علائم و درمان سرطان پستان ـ مسیر تشخیص با پرسش‌ها

دریافت تشخیص سرطان پستان: شوک نخست!

پس از تشخیص سرطان پستان، بیمار و خانواده‌اش غمگین و سردرگم‌اند. هم‌زمان از بدشانسی و سرنوشت خود خشمگین می‌شوند. اغلب سعی می‌کنند این وضعیت را با عباراتی مانند «مبهوت هستم، احساساتم به‌هم ریخته است» توضیح دهند. ابتدا با دوستان تماس می‌گیرند و اگر پزشک آشنا و مورداعتمادی دارند، از او می‌پرسند چه مسیری باید طی کنند.

بیایید با هم بررسی کنیم در چنین وضعیت پیچیده‌ای که هر لحظه ممکن است برای هر یک از ما رخ دهد، چه باید کرد.

باور دارم این نوشته راهنمای بسیاری از بیماران تازه‌تشخیص‌داده‌شده سرطان پستان و خانواده‌هایشان خواهد بود و امیدوارم آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

.

آیا نشانه سرطان پستان است؟ چه باید کنم؟

بافت پستان به‌طور طبیعی حاوی مقدار زیادی کیست خوش‌خیم و ساختارهای ندولی است. اگر چنین وضعیتی دیدید، ابتدا مقابل آینه بایستید و تقارن دو پستان، وجود تغییر در پوست، خروج ترشح خونی از نوک پستان با لمس ملایم، فرورفتگی یا برجستگی در پستان و کشیدگی نوک پستان به داخل را بررسی کنید. با نگاهی بدون نگرانی می‌توانید این نشانه‌های احتمالاً مرتبط با سرطان پستان را به‌راحتی ببینید. اگر هیچ‌یک وجود ندارد، ابتدا نفسی راحت بکشید.

با این حال سرطان پستان، به‌ویژه در مرحله اولیه، ممکن است بدون این نشانه‌ها نیز بروز کند. اگر ندولی که لمس کرده‌اید تازه است یا ندولی شناخته‌شده بوده و در حال بزرگ شدن است، حتماً به پزشک ماهر در زمینه سرطان پستان مراجعه کنید. .

توده یا ندولی مشکوک در پستانم پیدا کرده‌ام؛ به کدام پزشک مراجعه کنم؟

مراکز KETEM سازمانی وابسته به وزارت بهداشت هستند که دسترسی به آنها در این زمینه آسان‌تر است و از پزشکانی بسیار مهربان و متعهد تشکیل شده‌اند. پزشک شما را معاینه می‌کند و سپس سونوگرافی پستان و در صورت نیاز ماموگرافی و حتی ام‌آر‌آی پستان درخواست می‌کند.

از روش‌های تصویربرداری سرطان پستان، سونوگرافی ـ USG یکی از ساده‌ترین روش‌های اجراست، اما به‌تنهایی کافی نیست. اگر پس از معاینه پزشک شک همچنان وجود داشته باشد، برای شما ماموگرافی درخواست خواهد کرد. ماموگرافی، در زنان پیش از یائسگی و به‌ویژه زنان زیر 40 سال، به علت تراکم پستان ممکن است داخل آن را به اندازه کافی نشان ندهد. اگر پس از سونوگرافی و ماموگرافی شک باقی بماند، حتماً باید تصویربرداری پستان با ام‌آر‌آی ـ MR انجام شود. دقت ام‌آر‌آی پستان در شناسایی مشکل بیش از %90 است. البته هیچ‌یک از این روش‌ها به‌طور قطعی مشخص نمی‌کنند که یک ضایعه مشکوک سرطان است یا نه؛ اگر احتمال سرطان بالا تشخیص داده شود، حتماً باید نمونه‌برداری انجام شود.

علاوه بر KETEM، دانشکده‌های پزشکی، بیمارستان‌های آموزشی و پژوهشی، کلینیک‌های سرطان پستان بیمارستان‌های خصوصی و پزشکان فعال در زمینه اختصاصی سرطان پستان می‌توانند کمک کنند. برای انتخاب میان آنها باید بررسی کنید آیا مرکز موردنظر گروهی ماهر در سرطان پستان دارد یا نه. فراموش نکنید که موفقیت تشخیص و درمان سرطان پستان حاصل همکاری هماهنگ چند پزشک است.

توده‌ای مشکوک به سرطان در پستانم پیدا شده و نمونه‌برداری پیشنهاد شده است؛ نمونه‌برداری با کدام روش باید انجام شود؟

انتخاب روش در این مرحله بسیار مهم است. انتخاب درست، از لحظه تشخیص سرطان پستان راهنمای راهبردهای درمانی خواهد بود و از اتلاف وقت جلوگیری می‌کند. روش نامناسب می‌تواند موجب اتلاف وقت و محدودیت در انتخاب درمان جراحی شود.

