دکتر Jane Cooke Wright؛ چهره‌ای کلیدی در تاریخ انکولوژی و از بنیان‌گذاران ASCO

وقتی Jane Cooke Wright در سال 1945 کار حرفه‌ای خود را در پزشکی آغاز کرد، بیشتر پزشکان و بیماران این فکر را که داروهای سمی می‌توانند تومورها را هدف بگیرند بی‌معنا می‌دانستند. چگونه می‌توان یک سم را علیه سمی دیگر، یعنی تومور سرطانی، به سلاحی تبدیل کرد بی‌آنکه آسیب بیشتری ایجاد شود؟ ترکیب دو یا چند ماده شیمیایی چطور؟

تا زمان بازنشستگی Wright در 1987، شیمی‌درمانی که به توسعه آن کمک کرده بود، همچنان جان‌ها را نجات می‌داد. در واقع Wright در شکل‌گیری انکولوژی به‌عنوان تخصصی تازه و در توسعه نیرومندترین داروی شیمی‌درمانی برای مبارزه با بیماری و مرگ نقش‌هایی اساسی داشت.

اگر داستان Wright به بیشتر همکارانش شباهت داشت، به اندازه کافی خارق‌العاده نبود؛ می‌توان گفت کارهایش جراحی و پژوهش توسعه دارو را از هم جدا کرد. در دورانی که پزشکی و علم، مانند سیاست و حقوق، تقریباً به‌طور کامل در اختیار مردان سفیدپوست بود، این زن آمریکایی آفریقایی‌تبار عزمی راسخ داشت. پدرش با وجود مواجهه هولناک با نژادپرستی، همواره مقاوم مانده بود و شخصیت‌های برجسته‌ای، از جمله بانوی اول، از او تجلیل کرده بودند. او نیز عزم پدر را ادامه داد و مبارزه شخصی خود را پیش برد.

او ظرافت و زیبایی، درک علمی و عزم شدیدش را چنان متعادل کرد که جز با دستاوردهایش شناخته نشود.

دخترش Alison Jones، روان‌شناس در East Lansing، در مصاحبه‌ای درباره مادرش گفت: «او هیچ‌وقت روی نژادپرستی تمرکز نکرد». «هر جا بود می‌خواست بهترین باشد، نه بهترین زن سیاه‌پوست. مسئله این نبود که در یک دسته‌بندی چه جایگاهی دارد و وقتی کسی او را پزشک سیاه‌پوست خطاب می‌کرد ناراحت می‌شد.» Jones می‌گوید مادرش در مسیر بهترین بودن، درمان سرطان را هدف خود قرار داده بود.

میراث پزشکی برخاسته از دشواری و آسیب

Jane C. Wright و پدرش Louis Tompkins Wright شاید موفق‌ترین گروه پدر و دختر در همه حوزه‌های پزشکی باشند.

پدر Wright، فرزند مردی که رسماً به بردگی گرفته شده بود، نخستین آمریکایی آفریقایی‌تبار فارغ‌التحصیل دانشگاه Yale شد. او در سال 1915 از دانشکده پزشکی Harvard نیز فارغ‌التحصیل شد، برای خدمت در جنگ جهانی اول نشان Purple Heart گرفت و سپس به‌عنوان نخستین جراح سیاه‌پوست در بیمارستان Harlem مشغول شد.

Wright که در جوانی با آزار جمعی و لینچ روبه‌رو شده بود، از حامیان رنسانس Harlem و از چهره‌های برجسته مدافع حقوق مدنی و یکپارچگی اجتماعی شد. او رئیس هیئت‌مدیره انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان بود و یکی از تنها دو عضو سیاه‌پوست کالج جراحان آمریکا به شمار می‌رفت.

طبق کتابی منتشرشده در 2009 با عنوان «Black Genius: Inspirational Portraits of African American Leaders»، او بیماری آمیزشی نادر اما مخرب لنفوگرانولوم ونروم را با آنتی‌بیوتیک تازه‌ای با موفقیت درمان کرد که همکارش Yellapragada SubbaRow ساخته بود. در کتاب Black Genius، دختر درگذشته‌اش Babara Wright Pierce که او نیز پزشک بود، گفته است پدرش «مانند بسیاری از پزشکان در روزگار قدیم» حتی دارو را روی خودش هم آزمایش کرده بود.

در 1948، Jane C. Wright در بنیاد پژوهش سرطان بیمارستان Harlem به پدرش پیوست. آن‌ها امکان استفاده از ماده‌ای شبیه خردل نیتروژنی را برای مبارزه با سرطان بررسی کردند؛ ماده‌ای که از جنگ جهانی اول، اثر کشندگی آن بر گلبول‌های سفید شناخته شده بود. نکته تلخ اینکه Louis Wright نیز بر اثر تماس با گاز سمی فسژن در خدمت جنگی، تمام عمر مشکلات سلامت داشت.

