دیدیه رائولت فرانسوی و داستان آغاز بحث هیدروکسی‌کلروکین ضد مالاریا در کروناویروس

زمان‌های فوق‌العاده اقدامات فوق‌العاده می‌خواهند. پس در کنار سرطان، واقعیت تازه زندگی، بیماری COVID-19 ناشی از کروناویروس را از همه ابعاد بررسی و می‌نویسیم. فقط با اطلاعات درست و روز می‌توان احتیاط لازم کرد و از ترس رها شد. با نام COVID-19 نخست درمان به ذهن می‌رسد. چون درمان اختصاصی نیست، افزون بر حمایت از روش‌های گاه آزمایشی استفاده می‌کنیم. در COVID-19 بحث‌برانگیزترین داروها هیدروکسی‌کلروکین Plaquenil دیرینه مالاریا و شکل قدیمی‌تر کلروکین‌اند. به‌ویژه مصرف و دفاع شدید فرانسوی‌ها آن را جهانی کرد. ماجرای هیدروکسی‌کلروکین فرانسه را از قلم دکتر کریستیان لمان بخوانیم:

بخش 1

فیل در اتاق

دفتر همه‌گیری پیش انزوای اجتماعی آغاز شد؛ 4 هفته گذشته و هنوز درست به فیل نپرداخته‌ام. نامش دیدیه رائولت، سفیدمو و مسن و ظاهراً محترم است. مدتی شماره اول رسانه و تیتر بزرگ آنلاین، امید و شور می‌دهد؛ از والری بوایه تا دونالد ترامپ با آلن سورال و الکساندر بنالا، متخصصان بهداشت معروف را جذب کرده!..

همه چیز در 25 فوریه 2020 با ویدئوی استاد میکروب‌شناسی مارسی، «کروناویروس، بازی تمام شد!» را منتشر کرد و ماجرا آغاز شد؛ عنوان ویدئو اخیراً به شکل متواضعانه‌تر زیر تغییر کرد: «آیا بحران کروناویروس پایان می‌گیرد؟’’).

رائولت پیش دانشجویان به دوربین خبر مهم می‌گوید: «چینی‌ها به‌جای دارو یا واکسن تازه، پیشنهاد من، بازاستفاده داروهای شناخته‌شده بی‌سمیت قدیمی را می‌آزمایند. کلروکین میانشان با روزانه 500 mg اثر و بهبود عالی نشان داد و برای همه مثبت‌ها توصیه شد. خبر عالی، شاید آسان‌ترین عفونت تنفسی درمان‌پذیر باشد.» اتاق پرخنده و آرامش شد؛ یادم هست کوتاه اما کاملاً شریک بودم. در 26 فوریه مانند دیگران گیج بودم، حرف وزیر اگنس بوزن را بی‌پایه و عبور ویروس با احتیاط فرودگاه را ممکن می‌دانستم.

رائولت را ستون‌نویس Point می‌شناختم. چند مقاله با زبان ساده و دید بت‌شکن خواندم و اثر گرفتم، اما ژست ماندارینی ساختگی و پرنخوت گاه آزارم داد. آخر فوریه ویدئو را در انجمن پزشکی فرستادم و گفتم اگر ادعایش درست باشد با کلروکین، این سلاح جادویی، ارزان از کروناویروس می‌گریزیم. همان عصر بین دو نوبت بیمار دوباره «بازی تمام شد» را دیدم. خبر چنین مهم چگونه با یوتیوب می‌رسد؟ برای آنچه بسیار از آن می‌ترسیم، همه‌گیری که با داروی فراوان به‌آسانی مهار می‌شود، رسانه جهانی، مقاله Guardian، Reuters و New York Times و مطالعه چینی ستوده کجا بود؟ در دیدار دوم کم‌کم فهمیدم خودم هم اشتباه کرده‌ام. به‌عنوان پزشک با سابقه بیهوشی، با شنیدن رائولت که «داروی شناخته‌شده بدون هیچ سمیت» مکث کردم. کلروکین پیشگیر مالاریا شناخته است، اما سمیت قلبی برگشت‌ناپذیر و کشنده بیش‌دوز نیز مشهور است. بی‌سمیت نامیدن خطای جدی است؛ دوز پیشنهادی بی‌شاهد چین دقیقاً 5 برابر عادی، یعنی 500 mg بود.

