Xərçəng immunoterapiyası üçün 100 dərman hədəfi CRISPR ilə kəşf edildi

Xərçəng müalicələrində son illərin mühüm yeniliklərindən olan immunoterapiyalar immun sistemi elementlərindən T hüceyrələrinin xərçəng hüceyrələrini tanımasını və onlara təsirli hücum etməsini təmin edir. İmmunoterapiyalar, irəliləmiş mərhələli xərçəngi olan xəstələrdə təsirli müalicə şansı yaradır. Lakin bəzi xəstələrdə immunoterapiyadan uğurlu cavab alınmır. Son vaxtlar xəstələrdə görünən fərqli cavabların genetik səbəbləri araşdırılırdı. 2017-ci ilin avqustunda Natureda dərc edilmiş tədqiqatda CRISPR/CAS9 genetik texnologiyası ilə 100 immunoterapiya dərman hədəfi kəşf edildi.

Tədqiqatda CRISPR üsulu ilə hər bir gen susdurularaq dəri xərçəngi – bədxassəli melanoma hüceyrələrinin T hüceyrələrinə göstərdiyi reaksiya sınaqdan keçirilmişdir.

Bu məqsədlə hazırlanmış 2CT CRISPR üsulu ilə hər bir genin dəri xərçəngi hüceyrələrinin immunoterapiyalara müqavimət göstərməsindəki rolu anlaşılmağa çalışılmışdır.

Tədqiqat nəticələrinə görə:

• Şişlərin T hüceyrələri tərəfindən təsirli məhv edilməsini təmin edən 100 əsas gen müəyyən edildi.
• Müəyyən edilmiş namizəd genlər, Xərçəng Genom Layihəsinin məlumat bazasındakı 11.000 şiş nümunəsinin məlumatları ilə birlikdə araşdırılmışdır. T hüceyrələrinin şişi məhv edən təsiri üçün lazım olan 19 gen müəyyən edilmişdir.
• Tədqiqatçılar APLNR (Apelin reseptoru ) geni üzərində cəmlənmişlər. Bu reseptor əvvəlki tədqiqatlarda müxtəlif xərçəng növlərində mutasiyalı vəziyyətdə tapılmışdır. Bu tədqiqatda isə APLNR geninin T hüceyrələrinin şiş hüceyrələrini məhv etməsindəki rolu ilk dəfə təsvir edilmişdir. Bu gendəki 7 mutasiya nəticəsində metastatik melanoma və ağciyər xərçəngi xəstələri immun nəzarət nöqtəsi inhibitorlarına cavab vermirlər. Başqa sözlə, bu gendəki mutasiyalar immunoterapiyanın təsirini azaldır.

Bəs bu tədqiqat xərçəng müalicələri baxımından nə ifadə edir?

• Xərçəng hüceyrələrinin immunoterapiyaya göstərdiyi müqavimətin genetik əsası böyük ölçüdə aydınlaşdırılmış oldu.
• İmmunoterapiyadan əvvəl bu genlər analiz edilərək xəstənin immunoterapiyaya cavab verib-verməyəcəyi əvvəlcədən müəyyən edilə bilər. Beləliklə, xəstəyə ən uyğun müalicə seçilə bilər.
• CRISPR üsulunun əhəmiyyəti bir daha anlaşılmış oldu. CRISPR ilə digər üsullardan daha sürətli şəkildə xərçəngdə biomarker və ya dərman hədəfi kəşf edilə bilər.
• Müəyyən edilmiş genlərin hüceyrədəki yolları araşdırılaraq hədəfə yönəlmiş təsirli xərçəng dərmanları hazırlana bilər.

Marağınızı çəkə bilər: CRISPR/CAS9 genetik üsulu nədir?