روش‌های مختلف نمونه‌برداری پستان وجود دارند: نمونه‌برداری با سوزن ظریف، سوزن ضخیم یا تروکات، نمونه‌برداری با مکش، نمونه‌برداری برداشتی یعنی خارج کردن ندول مشکوک با جراحی موضعی، و نمونه‌برداری برداشتی با علامت‌گذاری سیمی.

از میان این روش‌ها، مناسب‌ترین روش تروکات یا همان نمونه‌برداری با سوزن ضخیم است. با این روش نسبت به سوزن ظریف بافت توموری بیشتری به دست می‌آید و می‌توان نوع و شیوه رفتار، یعنی زیست‌شناسی سرطان پستان را مشخص کرد.

نمونه‌برداری با سوزن ظریف و خارج کردن مستقیم توده با جراحی بدون دلیل ویژه، از نامطلوب‌ترین روش‌ها هستند. در نمونه‌برداری با سوزن ظریف معمولاً بافت توموری کمی به دست می‌آید و نمی‌توان نوع و ویژگی‌های مشخص سرطان پستان را تعیین کرد.

پس از دریافت بافت توموری کافی و تشخیص سرطان، با رنگ‌آمیزی‌های اضافی روی بافت، نوع سرطان پستان مشخص می‌شود. تعیین نوع سرطان بلافاصله پس از نمونه‌برداری هم در زمان صرفه‌جویی می‌کند و هم درباره اولویت درمان‌ها در مرحله بعد اطلاعات راهنما می‌دهد.

خارج کردن مستقیم توده مشکوک با جراحی موضعی جز در شرایط خاص، مانند بیمارانی که نمونه‌برداری با سوزن ضخیم برایشان ممکن نیست، مناسب نیست. این جراحی زودهنگام هم بدون برنامه خواهد بود و هم از نظر زیبایی به برنامه‌ریزی جراحی بعدی آسیب می‌زند. همچنین جراحی حداقلی و نمونه‌برداری غدد لنفاوی زیربغل را در سرطان پستان مرحله اولیه دشوارتر می‌کند.

نمونه‌برداری با برداشتن غیرضروری کل توده، یعنی نمونه‌برداری برداشتی، می‌تواند بر تصویربرداری‌های مرحله بعد، برای مثال PET-BT) تأثیر بگذارد و مانع تصمیم‌گیری صحیح شود.

متأسفانه این شیوه را اغلب می‌بینیم. بنابراین اگر برای تشخیص، جراحی پستان پیشنهاد شد، بیمار باید دلایل آن را کاملاً بپرسد و آگاه شود. در چنین شرایطی نظر پزشک دوم بسیار مهم است و می‌تواند راهنمای شما باشد.

از پستانم نمونه‌برداری شد و سرطان پستان تشخیص داده شد؛ چه سؤالی از پزشکم بپرسم؟

بیمار ما که پس از نمونه‌برداری، گزارش پاتولوژی سرطان پستان را در دست دارد، باید دو سؤال درست از پزشکش بپرسد:

نخست، سرطان پستان من از چه نوعی است؟ سؤال دوم اینکه سرطان من در چه مرحله‌ای است و میزان گسترش آن در پستان و بدنم چقدر است؟

طبقه‌بندی انواع سرطان پستان بسیار پیچیده است. قابل‌فهم‌ترین رویکرد، بررسی آن در چهار نوعی است که بیماران بتوانند درک کنند. شناخت زیرگروه‌ها برای سیر آینده سرطان و انتخاب‌های درمانی مهم است. نوع و مرحلهسرطان پستان در همه زنان یکسان نیست. بنابراین بیماران تازه‌تشخیص‌داده‌شده نباید خود را با دیگر بیماران مقایسه کنند و نتیجه مثبت یا منفی بگیرند. این مقایسه‌ها می‌توانند قضاوت نادرست ایجاد کنند. مرتب کردن انواع سرطان پستان از ملایم‌ترین سیر، یعنی قابل‌کنترل‌ترین از نظر موفقیت درمان پزشکی، تا تهاجمی‌ترین نوع، می‌تواند درک بیماران را آسان‌تر کند.

1. نخست نوع حساس به هورمون، یعنی هورمون‌مثبت سرطان پستان است که از نظر زیست‌شناختی در مقایسه با انواع دیگر از داروهای هورمونیسود می‌برد. اگر اندازه تومور کوچک و ساختار ژنتیکی آن کم‌خطر باشد، حتی ممکن است شیمی‌درمانی لازم نشود.
2. گروه دوم نوعی است که حساسیت کمی به درمان هورمونی دارد. در این نوع، گیرنده‌های هورمونی یا رسپتورها ممکن است به‌طور ضعیف مثبت باشند و هم‌زمان برخی عوامل نامطلوب دیگر و عوامل ژنتیکی نیز وجود دارند.
3. نوع سوم، آزمایش داروی هوشمند مثبت دارد، یعنی Her2 یا Cerb B2 نام گیرنده توموری‌ای است که در این نوع مثبت است. در این نوع حتی اگر اندازه تومور بسیار کوچک باشد، از شیمی‌درمانی و داروی هوشمند حاوی تراستوزوماب استفاده می‌شود.
4. نوع چهارم، سه‌گانه منفی نام دارد و گروهی از سرطان پستان است که نشانگرهای هورمون و داروی هوشمند را ندارد؛ یعنی این درمان‌ها، درمان هورمونی و داروی هوشمند تراستوزوماب، در آن مؤثر نیستند. سرطان‌های سه‌گانه منفی بیش از انواع دیگر از شیمی‌درمانی سود می‌برند و حتی در مراحل بسیار زودرس با تومور بسیار کوچک، شیمی‌درمانی‌های پیشگیرانه ترجیح داده می‌شوند. این نوع نسبت به انواع دیگر تهاجمی‌تر است.