با انتشار توییتری، بین دوستان پزشکم بحث‌های بسیار ناراحت‌کننده افتاد. آن زمان از گذشته او و مؤسسه مارسی هیچ نمی‌دانستیم؛ نه مخالفت روشنفکران پاریسی نمایندگی‌شده اگنس بوزن و همسرش، نه از دست دادن تازه اعتبار INSERM و CNRS نهادهای علمی فرانسه و نه گفته کروناویروس در 1 ماه پیش: «هرگز از چین بیرون نمی‌رود، نگرانی بی‌جا و جهان برای مرگ 3 چینی دیوانه شده!» مانند این.

برخی از ما پزشک عمومی و اورژانس سمیت کلروکین را خوب می‌دانستیم و در توییتر فقط احتیاط بسیار را تکرار می‌کردیم. فردا رائولت در مصاحبه 20 دقیقه‌ای مخالفان را توبیخ و چنین گفت: «بدخواهی مهم نیست! در بحران جهان، اثر روی 100 نفر نشان داده و احمق‌ها قطعیت نمی‌پذیرند! کلروکین ندادن برای کروناویروس چینی قصور است. مثل من آفریقارفته هر روز می‌خورند. همه مسافر گرمسیر در سفر و تا 2 ماه پس بازگشت مصرف کرده‌اند. میلیاردها استفاده کرده، ارزان و بسیار ایمن است؛ پس خبر عالی و هر آگاه از مزایا باید استفاده کند.» دیگر خطا نبود؛ سوءاستفاده وخیم پزشکی بود! کسی با اندک شناخت دارو نمی‌تواند چنین آسوده بگوید!

قلب، بیهوشی، اورژانس، خانواده و بهداشت، خلاصه همه ما به هشدار درآمدیم. هشدار نخست منطقی و قاطع بود؛ سمیت قلب کلروکین و خطر بزرگ بی‌منطق اصرار رائولت را یادآوری کردیم. این دارو با بسته صدتایی برای سفر طولانی آفریقا در بسیاری کمدهای دارو مانده است. «همه باید این دارو را بخورند» در همه‌گیری دردناک تشویق خوددرمانی مهارنشده و خطر جان است. گفته ناسازگار و خطرناک آزارمان می‌دهد. باورنکردنی؛ حتی لحظه‌ای به پیامدهای آغازشده نمی‌خواهیم فکر کنیم!

بخش 2

داده گمراه‌کننده کلروکین

آخر فوریه مرگ شهروند فرانسوی بدون سفر خارجی تازه در اوآز نزدیک پاریس را شنیدیم؛ هشدار قرمز برای پزشک نگران چین. باوجود اطلاعیه فرودگاه وزیر اگنس بوزن، ویروس وارد کشور شد. کسی مسیر گسترش را نمی‌دانست و تقریباً جز مسئولان، کسی علت تمام شدن سریع ماسک فرانسه را نمی‌فهمید. پزشکان می‌دانستند خدمات مدت‌ها فقط بر دوش کارکنان ادامه داشت. برخی نیز در همین زمان اندازه آنچه می‌آمد را می‌سنجیدند.

اعلام اثر خارق‌العاده کلروکین مصنوعی ضد مالاریا آرامش عظیم داد، اما بسیاری کارکنان زود تردید بیشتر یافتند: رائولت دارو را بی‌سمیت می‌خواند و به مصرف فوری چیزی دعوت می‌کرد که احتیاط می‌خواهد. وقتی مقاله چینی مبنا را یافتیم حیران شدیم؛ برای فهم خطاهای جدی لازم نبود متخصص روش آماری باشیم. مقاله داده عددی نداشت! کسی نمی‌دانست کدام بیمار چه دوزی، کدام نوع بیمار چه درمانی یا چند نفر بهبود داشتند. مطالعه داوری همتا، بازبینی حرفه‌ای، نشده بود و در واقع فراتر از اعلان ساده نبود. البته در آشفتگی به خود گفتیم چین با اهمیت خبر می‌خواهد سریع جهان را آگاه کند. چینی‌ها، «بهترین ویروس‌شناسان جهان» که رائولت متواضعانه وصف و مرتب توصیه‌شان می‌کرد، شاید شایسته نخستین ثمر کشف بودند!..

