آسپرین – پس از سرطان پستان دوست است یا دشمن؟

برخی مطالعات نشان می‌دهند در زنانی که آسپرین مصرف می‌کنند، خطر سرطان پستان ممکن است پایین‌تر باشد. اما در افرادی که به دلیل سرطان پستان درمان شده‌اند مصرف آسپرین از نظر سلامت چه اثری دارد؟

آسپرین چیست؟

آسپرین که بسیاری از مردم در قفسه داروهای خود دارند، یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (غیر از استروئید) (NSAID) است. شیمی‌دان دکتر فلیکس هوفمان در 10 اوت 1897 با سنتز اسید سالیسیلیک با اسید استیک موفق به تولید اسید استیل‌سالیسیلیک خالص شد. اسید استیل‌سالیسیلیک به‌دست‌آمده از پوست درخت بید، یا با نام تجاری آسپرین، به دلیل فواید عملی و عوارض با خطر نسبتاً پایین، به دارویی ضروری در هر خانه تبدیل شده است. آسپرین اغلب برای اثرات تب‌بر، ضددرد و کاهش‌دهنده التهاب استفاده می‌شود. همچنین به دلیل اثر رقیق‌کننده خون، مصرف طولانی‌مدت آسپرین کم‌دوز در اختلالات ریتم، نارسایی قلبی، دیابت و انسداد عروق، از ایجاد بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط جلوگیری می‌کند یا اثرات آن‌ها را کاهش می‌دهد. آسپرین دارویی است که با مهار آنزیم‌های سیکلواکسیژناز (COX) اثر می‌کند. آنزیم‌های COX1 در ساخت ترومبوکسان A2، مسئول انعقاد خون، و آنزیم‌های COX2 در ساخت پروستاگلاندین‌های مسئول ادراک تب، درد و التهاب نقش دارند. بنابراین آسپرین با مهار COX1 اثر رقیق‌کننده خون و با مهار COX2 اثر جلوگیری از ادراک درد، تب و التهاب دارد. یعنی آسپرین عامل ایجادکننده درد و تب را درمان نمی‌کند؛ فقط احساس آن‌ها را کاهش می‌دهد. علت زمینه‌ای حتماً باید شناسایی و درمان شود.

جزئیات مطالعه

درباره آسپرین، برخی مطالعات انجام‌شده در گذشته نزدیکگفته‌اند مصرف آسپرین می‌تواند خطر سرطان پستان را تا 20 درصد کاهش دهد. اما پژوهش‌های جدید دانشگاه کارولینای شمالی (UNC) بیان می‌کنند هنوز چندان روشن نیست مصرف آسپرین پس از سرطان پستان چگونه بر پیامدهای بیماری اثر خواهد گذاشت . پژوهشگران UNC در مقاله خود در مجله Cancer بیان می‌کنند «سازوکارهای زیستی بنیادی و یافته‌های همه‌گیرشناختی مربوط به سیر بیماری و میزان مرگ پس از سرطان پستان در ارتباط با مصرف آسپرین، محدود و ناسازگار هستند.» . درحالی‌که آسپرین می‌تواند به حفظ سلامت برخی افراد پس از سرطان پستان کمک کند، در دیگران اثر مثبت نشان نداده است. اما آسپرین برای چه افرادی و چگونه سودمند است؟ تیم UNC در مطالعه خود این موضوع را بررسی کرد. تغییرات اپی‌ژنتیک (تعامل با DNA) ممکن است نقش کلیدی داشته باشند مطالعات اخیر به این نتیجه رسیده‌اند که "التهاب مزمن، در ایجاد انواع متعدد سرطان از جمله سرطان پستان نقش کلیدی دارد؛ آسپرین به دلیل ویژگی ضدالتهابی می‌تواند خطر ایجاد سرطان پستان را کاهش دهد.'' این نتایج مطرح شده‌اند. اما در این مطالعه هدف بررسی دقیق DNA انسان برای روشن‌تر کردن اثر بود. بر این اساس دانشمندان بررسی کردند آیا مصرف آسپرین پیش از تشخیص سرطان پستان می‌تواند در 13 ژن مرتبط با سازوکارهای سرطان پستان با متیلاسیون DNA (تغییرات اپی‌ژنتیک) تعامل داشته باشد و همچنین بر نتیجه درمان سرطان اثر بگذارد یا خیر. متیلاسیون DNA فرایندی است که طی آن مولکول‌های DNA با واکنش‌های شیمیایی وابسته به عوامل بیرونی روشن و خاموش می‌شوند. این رویداد ژن را تغییر نمی‌دهد، اما می‌تواند فعالیت ژن را تغییر دهد و بالقوه به مشکلات مختلف سلامت از جمله سرطان منجر شود.

