دارونما به‌عنوان درمان، خستگی مرتبط با سرطان را کاهش می‌دهد

طبق نتایج نخستین پژوهش از نوع خود، به‌عنوان نوعی درمان، دارونما در شکل قرص می‌تواند خستگی ناشی از خود سرطان یا درمان آن را کاهش دهد.

دارونما چیست؟

دارونما وضعیتی است که داروی فاقد ماده مؤثره فعال، اثری مبتنی بر تلقین ایجاد می‌کند. معنای لغوی آن «خشنود کردن» و ریشه آن لاتین است. دارونما درست مانند دیگر داروهای واقعی می‌تواند خوراکی یا تزریقی وارد بدن شود.

پژوهشگران آمریکایی با اجرای مطالعه تصادفی تک‌مرکزی روی 74 بیمار دارای درد سرطان، مانند درمان معمول روزانه دو بار قرص دارونما دادند و با مراقبت معمول مقایسه کردند.

در این پژوهش طی دوره 21 روزه، گروه مداخله قرص دارونما (39 نفر) در مقایسه با گروه کنترل (35 نفر)، در دو وضعیت مرتبط با خستگی (شدت شکایت و افت کیفیت زندگی) بهبود آماری معنادار نشان داد.

به‌ویژه گروه قرص دارونما نسبت به بیماران کنترل، بهبود %29 در شکایت خستگی و % 39 در کاهش کیفیت زندگی ناشی از خستگی گزارش کرد؛ این اثر بزرگی است.

همه شرکت‌کنندگان دست‌کم خستگی متوسط (مهم از نظر بالینی) داشتند، اما بیشترشان (% 62) خستگی شدید داشتند. همه پس از درمان بودند (بین 6 ماه تا 10 سال). بیشتر زن (% 74) و سفیدپوست (% 69) بودند.

کاربرد تازه دارونما در این پژوهش، با استفاده شناخته‌شده در مطالعات بالینی متفاوت است. معمولاً پژوهشگران دارونمای پوشیده به کار می‌برند تا شرکت‌کننده نداند دارو یا دارونما می‌گیرد. اما در این پژوهش به شرکت‌کننده گفته شد در واقع دارونما دریافت می‌کند. این نخستین پژوهش جمعیت سرطان با وضعیت منفی مزمن، از نوع مطالعه دارونمای با برچسب بازاست.

پذیرفته‌شده‌ترین درمان‌های امروزی خستگی در سرطان، افزایش فعالیت جسمی و مداخلات روانی‌اجتماعی یا ذهن و بدن هستند. همچنین برای رسیدگی مؤثر به خستگی باید نظم خواب و بی‌خوابی ارزیابی شوند. مودافینیل برای خستگی سرطان فراوان استفاده می‌شود و اثری متوسط دارد، اما در مطالعات برتری مهمی نسبت به دارونما نداشته و عوارضی مانند دشواری خواب دارد.

• ضعف و خستگی در سرطان: چرا ایجاد می‌شود و چگونه درمان می‌شود؟

قبلاً اثربخشی دارونمای با برچسب باز در وضعیت‌های دیگری مانند سندرم روده تحریک‌پذیر، حملات حاد متناوب میگرن، کمردرد مزمن، رینیت آلرژیک و افسردگی نشان داده شده بود.

هونمایر، از پژوهشگران مطالعه، گفت ایده مصرف دارونما به‌عنوان درمان نباید پزشکان بالینی را شوکه کند و افزود: «پزشکان بسیاری در کار پزشکی از درمان‌های شبیه دارونما استفاده می‌کنند؛ برای مثال افزودن ویتامین یا تجویز آنتی‌بیوتیک بدون بررسی هیچ نتیجه آزمایشگاهی.» هونمایر می‌گوید اگر پزشک به بیمار بگوید درمان دارونماست، استفاده پزشکی آن اخلاقی است.

قدرت دارونما همچنان رازآلود است

شگفت آنکه گرچه درباره اثر دارونما اطلاع داریم، آن را درک نمی‌کنیم. پژوهشگران دارونما هنوز می‌کوشند بفهمند چگونه عمل می‌کند.

به بیمارانی که درباره قرص دارونما تردید داشتند گفته شد این قابل درک است و تشویق شدند ببینند چه رخ می‌دهد. پس از اطلاع‌رسانی، پاکتی مشخص‌کننده گروه درمان به بیماران داده شد. روز 11 همه بیماران تلفنی توسط کارکنان مرکز سرطان بررسی شدند. پس از تکمیل پژوهش 21 روزه، برای تکمیل پرسش‌نامه‌های خستگی مطالعه به کلینیک بازگشتند.

نویسندگان می‌گویند مراقبت دقیق پزشک می‌تواند اثر دارونما را افزایش دهد: «به نظر می‌رسد بیشتر اثر به تعامل فرد حمایت‌کننده از بیمار مربوط باشد.»

• ارتباط بیمار، نزدیکان بیمار و پزشک چگونه باید باشد؟

پس از پایان مطالعه اصلی، طی 21 روز دارونمای با برچسب باز به گروه دیگر نیز داده می‌شود و از مجموع 35 شرکت‌کننده، 34 نفر آن را امتحان می‌کنند. این گروه نیز بهبود مشابهی در شدت خستگی و افت کیفیت زندگی ناشی از آن گزارش می‌کند (به‌ترتیب % 23 و % 35).

این نتایج درباره درمان دارونما بسیار برانگیزاننده‌اند و جالب خواهد بود بررسی شود آیا دارونمای با برچسب باز در دیگر وضعیت‌های مزمنِ افراد درمان‌شده سرطان، مانند درد مفصل و حس غیرطبیعی انتهای دست و پا (نوروپاتی) نیز مؤثر است یا نه.

• آیا ضعف و خستگی می‌تواند نخستین نشانه سرطان باشد؟