تعیین نوع سرطان پستان و مرحله تومور، مهم‌ترین اقداماتی است که پس از نمونه‌برداری انجام می‌دهیم.

نوع سرطان پستان چگونه مشخص می‌شود؟

پاتولوژیست با روش ایمونوهیستوشیمی روی بافت گرفته‌شده با سوزن ضخیم، رنگ‌آمیزی‌های ویژه انجام می‌دهد. با آزمون‌های رنگ‌آمیزی گیرنده‌های هورمونی، گیرنده استروژن و پروژسترون، و گیرنده داروی هوشمند (Her2)، Ki 67 و درجه یا گرید، ویژگی سرطان پستان به‌آسانی مشخص می‌شود. آماده شدن نتایج این روش‌های موسوم به رنگ‌آمیزی ویژه معمولاً 3-5 روز طول می‌کشد.

.

نمونه‌برداری انجام شده و نوع سرطان پستان مشخص شده است؛ اکنون چه باید از پزشکم بپرسم و چه باید بدانم؟

پس از این گام باید میزان گسترش بیماری، یعنی مرحله سرطان پستان یا به بیان دیگر گستردگی تومور را بدانیم. با روش‌های تصویربرداری این مرحله باید پرسید: سرطان در پستان چقدر گسترش یافته و اندازه آن چقدر است؟ از یک کانون یا چند کانون در پستان منشأ می‌گیرد؟ آیا به زیربغل، یعنی غدد لنفاوی، متاستاز داده است؟ آیا در پستان مقابل کانون سرطانی دیگری وجود دارد؟ آیا به دیگر اندام‌های بدنم، مانند استخوان، کبد، ریه و غیره، گسترش یافته است؟

در واقع بیمار نمونه‌برداری‌شده برخی بررسی‌ها را در اختیار دارد که تا اندازه‌ای راهنمای گسترش سرطان پستان هستند. بیماران اغلب با سونوگرافی پستان و ماموگرافی انجام‌شده وارد این مرحله می‌شوند. پزشک باید بیمار را معاینه و یافته‌ها را ثبت کند. در معاینه اندازه تومور پستان، وضعیت پوست و نوک پستان و غدد لنفاوی زیربغل بررسی می‌شود. یافته‌های معاینه در کنار سونوگرافی و ماموگرافی، اگر انجام شده باشند، مرور و درباره گسترش بیماری قضاوت می‌شود.

در سرطان پستان بسیار زودرس، توده پستان به 1-2 cm محدود است و در معاینه غده لنفاوی زیربغل قابل تشخیص نیست.

در سرطان پستان حساس به هورمون، اگر تومور کوچک باشد و در معاینه و آزمایش خون یافته مشکوکی نباشد، برای تعیین گستردگی بیماری بررسی‌های ساده انجام می‌دهیم و ممکن است PET-توموگرافی درخواست نکنیم.

اما اگر بیمار جوان، به‌ویژه زیر 40 سال باشد، ام‌آر‌آی برای شناسایی بیماری در پستان و ارزیابی پستان دیگر بسیار راهگشا خواهد بود. به‌ویژه در زنان جوانی که جراحی حفظ پستان خواهند داشت، ام‌آر‌آی پستان از PET-توموگرافی ارزشمندتر است. در انواع کم‌حساس به هورمون، آزمایش مثبت داروی هوشمند، گیرنده Her2، و سه‌گانه منفی، به دلیل تهاجمی‌تر بودن این گروه‌های سرطان پستان، احتمال درگیری غدد لنفاوی زیربغل، یعنی آگزیلاری، با متاستاز بیشتر است.

همچنین در این سرطان‌ها با بزرگ شدن تومور، علاوه بر غدد لنفاوی زیربغل، گسترش به اندام‌های دیگر، استخوان، کبد و ریه، نیز دیده می‌شود. برای تعیین گستردگی بیماری در این بیماران باید PET-توموگرافی پیشنهاد شود.

در این مرحله، مرحله تومور، یعنی میزان گسترش، و نوع سرطان پستان مشخص شده است. گام بعد برنامه‌ریزی ترتیب درست درمان است!