آن‌ها در پایان پژوهش خود کوچک شدن تومورها را در بیماران سارکوم، لوسمی میلوسیتی مزمن و لنفوم هوچکین گزارش کردند. با ثبت پاسخ‌های 93 بیمار دارای انواع گوناگون سرطان‌های خون و تومورهای جامد که آن زمان درمان‌ناپذیر دانسته می‌شدند، از نخستین بررسی‌های اثربخشی بالینی و سمیت آنتاگونیست‌های اسیدفولیک را نیز انجام دادند.

این پژوهش در مطالعه‌ای نوشته‌شده به‌دست سه Wright، یعنی Louis T. Wright و دو دخترش Jane و Barbara، ارائه شد.

«پدر Wright در 1952 درگذشت؛ تنها چند ماه پس از نام‌گذاری کتابخانه بیمارستان Harlem به نام او و ضیافتی که 1000 نفر، از جمله Elanor Roosevelt، از او تجلیل کردند؛ او 61 سال داشت.

درک علمی همراه با فروتنی و ظرافت

پس از درگذشت پدر، Janet C. Wright رئیس بنیاد سرطان بیمارستان شد. طبق کتاب «Black Scientists» منتشرشده در 1991، از دهه 1950 تا دهه 1970، «راه‌هایی یافت تا قطعات تومور خود بیمار با جراحی برداشته و در محیط کشت مغذی آزمایشگاه پرورش داده شوند و برای آزمودن دارو به‌عنوان نمونه آزمایشی به کار روند.» پیش از آن، پژوهشگران روی موش‌ها به‌عنوان نمونه آزمایشی تمرکز داشتند.

این رویکرد به Wright امکان می‌داد بررسی کند آیا داروهای مشخصی مانند متوترکسات، آنتاگونیست اسیدفولیک، به بیماران دارای تشخیص‌های معین سرطان کمک می‌کنند یا نه. James F. Holland از دانشکده پزشکی Mount Sinai، با نقل از آگهی درگذشت Wright در نشریه انکولوژی در 2013، گفت: «هنگامی که هنوز هیچ‌کس آزمون پیش‌بینی خوبی نداشت، او در جست‌وجوی پیش‌بینی فعالیت برای اثربخشی شیمی‌درمانی در شرایط in vitro بود».

در آگهی درگذشت نشریه انکولوژی نیز آمده بود: «دقت جدی او به جزئیات و نگرانی‌اش برای بیماران، به تنظیم دوزهای مؤثر و تدوین راهنمای درمان کمک کرد. او بیمارانی را درمان کرد که پزشکان دیگر از آن‌ها دست کشیده بودند و از نخستین گروه کوچک پژوهشگرانی بود که اثر داروهای ضدسرطان را با دقت در محیط کارآزمایی بالینی می‌آزمودند.»

طبق کتاب «Black Scientist»، Wright همچنین بر یافتن راهی برای رساندن شیمی‌درمانی به بافت تمرکز داشت؛ با استفاده از نوعی کاتتر برای رسیدن به اندام‌هایی مانند طحال که بدون جراحی دسترسی به آن‌ها دشوار است.

افزون بر کارهای علمی، ظاهر Wright نیز او را متمایز می‌کرد. طبق «Black Genius»، یک ستون‌نویس او را از زیباترین زنان سیاه‌پوست آمریکا خواند و در 1966 مجله Ebony او را از خوش‌پوش‌ترین زنان آمریکا دانست. عکسی از او با لباسی چشمگیر از زربفت عاجی و زرد منتشر شد و به عبارت «در زندگی خصوصی، آقای David J. Jones» اشاره شد. (او در 1946 با یکی از فارغ‌التحصیلان دانشکده حقوق Harvard ازدواج کرد.)

به گفته دخترش Alison Jones، Wright با وجود دستاوردهایش فروتن بود. او در مصاحبه‌ای روزنامه‌ای حتی توان ذهنی خود را کوچک شمرد. در 1967 به The New York Post گفت: «می‌دانم عضو دو گروه کوچک هستم، اما خودم را این‌گونه نمی‌بینم. البته یک زن باید دو برابر بیشتر تلاش کند. اما پیش‌داوری نژادی؟ بخش بسیار کوچکی از آن را دیده‌ام. شاید هم دیده‌ام و آن‌قدر باهوش نیستم که بفهمم.»

