Xərçəng və diabet (şəkər xəstəliyi) əlaqəsi – 9 xərçəng növü diabet riskini artırır

Xərçəng diaqnozunun diabet riskinə təsir edib-etmədiyi, yəni xərçəngin şəkər xəstəliyinin səbəbi olub-olmadığı maraq doğuran suallardandır. Buna görə Cənubi Koreyanın Seul şəhərindəki Sungkyunkwan Universitetinin tədqiqatçıları 10 il ərzində yarım milyondan çox kişi və qadının tibbi məlumatlarını araşdırıb və nəticədə doqquz xərçəng növünün sonradan yaranan diabet riskini artırdığı göstərilib.

Diabet riski xərçəng diaqnozundan sonrakı ilk 2 ildə ən yüksək səviyyədə olub. Tədqiqat 2003-cü ildən 2013-cü ilə qədər davam edib.

İndiyədək bir çox tədqiqat əks əlaqəni göstərmişdi; yəni şəkər xəstəliyi müxtəlif xərçəng növlərinin inkişafı üçün risk amili kimi qiymətləndirilib. Bu tədqiqat kimi məhdud sayda sübut isə xüsusilə mədəaltı vəzi, kolorektal və süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra yeni diabet yaranma riskinin artdığını göstərir.

Bu məlumatlar piylənmə, hərəkətsizlik və siqaret kimi məlum diabet risk amillərindən asılı olmayaraq xərçəngin artmış diabet riski ilə əlaqəli olduğuna dair sübutlara işarə edir.

Bu, xərçəng xəstələrinin rutin diabet skrininqindən keçməsinin əhəmiyyətli ola biləcəyi deməkdir. Onsuz da bir çox təcrübəli xərçəng mərkəzi xəstələrin uzunmüddətli nəzarətində şəkər xəstəliyi ilə bağlı göstəriciləri də izləyir.

Mədəaltı vəzi xərçəngindən sonra diabet riski 5 dəfə yüksək müəyyən edildi

Mövcud tədqiqat başlanğıcda xərçəng tarixçəsi olmayan, 52-58 yaş arasındakı 524.089 qadın və kişidən ibarət idi. Median 7 illik təqib müddətində 15.130 iştirakçıya xərçəng diaqnozu qoyuldu. Xərçəng diaqnozu qoyulanlar qoyulmayanlarla müqayisədə ümumiyyətlə daha yaşlı, gündəlik alkoqol istehlak edən, bədən kütlə indeksi yüksək və daha çox komorbidliyi (yanaşı xəstəliyi) olan şəxslər idi.

• Tədqiqatın ən mühüm nəticəsi olaraq 10 ildə müşahidə edilən 26.610 diabet halının 834-ü xərçəng yarandıqdan sonra ortaya çıxdı və xərçəng diaqnozuna malik olmağın diabet riskini 1.35 dəfə artırdığı müəyyən edildi (yaş, cins, metabolik amillər və yanaşı xəstəliklər kimi digər diabet risk amillərindən asılı olmayaraq).
• Alt qrup analizində isə mədəaltı vəzi xərçəngi olanlarda diabet riskinin 5.2 dəfə artdığı aşkar edildi.
• Böyrək, qaraciyər, öd kisəsi, ağciyər, hematoloji (qan və sümük iliyi mənşəli), süd vəzi, mədə və qalxanabənzər vəzi xərçənglərinin də yeni diabet riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığı müəyyən edildi.
• Xaya və beyin şişlərinə malik olmaq isə diabet riskinin az miqdarda artması ilə əlaqələndirildi. Digər tərəfdən, uşaqlıq, over (qadın yumurtalığı), baş-boyun, ezofagus (qida borusu) və ya prostat xərçəngləri yarandıqdan sonra diabet riskinin artmadığı müşahidə edildi.

Xərçəng xəstələrində diabet riski diaqnozdan sonrakı ilk 2 ildə ən yüksək olduğundan kortikosteroidlər və ya kimyaterapiya kimi xərçəng müalicələrinin bunda rolu ola biləcəyi düşünülür. Bununla belə, xərçəngin birbaşa təsirləri də diabet riskini artıra bilər; xərçəng kaxeksiyasınıninsulin müqaviməti, pozulmuş qlükoza tolerantlığı və diabetlə əlaqəli olması diqqət çəkir.

Nəticə

Həm xərçəngin özünə bağlı bəzi amillər, həm də müalicələri səbəbindən xərçəng xəstələrində diabet yaranma riski arta bilər. Buna görə xüsusilə yuxarıda sadalanan 9 xərçəng növü (mədəaltı vəzi, böyrək, qaraciyər, öd kisəsi, ağciyər, hematoloji, süd vəzi, mədə və qalxanabənzər vəzi) olan xəstələr üçün diabet baxımından daha yaxın təqib planlaşdırıla bilər. Xərçəng xəstələrində diabetlə bağlı xüsusi səbəbləri, fərdi amilləri araşdırmaq və bu vəziyyətin ən uyğun idarəetmə strategiyasını yaratmaq üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.