Yüksək fokuslu ultrasəslə qaraciyər şişini qızdırmaq kimyaterapiyanın təsirini artırır

Qaraciyər şişlərinin müalicəsi üçün elan edilən yeni üsula görə, şiş kənardan yüksək fokuslu ultrasəslə qızdırıldıqda, doksorubisin adlı kimyaterapiya dərmanının istiyə həssas hazırlanmış yağ nanohissəcik forması şişə 4 qata qədər daha yüksək konsentrasiyada təsir edir.

TARDOX adlı bu faza-1 klinik tədqiqatın nəticələri 9 iyul 2018-ci ildə Lancet Oncologyjurnalında dərc edildi.

Bu, yüksək fokuslu ultrasəslə dərin toxumalarda kimyaterapiyanın effektivliyinin artırıla bildiyini göstərən ilk tədqiqatdır.

Kimyaterapiya xərçəngli hüceyrələri öldürməkdə olduqca təsirli dərmanlardan ibarətdir; lakin kimyaterapiya ilə bağlı ən böyük problemkimyaterapiyanı yüksək konsentrasiyada şişə çatdırmaqdır. Çünki doza artdıqca normal hüceyrələr də zərər görməyə başlayır. Normal hüceyrələrə zərər vermədən xərçəng dərmanlarını şişə çatdırmaqonkologiyanın ən vacib tədqiqat sahələrindən biridir.

Səs dalğalarının radioloji görüntüləmədə diaqnoz məqsədilə istifadəsi ilə xarakterizə olunan ultrasəs son illərdə müalicəedici kimi də sınaqdan keçirilir. Hətta yüksək intensivlikli ultrasəs olan HIFU (high intensity focused ultrasound)prostat xərçənginin müalicəsi üçün 2015-ci ildə FDA təsdiqi almışdı.

TARDOX tədqiqatına müalicə edilə bilməyən birincili (qaraciyərin öz xərçəngi) və ya ikincili (qaraciyərə metastaz) qaraciyər şişi olan xəstələr daxil edildi.

Bu yüksək fokuslu USG proseduru xəstələrə xüsusi vannada və ümumi anesteziya altında tətbiq edildi. Tədqiqatın ilk mərhələsinə 6 xəstə alındı. Şişin temperaturunun 39.5 santigrad dərəcə və ya daha çox (43 dərəcəyə qədər) qızdığına əmin olmaq üçün şişə nazik iynə ilə termometr yerləşdirildi. İstiyə həssas liposomal doksorubisin 50 mg/kvadratmetr dozada 30 dəqiqə ərzində venadan verildi. İynə yerləşdirilərkən və kimyaterapiyadan sonra olmaqla 2 dəfə biopsiya alındı. Beləliklə, yüksək fokuslu ultrasəsin həm şişi nə qədər dağıtdığı, həm də şişdə toplanan kimyaterapiya konsentrasiyası hesablana bildi.

Doksorubisin qızdırılmış sahədə liposomal (yağ nanohissəcikləri) kapsulundan şiş toxumasına sızacaq şəkildə tənzimləndi.

Prosedurun sonunda xəstədən daha bir biopsiya alındı və cəmi 3 biopsiya alınmış oldu. 3-cü biopsiya ilə şişdə dərman konsentrasiyasının necə artdığı ölçüldü. Tədqiqatın 2-ci mərhələsinə 4 xəstə alındı və bu xəstələrə yalnız prosedurun sonunda olmaqla 1 biopsiya edildi.

TARDOX tədqiqatının nəticələri

• Başlanğıcda tədqiqata alınan 46 xəstənin yalnız 10-unun şişi yüksək fokuslu ultrasəslə hədəflənə bilən vəziyyətdə idi.
• Şişi yüksək fokuslu ultrasəsə məruz qoyulan xəstələrin biopsiyalarında doksorubisin səviyyəsi USG tətbiq edilməyənlərdən 3.7 qat çox idi.
• Şişin qaraciyərin öz xərçəngi və ya başqa xərçəngin qaraciyərə metastatik forması olması toxumadakı dərman konsentrasiyası nəticələrini dəyişdirmədi.
• Tədqiqatdan sonrakı 2-ci və 4-cü həftələrdə kompüter tomoqrafiyası, maqnit rezonansı və PET-BT ilə şişin müalicəyə cavabı qiymətləndirildi. 9 xəstənin 1-i radioloji təhlilə uyğun idi. Bu tək xəstənin yüksək fokuslu ultrasəs üstəgəl kimyaterapiya tətbiq edilən şişi yalnız kimyaterapiya tətbiq edilənə nisbətən müalicəyə daha yaxşı cavab verdi.

Nəticə olaraq bu tədqiqatda istiyə həssas liposomal doksorubisin və yüksək fokuslu ultrasəs hipertermiyasının kombinə müalicəsi klinik tətbiq oluna bilən, təhlükəsiz və şişdə dərman konsentrasiyasını artıra bilən tapıldı. Bu müalicə standart kimyaterapiyaya davamlı qaraciyər şişlərində gələcəkdə əməliyyatsız xərçəng müalicəsi seçimi kimi qarşımıza çıxa bilər.