آزمایش خونی که پیش‌بینی می‌کند غربالگری سرطان ریه برای چه کسانی سودمندتر است

براساس یافته‌های مطالعه‌ای در نشریه علمی برجسته انکولوژی، Journal of Clinical Oncology که در 7 ژانویه 2022 منتشر شد، یک پنل تازه در ترکیب با مدلی برای ارزیابی عوامل خطر سرطان ریه، یعنی پنل نشانگرهای زیستی مبتنی بر خون پیش‌بینی کرد که غربالگری سرطان ریه برای چه کسانی ممکن است سودمندتر باشد.

برای افرادی که به‌دلیل مصرف طولانی سیگار از نظر سرطان ریه پرخطرند، توصیه استاندارد کنونی برای تشخیص زودرس، انجام سالانه سی‌تی‌اسکن با دوز پایین است (LDCT). پیش‌تر به افرادی که به 55 سالگی رسیده و 30 پاکت/سال سیگار کشیده بودند توصیه می‌شد سالانه این تصویر را بگیرند؛ اما با به‌روزرسانی سال 2021، همه کسانی که به 50 سالگی رسیده و سابقه 20 پاکت/سال مصرف سیگار داشتند، از نظر سرطان ریه پرخطر محسوب شدند و برای آنان سی‌تی ریه با دوز پایین توصیه شد (معیارهای کارگروه خدمات پیشگیرانه آمریکا، USPSTF).

نکته: یک پاکت‌سال معادل مصرف میانگین 20 نخ سیگار، یا یک پاکت، در روز به‌مدت یک سال تعریف می‌شود. برای نمونه، مصرف روزانه یک پاکت طی 20 سال، یعنی 1 پاکت در روز، برابر 20 پاکت‌سال است؛ مصرف طی 10 سال با روزانه 2 پاکت نیز برابر 20 پاکت‌سال محاسبه می‌شود. 

این مدل ترکیبی تازه برای پیش‌بینی خطر سرطان ریه، که موضوع این نوشته است، در افراد دارای دست‌کم 10 پاکت‌سال سابقه سیگار، در مقایسه با حساسیت %78,5 معیارهای USPSTF، حساسیت (نرخ شناسایی سرطان) %88,4 نشان داد. ویژگی نیز با مدل ترکیبی بهتر بود: از %49,3 به %56,2.

پروفسور San Hanash از مؤسسه McCombs برای تشخیص زودرس و درمان سرطان در مرکز پزشکی MD Anderson دانشگاه Texas، «مطالعه ما برای نخستین بار آزمایش خونی ارائه می‌کند که ممکن است برای پیش‌بینی اینکه چه کسانی بیشتر از غربالگری سرطان ریه سود می‌برند مفید باشد.» گفت.

مطالعه ملی غربالگری سرطان ریه آمریکا پیش‌تر گزارش کرده بود که غربالگری افراد پرخطر با سی‌تی‌اسکن دوز پایین (LDCT)، مرگ‌های مرتبط با سرطان ریه را تا میزان %25 کاهش می‌دهد (ببینید: مطالعه مرتبط). راهنمای به‌روز USPSTF در 2021، غربالگری LDCT را برای افرادی توصیه می‌کند که دست‌کم 20 پاکت‌سال سابقه سیگار دارند، هنوز سیگار می‌کشند یا در 15 سال گذشته ترک کرده‌اند و میان 50 تا 80 سال سن دارند.

متخصصان همچنین برای بهبود غربالگری LDCT و شناسایی بهتر افرادی که ممکن است سود ببرند، بر توسعه نشانگرهای زیستی و ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر برای این منظور تأکید کردند.

Hanash، «می‌دانیم تنها درصد کمی از کسانی که باید هر سال غربالگری سرطان ریه با سی‌تی دوز پایین انجام دهند، واقعاً غربالگری می‌شوند؛ افزون بر این، سی‌تی غربالگری حتی در بیشتر کشورها موجود نیست. سال‌ها هدف ما این بود که ابتدا نیاز به غربالگری سرطان ریه را تعیین کنیم، آن هم با یک آزمایش خون ساده که بتوان برای این کار استفاده کرد و بدین‌ترتیب غربالگری سرطان ریه را بسیار مؤثرتر کرد.» گفت.

مدل خطری که با نام گروه کنترل مطالعه غربالگری سرطان پروستات، ریه، کولورکتال و تخمدان (PLCO)، یعنی PLCOm2012، شناخته می‌شود، می‌تواند خطر 6 ساله سرطان ریه را در افراد سیگاری یا دارای سابقه مصرف سیگار پیش‌بینی کند. Hanash و گروهش برای بهبود نمایه‌های خطر از پنل پروتئینی 4 نشانگری (4MP) استفاده کردند. این پنل شامل موارد زیر است:

• شکل پیش‌ساز پروتئین سورفکتانت B (Pro-SFTPB)،
• آنتی‌ژن سرطان (CA) 125،
• آنتی‌ژن کارسینوامبریونیک (CEA) و
• قطعه سیتوکراتین-19.

پژوهشگران دریافتند این پنل پروتئینی 4 نشانگری، در مقایسه با Pro-SFTB به‌تنهایی، ممکن است افرادی را که در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه‌اند بهتر شناسایی کند.

پژوهشگران در مطالعه حاضر بررسی کردند که آیا ترکیب پنل پروتئینی مبتنی بر خون با 4 نشانگر و مدل PLCOm2012 می‌تواند در مقایسه با معیارهای USPSTF، افرادی را که از غربالگری سرطان ریه سود می‌برند بهتر شناسایی کند یا نه. آنان برای ارزیابی عملکرد چهار نشانگر زیستی، با استفاده از داده‌ها و نمونه‌های زیستی مطالعه غربالگری سرطان PLCO، مطالعه اعتبارسنجی انجام دادند.

مدل ترکیبی در ویژگی بالا، حساسیت بهبودیافته نشان داد. در مقایسه با معیارهای USPSTF در 2021، این مدل هم در حساسیت، از %78,5 به %88,4، و هم در ویژگی، از %49,3 به %56,2، بهبودهای معنادار آماری داشت. برای شرکت‌کنندگان دارای دست‌کم 10 پاکت‌سال سابقه سیگار، مدل 4MP + PLCOm2012 در مقایسه با معیارهای USPSTF در 2021، برای غربالگری سالانه %9,2 مورد بیشتر سرطان ریه شناسایی کرد.

Hanash می‌گوید این آزمایش خون افرادی را شناسایی خواهد کرد که ممکن است از غربالگری سرطان ریه سود ببرند اما امروز واجد شرایط نیستند. «ده‌ها میلیون نفر در جهان ممکن است از غربالگری سرطان ریه سود ببرند. اگر بتوانید غربالگری را از نظر واجدشرایط‌بودن حتی حدود %5 بهبود دهید، تأثیر فوق‌العاده زیادی خواهد داشت.»

*