• موضوع مرتبط: برای ژن‌ها نیز آموزش ضروری است! درمان‌های اپی‌ژنتیک در سرطان در مطالعه، 13 ژن مورد توجه پژوهشگران عبارت بودند از: APC، BRCA1، CDH1، CYCLIND2، DAPK1، ESR1، GSTP1، HIN، CDKN2A، PR، RAR beta، RASSF1A و TWIST1. مطالعه از تحلیل داده‌های 1.266 زن مبتلا به سرطان پستان حاصل شد. پژوهشگران در زنانی که تا 6 هفته پیش از تشخیص سرطان پستان، دست‌کم هفته‌ای یک بار آسپرین مصرف می‌کردند و در ژن BRCA1 آن‌ها متیلاسیون شناسایی شده بود – جهش این ژن می‌تواند محرک سرطان پستان باشد – افزایش %67 خطر مرگ ناشی از همه علل پس از درمان را یافتند. در مقابل، در زنانی که پیش از تشخیص آسپرین مصرف کرده بودند و در ژن‌های BRCA1 و PR متیلاسیون شناسایی نشده بود ، میزان مرگ ناشی از سرطان % 22-40 کاهش داشت.

نتیجه

پژوهش‌های موجود می‌گویند مصرف دارو از طریق سازوکارهای اپی‌ژنتیک پیامدهایی برای فعالیت ژن‌ها دارد. یعنی مصرف آسپرین تغییرات اپی‌ژنتیک مختلفی را تحریک می‌کند که در افراد متفاوت‌اند. بنابراین به زنان دارای خطر بالای سرطان پستان توصیه نمی‌شود خارج از برنامه دارویی خود مصرف آسپرین را آغاز کنند یا اگر شروع کرده‌اند، آن را قطع کنند. همچنین هنوز چندان روشن نیست مصرف آسپرین پس از سرطان پستان چگونه بر پیامدهای بیماری اثر می‌گذارد و در این زمینه نیز نمی‌توان توصیه روشنی ارائه کرد. تحلیل‌های ژنی پیشرفته‌تر و مطالعات جمعیت‌محور گسترده‌تر به درک عمیق‌تر نقشه‌برداری‌ها و تعاملات ژنی کمک خواهند کرد. *

سازوکارهای اپی‌ژنتیک شایع در سرطان، «متیلاسیون DNA» و «تغییرات هیستونی» هستند

سازوکارهای اپی‌ژنتیک ساختار ژن را تغییر نمی‌دهند، اما تعیین می‌کنند ژن فعال خواهد بود یا خیر

1. متیلاسیون DNA: گروه‌های شیمیایی به نام متیل به DNA اضافه می‌شوند. ناحیه ژنی که گروه متیل به آن اضافه شده است غیرفعال می‌ماند و ژن نمی‌تواند وظیفه خود را انجام دهد.

2. تغییرات هیستونی: تغییرات هیستونی تعیین می‌کنند ژن‌ها فعال خواهند بود یا خیر. همان‌طور که می‌دانیم DNA درون سلول ساختاری رشته‌ای دارد. پروتئین‌های هیستون با پیچیدن DNA آن را به ساختاری فشرده تبدیل می‌کنند. ژن‌هایی که در قسمت داخلی این پیچش قرار می‌گیرند خوانده نمی‌شوند و غیرفعال باقی می‌مانند.

در پژوهش‌ها مشاهده شده است شایع‌ترین جهش‌های سرطان در سازوکارهای متیلاسیون DNA رخ می‌دهند. اما زیاد یا کم بودن متیلاسیون DNA براساس نوع ژن متفاوت است.