کونژوگه‌های آنتی‌بادی‌ـ‌دارو؛ گام‌های مهم تازه برای سرطان پستان، از جمله متاستاز مغزی

کونژوگه‌های آنتی‌بادی‌ـ‌دارو (ADK) روش درمان سرطان هستند که در آن آنتی‌بادی با ساختاری کونژوگه می‌شود که مولکول دارو را به سلول سرطانی هدف می‌رساند. آنتی‌بادی با اتصال اختصاصی به سلول سرطان، دارو را مستقیم به آن منتقل می‌کند و آسیب به سلول‌های سالم اطراف را به حداقل می‌رساند. این روش با کاهش عوارض شیمی‌درمانی، حمله مؤثرتر به سلول‌های سرطان را ممکن می‌کند.

در بالا ساختار کلی کونژوگه‌های آنتی‌بادی‌ـ‌دارو تصویر شده است. آنتی‌ژن‌های هدف اغلب روی سطح سلول‌های سرطان قرار دارند. آنتی‌بادی به سلول سرطان متصل می‌شود و سپس داروی سیتوتوکسیک یا کشنده سلول را آزاد می‌کند.

گروه دارویی تغییردهنده سرنوشت سرطان پستان

پژوهش‌های تازه در سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک، یافته‌های مطلوبی ارائه می‌کنند که از استفاده این عوامل درمانی در گروه گسترده‌تری از بیماران حمایت می‌کنند.

کونژوگه‌های آنتی‌بادی‌ـ‌دارو (ADKها)، با گسترش گزینه‌های درمان بیماران سرطان پستان پیشرفته غیرقابل‌جراحی یا متاستاتیک، در موارد ناکافی بودن سایر درمان‌ها گزینه‌های تازه‌ای فراهم کرده‌اند. تازه‌ترین پژوهش‌های کنگره ESMO 2024، علاوه بر بررسی استفاده گسترده‌تر از ADKهای موجود، بر کشف ADKهای تازه برای نتایج بهتر با هدف‌گیری HER2 و HER3 تمرکز داشتند.

نکته: سه داروی شناخته‌شده ADK تأییدشده در سرطان پستان، تراستوزوماب دروکستکان (Enhertu),  تراستوزوماب امتانسین (Kadcyla) و ساکیتوزوماب گوویتکان (Trodelvy) هستند.

نتایج پیشگام برای بیماران دارای متاستاز مغزی

در سرطان پستان متاستاتیک HER2 مثبت، در میان بیماران، متاستاز مغزی شایع است و معمولاً روند درمان دشواری دارد. تا پیش از این، پرتودرمانی برای این بیماران گزینه‌ای اجتناب‌ناپذیر مطرح بود. بااین‌حال، عوارض پرتودرمانی می‌توانست برای بیماران دشواری مهمی ایجاد کند.

تازه‌ترین نتایج کارآزمایی DESTINY-Breast12 نشان داد ADK موسوم به تراستوزوماب دروکستکان، در بیماران سرطان پستان متاستاتیک HER2 مثبت و دارای متاستاز مغزی بسیار مؤثر است.

در 263 بیمار دارای متاستاز مغزی که در پژوهش شرکت کردند، میزان 12 ماهه بقای بدون پیشرفت (PFS)، برابر با 61,6% بود. حتی در بیماران دارای متاستاز مغزی فعال، این میزان 60,1% بود. این نتایج نشان می‌دهند که عبور از سد خونی‌مغزی، که قبلاً درباره آن برای تراستوزوماب دروکستکان نگرانی وجود داشت، مانع اثربخشی آن در بیماران متاستاز مغزی نیست. به این ترتیب، بیماران بدون نیاز به درمان موضعی مانند پرتودرمانی، می‌توانند تنها با درمان سیستمیک نیز به نتایج موفق برسند.

درمان تازه با هدف HER3: پاتریتوماب دروکستکان

پژوهش مهم دیگری که در کنگره ارائه شد، درباره پاتریتوماب دروکستکان، یک ADK تازه بود. این درمان در بیماران با گیرنده هورمونی (HR) مثبت و سرطان پستان متاستاتیک HER2 منفی، گزینه‌ای مؤثر مطرح است. به‌ویژه در بیمارانی که پس از مهارکننده‌های CDK-4/6 و درمان اندوکرین دچار پیشرفت شده و یک خط شیمی‌درمانی گرفته بودند، این درمان تازه پاسخ‌های مهمی ایجاد کرد.

در 99 بیمار شرکت‌کننده، میزان پاسخ تأییدشده 53,5% ثبت شد و بیماری به‌طور میانه 9,4 ماه پیشرفت نکرد.

هرچند نقش HER3 در درمان سرطان هنوز کاملاً روشن نشده است، نتایج اولیه پاتریتوماب دروکستکان نشان می‌دهند هدف‌گیری HER3 حوزه‌ای امیدبخش است. با وجود مشاهده عوارضی مانند خستگی، تهوع و اسهال در برخی بیماران، بر قابل‌مدیریت بودن این عوارض تأکید می‌شود.

افق‌های تازه در درمان سرطان

ADKها هم‌اکنون از گزینه‌های تأییدشده سرطان پستان پیشرفته هستند. تراستوزوماب دروکستکان در سرطان پستان HER2 مثبت و HER2 کم‌بیان استفاده می‌شود و ساکیتوزوماب گوویتکان برای سرطان پستان سه‌گانه‌منفی با درمان‌های قبلی فراوان و سرطان پستان HR مثبت/HER2 منفی تأیید شده است. دانشمندان استفاده ADKها در مراحل زودتر درمان سرطان را بررسی می‌کنند. کاربرد در گروه‌های گسترده‌تر و مدیریت عوارض همچنان در دست مطالعه است. تعیین ترتیب استفاده ADKها نیز موضوع مهم دیگری است.

تصور می‌شود با پژوهش بیشتر در سال‌های آینده، ADKها گزینه‌های شخصی‌سازی‌شده‌تر و مؤثرتری برای درمان سرطان فراهم کنند. دانشمندان در تلاش‌اند چگونگی استفاده این داروها در بیماران مختلف و زیست‌نشانگرهای تعیین‌کننده پاسخ درمانی را درک کنند.

این پژوهش‌ها به‌ویژه برای انواع سرطان پستان مقاوم و دشواردرمان، امید زیادی دارند. نادرست نیست اگر بگوییم ADKها درهای دوره تازه‌ای از درمان سرطان را گشوده‌اند.