آیا حذف سازوکارهای محافظ تلومر می‌تواند قدرت شیمی‌درمانی را افزایش دهد؟

به بخش‌های تخصص‌یافته‌ای که در انتهای کروموزوم‌های ما قرار دارند و تعیین می‌کنند سلول چه مدتی تقسیم شود، تلومر گفته می‌شود. ارتباط تلومرها با پیری و سرطان سال‌هاست بررسی می‌شود. بر اساس پژوهشی در مؤسسهٔ سالک، کشف شده است که تلومرها در مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلولی نقش مهمی دارند و این امر مانع تشکیل تومور می‌شود.

سلول‌های ما با تقسیم تکثیر می‌شوند و این فرایند را میتوز می‌نامند. در هر تقسیم، تلومرهای سلول کوتاه می‌شوند. پس از مدتی طول تلومرها به حد بحرانی می‌رسد و تقسیم سلولی متوقف می‌شود. این سدی طبیعی در برابر سرطان است و از تکثیر سلول‌هایی جلوگیری می‌کند که ساختار ژنتیکی پایداری ندارند یا ساختار ژنتیکی آنها آسیب دیده است. سلول‌های سرطانی چون سازوکاری برای محافظت از تلومرهای خود ایجاد کرده‌اند، به‌آسانی از این سد می‌گذرند و به تقسیم ادامه می‌دهند. به‌گفتهٔ گروه پژوهشی، هرچه تقسیم سلول بیشتر طول بکشد، سلول به بحران نزدیک‌تر می‌شود و به‌سوی مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلولی می‌رود. مدت یک تقسیم میتوز طبیعی 30-45 دقیقه است و وقتی این زمان از 2 ساعت بگذرد، سلول‌ها وارد بحران می‌شوند. در این دورهٔ طبیعی بحران، پروتئین محافظ تلومرهای سلول غیرفعال می‌شود، پیام آسیب DNA می‌فرستد و سلول‌ها شروع به تجزیهٔ خود می‌کنند. در این مطالعه سلول‌ها به‌صورت زنده و هم‌زمان تصویربرداری شدند و تقسیم آنها مشاهده شد. نتیجه این بود که سلول‌های دارای مدت میتوز طولانی وارد بحران شدند، پروتئین‌های محافظ تلومر را از دست دادند و برنامهٔ تجزیهٔ خود را آغاز کردند.

پاکلیتاکسل و داروهای مشابه برای متوقف کردن سرطان، میتوز را هدف می‌گیرند. طبق فرضیهٔ پژوهشگران، جلوگیری از محافظت تلومرها می‌تواند اثر مهارکننده‌های میتوز مانند taxol را افزایش دهد. همچنین شناخت نقش تلومرها در مرگ سلولی می‌تواند راه را برای نسل جدید درمان‌ها باز کند.

این مطالعه در Nature، یکی از معتبرترین مجلات علمی جهان، در تاریخ 24 ژوئن 2015 منتشر شده است. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به مقالهٔ بخش منابع مراجعه کنید.