LDH چیست؟ بالا بودن LDH در بیماران مبتلا به سرطان

لاکتات دهیدروژناز (LDH) در بیشتر بافت‌های بدن وجود دارد و یک آنزیم است. در تنفس سلولی، یعنی فرایند تبدیل اجزای مواد غذایی به انرژی سلول‌ها، نقش دارد.

با اینکه LDH در سلول‌ها فراوان است، به‌طور طبیعی در خون غلظت بالایی ندارد؛ بنابراین سطح آن در آزمایش خون معمولاً پایین است. اما اگر بافت بر اثر آسیب یا بیماری‌های مختلف صدمه ببیند، سطح LDH خون بالا می‌رود.

شایع‌ترین علت‌های بالا رفتن LDH خون عبارت‌اند از:

• بیماری کبدی
• حمله قلبی
• کم‌خونی
• عفونت‌ها
• مراحل پیشرفته برخی سرطان‌ها و سرطان‌های خونی مانند لنفوم و لوسمی

پزشکان ممکن است برای کمک به تشخیص این وضعیت‌ها از آزمایش LDH استفاده کنند.

این مقاله آزمایش LDH، کاربردها و معنای احتمالی نتایج را توضیح می‌دهد.

LDH چیست؟

لاکتات دهیدروژناز (LDH)، آنزیمی است که تقریباً در همه بافت‌های بدن وجود دارد، از جمله:

• عضلات
• کبد
• قلب
• پانکراس
• کلیه‌ها
• مغز
• سلول‌های خونی

آنزیم LDH به تبدیل محصول یک مولکول قندی به نام لاکتات به پیرووات کمک می‌کند؛ سلول‌ها سپس از پیرووات برای انرژی استفاده می‌کنند.

اگر بیماری یا آسیب به سلول‌ها صدمه بزند، LDH وارد جریان خون می‌شود. بنابراین سنجش سطح LDH خون می‌تواند به پزشک درباره میزان آسیب سلولی رخ‌داده اطلاعات بدهد.

شکل‌های گوناگونی از LDH در بافت‌های مختلف وجود دارد که آن‌ها را ایزوآنزیم می‌نامیم.

• LDH1 در قلب
• LDH2 در دستگاه رتیکولوآندوتلیال، شامل کبد، طحال و ریه‌ها، و در گلبول‌های قرمز
• LDH3 در ریه‌ها
• LDH4 در کلیه‌ها
• LDH5 در کبد و عضله اسکلتی

بالا بودن LDH چه معنایی دارد و آزمایش چه چیزی را می‌سنجد؟

پزشکان با آزمایش LDH بررسی می‌کنند آیا آسیبی بافتی درون بدن وجود دارد که از بیرون دیده نمی‌شود. همچنین ممکن است از آن برای پیگیری وضعیت‌های آسیب‌زننده به بافت استفاده کنند، مانند:

• کم‌خونی همولیتیک؛ کم‌خونی ناشی از تخریب گلبول قرمز
• دیستروفی عضلانی؛ ضعف پیشرونده و تحلیل عضله
• بیماری کبد
• بیماری کلیه
• بیماری ریه
• عفونت‌های مشخص
• مراحل پیشرفته برخی سرطان‌ها و سرطان‌های خونی مانند لنفوم و لوسمی که از نوع خون‌ساز هستند

آزمایش LDH همچنین ممکن است به پزشکان در تعیین مؤثر بودن یا نبودن شیمی‌درمانی هنگام درمان سرطان کمک کند. با این حال، LDH بخشی از پیگیری معمول همه انواع سرطان نیست.

مقدار طبیعی LDH

سطح طبیعی LDH خون برای بزرگسالان معمولاً 140-280 U/L، یعنی واحد در لیتر، است. پزشک برای تفسیر داده‌ها از نشانه‌های فرد و یافته‌های بیماری زمینه‌ای استفاده می‌کند.

شیرخواران و کودکان خردسال معمولاً سطح طبیعی LDH بسیار بالاتری دارند. برای نمونه، در نوزادان مقدار طبیعی 135–750 U/L و در کودکان تا 12 ماهگی 180–435 U/L است.

آزمایش LDH چگونه انجام می‌شود؟

سطح LDH با تحلیل نمونه خون گرفته‌شده از بازو در آزمایشگاه بیوشیمی اندازه‌گیری می‌شود. نمونه‌گیری معمولاً ساده است و تنها چند دقیقه زمان می‌برد.

گاهی پزشکان LDH را با نمونه‌گیری از مایعات نواحی دیگر بدن، مانند ناحیه نخاع یا ریه‌ها، نیز اندازه می‌گیرند.

بالا بودن LDH

LDH در سلول‌های بسیاری وجود دارد؛ بنابراین سطح بالای آن ممکن است وضعیت‌های گوناگونی را نشان دهد، از جمله:

• کم‌خونی همولیتیک
• عفونت‌هایی مانند COVID-19 یا مننژیت
• آسیب عضله
• فلج
• برخی سرطان‌ها
• حمله قلبی
• بیماری کبد
• دیستروفی عضلانی
• پانکراتیت

همان‌طور که دیده می‌شود، LDH در وضعیت‌های بسیاری بالا می‌رود و به‌تنهایی آزمایش تشخیصی نیست. برای تشخیص وضعیت مشکوک، نتیجه LDH همراه با آزمایش‌های دیگر تفسیر می‌شود.

