Xoşxassəli süd vəzi kütlələrindən sonra süd vəzi xərçəngi riski varmı?

Süd vəzinin xoşxassəli xəstəlikləri (kista, fibroadenoma, adenoz, yağ nekrozu və papilloma və s.) süd vəzi xərçənginin inkişaf riskinin artması ilə əlaqəlidir və süd vəzi xərçəngi skrininq strategiyalarını fərdiləşdirmək üçün risk amili kimi təklif edilmişdir. Bu risk xoşxassəli süd vəzi kütlələrinin patoloji xüsusiyyətlərindən/tipindən asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir. İspan tədqiqatçılara görə xoşxassəli süd vəzi xəstəliyinin aşkar edilmə üsulu xərçəng olma ehtimalının göstəricisi ola bilər; bu da müntəzəm mammoqrafiya nəzarətinin əhəmiyyətini bir daha vurğulayır. Barselonadakı Hospital del Mar Medical Research Institute-un Epidemiologiya Bölməsinin rəhbəri Dr. Xavier Castells in başçılıq etdiyi komandanın nəticələri 12-ci Avropa Süd Vəzi Xərçəngi Konfransında təqdim edildi.

Qadının ilk süd vəzi skrininqində aşkar olunan xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi “prevalent” (yayılmış), sonrakı skrininqlərdə aşkar olunan hallar isə “incident” (yeni hadisə) xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi kimi təsnif edilir.

Tədqiqatın digər tədqiqatçısı Dr. Marta Román konfrans iştirakçılarına bunları söylədi: “Nəticələrimiz göstərir ki, ikinci skrininqdən etibarən xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi diaqnozu qoyulan qadınlar ilk mammoqrafiya skrininqində xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olan qadınlardan əhəmiyyətli dərəcədə daha yüksək süd vəzi xərçəngi riskinə malikdir.”

600 min qadını əhatə edən tədqiqatın təfərrüatları

• Tədqiqatçılar 1995-2015-ci illərdə 2.327.384 mammoqrafiya çəkilmiş 629.087 qadının məlumatlarını təhlil etdilər və onları 2017-ci ilə qədər izlədilər.
• Xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi diaqnozu qoyulan qadınlarda bu diaqnozu olmayanlara nisbətən süd vəzi xərçənginin inkişaf ehtimalının 2.67 dəfə yüksək olduğunu müəyyən etdilər. İlk mammoqrafiyada xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olanlarda bu risk 1.87 dəfə idi. Yəni xoşxassəli süd vəzi xəstəliklərinin sonrakı mammoqrafiyalarda yarandığı və yayılmasının artdığı hallarda risk də artır.
• Həmçinin süd vəzi toxumasının duktal hüceyrələrində hiperplaziya kimi dəyişikliklərin olub-olmamasına görə xoşxassəli süd vəzi xəstəliklərini proliferativ (sürətlə böyüyən) və ya qeyri-proliferativ kimi təsnif etdilər. Bu tədqiqatda proliferativ xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olan qadınlarda süd vəzi xəstəliyi olmayan qadınlara nisbətən süd vəzi xərçəngi riskinin 3.28 dəfə , qeyri-proliferativ xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olanlarda isə 1.96 dəfə yüksək olduğunu müəyyən etdilər.

Dr. Román “Süd vəzi xərçəngi riskini ən yüksək yeni yaranan (incident) və proliferativ xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olan qadınlarda müəyyən etdik. Xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi olmayan qadınlarla müqayisədə süd vəzi xərçəngi riski təxminən 4 dəfə artdı.” açıqlamasını verdi.

Tədqiqatın nəticələrini daha yaxşı anlamaq üçün nümunə ilə izah edək:

Süd vəzisində xoşxassəli kütlələri olanların süd vəzi xərçəngi riski olmayanlardan daha yüksəkdir; buna şübhə yoxdur. Lakin süd vəzisində əvvəldən xoşxassəli kütlələrin olması ilə bu kütlələrin sonradan və sürətlə yaranması arasında fərq var. Qadının ilk mammoqrafiyasında xoşxassəli görünən kütlələr olmayıb sonrakılarda yaranırsa, bu, süd vəzisində sürətlə böyüyən törəmələrə işarə edir və bədxassəli (xərçəngli) törəmənin böyümə riskini də artırır.

Nəticələrə dair şərhlər

Tədqiqatçılar nəticələrinin süd vəzi xərçəngi skrininqinin effektivliyini artırmaq üçün fərdiləşdirilmiş skrininq strategiyaları hazırlamaqda faydalı olacağına ümid edirlər.

Qadının mammoqrafiyadan faydalanma ehtimalı həyatı boyu klinik baxımdan əhəmiyyətli süd vəzi xərçəngi inkişaf etdirmə riskindən asılıdır. Yaşdan başqa fərdi risk amillərinin nəzərə alınması qadınların müxtəlif süd vəzi xərçəngi riski olan qruplara ayrılmasını təmin etməlidir. Mövcud “hamı üçün vahid” tövsiyədən kənara çıxan fərdiləşdirilmiş, riskə əsaslanan skrininq süd vəzi xərçəngi skrininqinin effektivliyini artıra bilər. Riskə əsaslanan skrininq yanaşmaları hazırlamaq üçün digər amillərlə yanaşı xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi barədə məlumatdan istifadə qadının müəyyən dövrdə süd vəzi xərçənginə tutulub-tutulmayacağını proqnozlaşdırmağa kömək edə bilər.

Fərdi süd vəzi xərçəngi riskindən asılı olaraq hər qadın üçün fərqli skrininq strategiyaları nəzərdən keçirilə bilər: mammoqrafiya, ultrasəs və ya maqnit-rezonans görüntüləmə ilə skrininq aralığı dəyişdirilərək 6 aylıq, illik və ya hər 2 ildən bir skrininq tövsiyə oluna bilər.

Bu nəticələr həkimlərə xoşxassəli süd vəzi xəstəliyi ilə əlaqəli müxtəlif riskləri anlamağa və süd vəzi xərçəngi riski proqnozlarının dəqiqliyini yaxşılaşdırmağa kömək edəcək.

• Marağınızı çəkə bilər: Gənc qızlarda süd vəzi xərçəngi və süd vəzisində yaranan xoşxassəli kütlələr