خوانندگان دقیق شاید نزدیک 20 سال بعد هم فروتنی او را دیده باشند. او در مقاله‌ای در 1984 برای مجله انجمن ملی پزشکی پزشکان آمریکایی آفریقایی‌تبار، از گذشته، حال و آینده شیمی‌درمانی نوشت بی‌آنکه به نقش برجسته خودش در توسعه آن اشاره کند.

پزشکی پیشگام در جهان؛ یکی از 7 پزشک بنیان‌گذار ASCO

در دهه 1960، Wright به کمیسیون رئیس‌جمهور درباره بیماری‌های قلبی، سرطان و سکته پیوست و در دانشکده برجسته پزشکی نیویورک به معاونت رئیس منصوب شد؛ جایگاهی که برای یک زن سیاه‌پوست نخستین بود.

مهم‌تر اینکه Wright تنها زن در میان هفت پزشکی بود که در 1964 در Chicago انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) را بنیان گذاشتند. او نخستین دبیر خزانه‌دار ASCO بود و هنگام درگذشتش در 9 سال پیش، به‌عنوان بنیان‌گذاری که بیش از همه زنده مانده بود تجلیل شد.

یادداشت: ASCO که هر سال در هفته نخست ژوئن کنگره علمی برگزار می‌کند، برجسته‌ترین سازمان حرفه‌ای انکولوژی جهان است.

Sandra M. Swain، انکولوژیست مرکز پزشکی دانشگاه Georgetown در Washington، رئیس پیشین ASCO و نویسنده آگهی درگذشت Wright در نشریه انکولوژی در 2013، درباره او گفت: «Jane Wright این بینش را داشت که انکولوژی رشته‌ای مهم و مستقل در پزشکی، با کاربردهایی گسترده برای پژوهش و کشف است. حضور او به‌عنوان یک زن و آمریکایی آفریقایی‌تبار بر سر میز بنیان‌گذاری چنین گروه مهمی، واقعاً چشمگیر بود.»

انکولوژیست Edith Mitchell نیز درباره دوستش گفت: «Wright در اعزام انکولوژیست‌ها به چین، اتحاد شوروی و کشورهای آفریقا و اروپای شرقی پیشگام بود. او در 1957 در Ghana و در 1961 در Kenya، گروه پزشکی ارائه‌دهنده مراقبت و آموزش پزشکی و سرطان به پرستاران و پزشکان را نیز رهبری کرد. از 1973 تا 1984 معاون بنیاد پژوهش و پزشکی آفریقا بود.»

Wrigth دو دختر داشت. در مقاله‌ای در 1968 درباره کار و خانواده‌اش گفت هیچ‌یک از دخترانش به حرفه پزشکی علاقه ندارند. اما نگاه آن‌ها با گذشت زمان، مانند خود Wright، تغییر کرد. Wright در دوره کارشناسی کالج Smith در هنر تخصص داشت، در گروه شنای دانشگاه شنا می‌کرد و پیش از رفتن به درس‌های پیش‌پزشکی، استعداد ویژه‌ای برای زبان آلمانی داشت.

دختران Wright نیز مانند مادرشان مسیرشان را تغییر دادند و سرانجام نسل چهارم خانواده شدند که وارد حوزه پزشکی شد. Alison Jones روان‌شناس است و اکنون در یک زندان کار می‌کند. Jane Jones نیز روان‌شناس بالینی شد و اکنون بازنشسته است و در Guttenberg، N.J. زندگی می‌کند.

هر دو، مادرشان را نیرویی حامی و پافشار بر عالی بودن به یاد می‌آورند. Jane Jones در مصاحبه‌ای درباره مادرش گفت: «هیچ بهانه‌ای برای نرسیدن به جایی که می‌خواهید بروید پذیرفتنی نیست.»

با این حال، Wright همچنان محدودیت‌های خشونت‌آمیز جامعه را می‌شناخت. Alison Jones درباره مادرش گفت: «به من گفت باید پزشک یا وکیل شوم، چون اگر در آمریکا سیاه‌پوست باشید، باید این‌گونه دوام بیاورید».

Wright در 2013، در 93 سالگی از میان ما رفت.

Mitchell، انکولوژیست و سرتیپ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا که اکنون در دانشگاه Thomas Jefferson در Philadelphia تدریس می‌کند، درباره دوستش گفت: «Jane C. Wright واقعاً به تغییر عملکرد پزشکی کمک کرد. پیشگامی واقعی؛ راهنمایی دلسوز؛ پژوهشگری شناخته‌شده و معلمی جهانی؛ رهبری جهانی در پزشکی؛ پژوهشگری توانا و خواهر، همسر و مادری مهربان؛ انسانی زیبا، مؤدب و دوست‌داشتنی.»