سرطان‌هایی که باعث افزایش LDH می‌شوند

پیش‌تر گفتیم سطح LDH در پاسخ به آسیب بافت یا هنگام بیماری بالا می‌رود. به‌ویژه در مراحل پیشرفته برخی سرطان‌ها، با افزایش بار تومور در بدن، سطح LDH ممکن است بالا برود.

سلول‌های سرطانی سوخت‌وسازی متفاوت از سلول‌های طبیعی دارند که مواد زیستی و انرژی کافی برای تکثیر بی‌پایان فراهم می‌کند. سوخت‌وساز انرژی بازبرنامه‌ریزی‌شده به متاستاز یا گسترش، مقاومت در برابر مرگ سلولی و دیگر ویژگی‌های بدخیم نیز کمک می‌کند.

شتاب تولید انرژی از گلوکز، چنان‌که Warburg در 1956 گزارش کرد، جنبه مهم سوخت‌وساز سرطان است؛ نگاه کنید به ویژگی‌های بنیادی سرطان. افزایش فعالیت تولید انرژی از گلوکز در سلول سرطانی، پیش‌سازهای مولکول‌های زیستی ساختارها و فرایندهای سلولی را فراهم می‌کند. آنزیم LDH که برای تبدیل لاکتات به پیرووات لازم است، به همین دلیل با سرطان‌های گوناگون ارتباط نزدیک دارد.

سطح بالاتر LDH با بقای کوتاه‌تر در انواع سرطان همراه دانسته شده است. مطالعه‌ای در 2500 بیمار مبتلا به سرطان ریه غیرسلول‌کوچک وجود دارد که در آن سطح طبیعی آغازین LDH سرم، به‌طور معناداری با بقای بهتر همراه بود. گزارش‌های مشابهی برای سرطان کولورکتال، نازوفارنکس، پستان، پروستات، سلول زایا و ملانوما وجود دارد.

پایین بودن LDH

سطح غیرمعمول پایین LDH بسیار نادر است و بیشتر اوقات آن را زیان‌بار نمی‌دانیم. با این حال، ممکن است نشان‌دهنده وضعیتی ژنتیکی به نام کمبود LDH باشد. فرد می‌تواند آن را از یکی از والدین به ارث ببرد. این وضعیت در چگونگی مصرف انرژی سلول‌ها اختلال ایجاد می‌کند.

دو نوع کمبود LDH وجود دارد. کمبود LDH-A باعث خستگی، درد عضله و عدم تحمل ورزش می‌شود. همچنین ممکن است باعث تجزیه بافت عضلانی به نام رابدومیولیز شود که پروتئین میوگلوبین را آزاد می‌کند؛ این پروتئین می‌تواند به کلیه آسیب بزند.

فرد دارای کمبود LDH-B ممکن است هیچ نشانه یا علامتی نداشته باشد.

LDH در بارداری

بالا رفتن LDH در بارداری ممکن است نشان‌دهنده پره‌اکلامپسی باشد؛ عارضه‌ای جدی که فشار خون را بالا می‌برد و خطر مشکلات اضافی زیر را برای فرد باردار و جنین بیشتر می‌کند:

• آسیب کلیه
• آسیب کبد
• مشکلات مربوط به جفت
• ادم ریوی
• سندرم همولیز، افزایش آنزیم‌های کبدی و پلاکت پایین (HELLP)
• تشنج صرعی
• مرگ والد یا نوزاد

نشانه‌های اصلی پره‌اکلامپسی، فشار خون بالا، پروتئین در ادرار و LDH بالا هستند. اگر فرد باردار پره‌اکلامپسی شدید داشته باشد، سطح LDH ممکن است تا 400 U/L، یعنی 1,6 برابر مقدار طبیعی، بالا برود.

پره‌اکلامپسی پس از زایمان بهبود می‌یابد. تا آن زمان پزشکان وضعیت را پایش می‌کنند، استراحت را توصیه و پیگیری و درمان فشار خون را برنامه‌ریزی می‌کنند.

اگر زمان زایمان فرد باردار دارای پره‌اکلامپسی نزدیک باشد، پزشکان ممکن است زایمان زودتر را پیشنهاد کنند. در بعضی موارد برای کاهش خطر عوارض، داروهای مختلف به‌کار می‌برند.

خلاصه

آزمایش LDH، آزمایش خونی برای شناسایی سطح بالای آنزیم لاکتات دهیدروژناز است. سطح بالا ممکن است وضعیت‌های گوناگونی مانند سکته مغزی، بعضی سرطان‌ها، حمله قلبی و عفونت‌ها را نشان دهد.

در بارداری، LDH بالا ممکن است نشان‌دهنده پره‌اکلامپسی باشد که فشار خون را بالا می‌برد. LDH پایین بسیار نادر و معمولاً بی‌ضرر است، اما ممکن است کمبود LDH را نشان دهد.