi müəyyən edilib.

Sidik turşusu nədir?

Sidik turşusu molekulyar çəkisi 168 g/mol olan, karbon, oksigen, azot və hidrogendən ibarət üzvi birləşmədir. İnsanlarda və ali primatlarda purin metabolizminin son məhsuludur və bu baxımdan purin tərkibli, yüksək zülallı qidaların həzmindən yaranan təbii tullantı məhsuludur... Oynaqda qəfil yaranan podaqra xəstəliyi ilə sıx əlaqəlidir və podaqra xəstəliyi ağrı, qızartı, şişkinlik və həssaslıqla səciyyələnən, mikrob mənşəli olmayan oynaq iltihabıdır. Podaqra əvvəllər kralların və ya varlıların xəstəliyi kimi tanınırdı.

İştirakçılar orta hesabla 57 yaşında, bir qədər artıq çəkili (BKİ: 27), yarısından çoxuna hipertoniya diaqnozu qoyulmuş, %10-u diabetli, %17-si xroniki böyrək xəstəliyi (eGFR %83) olan şəxslərdən ibarət idi. Qrupun ən çox istifadə etdiyi dərmanlar diuretiklər (sidikqovucular), ardınca ACE inhibitorları və ARB kimi təzyiq dərmanları və statinlər, yəni xolesterolu azaldan dərmanlar idi.

Tədqiqat nəticəsində bütün səbəblərə bağlı ölüm göstəricisinə təsir edən sidik turşusu həddinin orta dəyəri 4.7 mg/dL olaraq müşahidə edildi.

Ürək-damar xəstəliyinə bağlı ölüm göstəricisinə təsir edən sidik turşusu həddi isə cinsə görə fərqlənirdi; qadınlarda 5.1 mg/dL, kişilərdə isə 5.6 mg/dL olaraq müəyyən edildi.

Maraqlıdır ki, bu tədqiqatda müəyyən edilən sidik turşusu səviyyələri klinik praktikada hiperurikemiyanın tərifi üçün istifadə edilən dəyərlərdən əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. Bu baxımdan nəticələr podaqradan daha çox hər hansı səbəbə bağlı ölümlərin qarşısını almaq üçün sidik turşusunu azaldan müalicələrin daha ciddi tətbiqinə ehtiyac ola biləcəyini düşündürür.

Digər tərəfdən, tədqiqatın quruluşu bəzi baxımlardan məhduddur. Məsələn, iştirakçıların qidalanma vərdişlərinin qiymətləndirilməməsi və menopauza vəziyyəti haqqında məlumatın olmaması, qadınlarda menopauzadan sonra ürək-damar xəstəliyi riskinin artması kimi hallar nəticələrin qiymətləndirilməsini məhdudlaşdırır.

Bununla belə, son Avropa Hipertoniya Təlimatları (ESC/ESH guidelines) sidik turşusu səviyyələrini arterial hipertoniyası olan xəstələrdə risk təsnifatını yaxşılaşdıra biləcək amillərdən biri kimi göstərib. Bu tədqiqatın nəticələri də qanda sidik turşusu səviyyələrinin digər ürək-damar xəstəliyi risk amillərindən asılı olmayaraq, bütün səbəblərə bağlı ölüm və ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması ilə əlaqəli olduğunu təsdiqləyir.