رائولت در یوتیوب 28 فوریه، «چرا چینی‌ها اشتباه کنند؟» مصاحبه عجیب گذاشت. با قطع مکرر آشکارا خبرنگار را ناراحت می‌کرد: «نه، سؤال تو این نیست؛ باید این را بپرسی...» پزشکان در گروه غیررسمی و توییت لینک را می‌فرستند و ناباور چشم می‌مالیم. طعنه‌آمیز توصیه می‌کنیم پیش انتشار حرفه‌ای تدوین کند. یک ساعت بعد ویدئو ناپدید و حرفه‌ای‌تر برای توهم مصاحبه واقعی بازمی‌گردد. رائولت نیز در رسانه‌های رو به مارسی رفتار را سریع تغییر می‌دهد، بدون پذیرش تغییر بنیادی ویدئو.

کلروکین شگفت و معجزه‌آسای دیروز، امروز جادویی ناپدید و در یک روز با هیدروکسی‌کلروکین Plaquenil کم‌رواج‌تر عوض شد. گرچه شیمی نزدیک ضد مالاریاست، عمدتاً برای روماتیسم مفصلی و لوپوس استفاده می‌شود؛ پس دست‌کم در کمد دارو کمتر است و سمیت قلبی واقعی‌اش کمی کمتر از کلروکین است. رائولت آن را کشف عظیم می‌نامد و مانند همیشه مخالفان را مسخره می‌کند: «پزشکان منتقدم نه متخصص حوزه من‌اند و نه هم‌ترازم.» رائولت کارکنان را سخت می‌زند: فقط مطیع مسئولان گرفتار بحران‌اند و جرئت مسئولیت ندارند. ژست گل مقاوم و مخالفت بلند با نظام را امیدواران، آگاهان عدم شفافیت دولت و کسانی که قهرمان کلیشه‌ای می‌بینند تحسین می‌کنند. قهرمان، شوالیه سفید تنها علیه نظام و داروسازی بزرگ، بقراط پدر پزشکی در محاصره لشکر مورچه بی‌روح است!..

هیچ‌کس با میکروفون سؤال همه حرفه‌ای‌ها را نمی‌پرسد: رائولت چگونه معجزه‌دارویش را فقط طی 48 ساعت، آشکار، با تردستی عوض کرد و کسی متوجه نشد؟ آیا این مرد اهمیت‌دهنده تصویر اجتماعی، ناگهان خطر مرگ خوددرمانی را فهمید و فراخوان درست عمومی را شنید؟

در فضای بی‌اعتمادی عمومی به علم و دولت و باور نامتناسب نفوذ داروسازی، WHO زنگ خطر می‌زند؛ بیمار روزانه بیشتر و وحشت واقعی حاکم می‌شود. رائولت در همین زمان لایک فیس‌بوک، طرفدار و سایتش را می‌ستاید. برای ما روند طولانی طرح علنی غلط به‌عنوان حقیقت آغاز می‌شود که این استاد هرگز صداقت اعتراف و جبرانش را نخواهد داشت.

حتی اندک انسجام فکری اعتراف به عوض کردن اسب وسط راه و حق داشتن منتقدان از اول می‌خواهد؛ کلروکین در خودکشی رایج است. اما رائولت اصلاً عقب نمی‌رود و همه دستاورد رسانه‌ای را حفظ می‌کند. حامی حکیم مارسی شهادت می‌دهد: برادر، خواهر، عمو، پدرزن آرایشگر، هشت سال آفریقا داروی استاد، کدام دارو؟ مصرف کرده و مشکلی نداشته؛ پس مخالف فقط حسود یا بدتر، حمایت‌شده لابی است...

بی‌خستگی حقیقت پایه را تکرار می‌کنیم:

• بله، کلروکین سال‌ها موجود است،
• بله، فراوان مصرف می‌شود،
• اما برای درمان دیگر، پیشگیری مالاریا،
• و با دوز 5 تا 10 برابر کمتر،
• و بیش‌دوز ایست قلب می‌دهد،
• و هرگز ضد هیچ ویروس مؤثر نبوده،
• و همه برای هیدروکسی‌کلروکین هم صادق است.

در واقع درست برعکس!..

مدافع روش علمی صبورانه چیزی خلاف باور عمومی می‌گوید و تقریباً شنیده نمی‌شود؛ با مردم نگران و گیج حرف می‌زند که اعتماد و امید آینده را به یک فرد و ادعاهای بی‌معنایش بسته‌اند...

موضوع مرتبط 

پلاکونیل ضد مالاریا در مطالعه انسانی COVID-19 سود نداشت و عارضه بیشتر داد!

همه نوشته‌های کروناویروس ما

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید