پس از جراحی سرطان تیروئید کدام بیمار باید درمان اتمی (ید رادیواکتیو) دریافت کند؟
در این مقاله
سرطان‌های تیروئید،شایع‌ترین سرطان‌های غدد درون‌ریز (دستگاه هورمونی) هستند و %95 همه سرطان‌های درون‌ریز را تشکیل می‌دهند. سهم آن‌ها در همه سرطان‌ها در بزرگسالان %1.5 و در کودکان %3 است. هرچند معمولاً سیر بیماری خوبی دارند، در %5-10 بیماران مرگ رخ می‌دهد.
در سال‌های اخیر، فراوانی سرطان تیروئید افزایش یافته است. در این زمینه، تصویربرداری رادیولوژیک، استفاده بیشتر از روش‌های آن و افزایش آگاهی افراد مؤثر دانسته می‌شوند. توموگرافی کامپیوتری (BT)، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRG)،، توموگرافی انتشار پوزیترون (PET) و سونوگرافی (USG) موارد بیشتری از سرطان‌های کوچک تیروئید شناسایی کرده‌اند و در %35 سرطان‌های تازه‌تشخیص‌گرفته، قطر تومور کمتر از 1 cm است.
برنامه درمان به نوع سرطان تیروئید بستگی دارد. سرطان تمایزیافته تیروئید، (differentiated thyroid cancer, DTC)، بیش از %90 سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد. از سرطان‌های تمایزیافته تیروئید، حدود، %85 پاپیلری،, %10 فولیکولی، و، %3 سلول هرتل، کارسینوم‌های این نوع هستند.
سرطان پاپیلری تیروئید تمایل به سیر آهسته دارد، کند رشد می‌کند و از راه لنف به گره‌های لنفاوی گردن منتشر می‌شود و به‌صورت ناحیه‌ای، متاستاز، می‌دهد. سرطان‌های فولیکولی و سلول هرتل تمایل به تهاجمی‌تر بودن دارند و از راه خون به نواحی دوردست منتشر می‌شوند. پیش‌آگهی (سیر و پیامدهای بیماری) سرطان‌های پاپیلری و فولیکولی تیروئید با وجود تفاوت زیست‌شناسی یا توان متاستاز، در مراحل بیان‌شده از I تا IV مشابه است.
نگاه کلی به درمان سرطان تیروئید
درمان سرطان تیروئید، باید برای هر بیمار به‌صورت فردی تعیین شود و عوامل خطر مرگ و، عود (تکرار سرطان)، را در نظر بگیرد.
هنگام برنامه‌ریزی درمان:
- اندازه تومور،
- بافت‌شناسی (نوع سلول)،
- گسترش بیرون از غده تیروئید،
- اینکه برداشت جراحی کامل انجام شده یا نه،
- درگیری گره لنفاوی،
- بیماری متاستاتیک دوردست،
- و میل جذب ید؛ این عوامل خطر ترکیبی در نظر گرفته می‌شوند.
به‌طور کلی درمان سرطان تیروئید باید با تیمی چندتخصصی و توسط فرد دارای تخصص ویژه سرطان تیروئید، یعنی یک، متخصص غدد، هدایت شود. تیم باید فردی باتجربه در تخلیه گردن، یعنی، جراح تیروئید،و یک، پزشک پزشکی هسته‌ای،را در بر گیرد. معمولاً انکولوژیست پزشکی و پرتودرمانی، اگر سرطان تیروئید پیشرفته باشد، در برنامه درمان مشارکت می‌کنند.
در درمان سرطان‌های تیروئید طی 20 سال اخیر، پیشرفت‌های امیدبخش و بسیار مهمی رخ داده است. پیشرفت‌های مثبت به تغییر استاندارد درمان و بهبود طول عمر انجامیده‌اند. یکی از درمان‌هایی که با سرطان تیروئید شناخته می‌شود، در میان مردم، درمان اتمی، نامیده می‌شود؛ یعنی، درمان با ید رادیواکتیو (RAİ).
در سرطان تیروئید مرحله زودرس، جراحی درمان اصلی، است، اما اینکه پس از جراحی کدام بیماران باید یا نباید درمان اتمی ادجوانت (محافظتی) دریافت کنند، اغلب پرسش مهمی در ذهن بیماران است.
درمان با ید رادیواکتیو،برای نابودی سلول‌های سرطان تیروئید که ممکن است پس از جراحی باقی بمانند، استفاده می‌شود. دیده می‌شود این روش به‌ویژه در طول عمر بیماران سرطان پاپیلری و فولیکولی تیروئید نقش مهمی دارد.
پس از جراحی، به شکل مایع یا قرص، از راه دهان، ید رادیواکتیو (I-131) داده می‌شود؛ در سلول‌های غده تیروئید جمع می‌شود و تابش آن بدون آسیب زیاد به سایر بخش‌های بدن، رشد سلول‌های تیروئید را متوقف و عملکردشان را مهار می‌کند. به این ترتیب بافت سرطانی تیروئید نابود می‌شود.
برنامه‌ریزی درمان آغازین و طبقه‌بندی خطر
نخستین درمان پس از جراحی با پیش‌بینی خطر مرگ، از طریق، مرحله‌بندی TMN، و ارزیابی خطر انجمن تیروئید آمریکا (ATA) که خطر عود تومور را پیش‌بینی می‌کند، تعیین می‌شود.
طبقه‌بندی خطر
راهنماهای ATA سرطان‌های تمایزیافته تیروئید را از نظر عود بیماری یا مقاومت به درمان به، کم،, متوسط، و، پرخطر، تقسیم می‌کنند. در واقع، خطر عود پیوستاری است که متغیرهای گوناگون آن را تعیین می‌کنند. معیارهای مختلفی برای تعیین اینکه ید رادیواکتیو پس از جراحی تیروئیدکتومی برای کدام بیمار مناسب است و برای تعیین دسته خطر استفاده می‌شود. مهم‌ترین آن‌ها:
- ارزیابی سونوگرافی (USG) گردن (به تجربه پزشک انجام‌دهنده بستگی دارد)،
- بسته به نوع آزمایش استفاده‌شده، مقدار متغیر در خون از، تیروگلوبولین (Tg)، سطح آن است.
خطر عود در این وضعیت‌ها افزایش می‌یابد:
- گره‌های لنفاوی درگیر > 3 cm باشند،
- تعداد گره‌های لنفاوی یافت‌شده در جراحی > 5 باشد یا،
- گسترش تومور بیرون از تیروئید وجود داشته باشد
خطر مرگ در این وضعیت‌ها افزایش می‌یابد:
- درگیری گره‌های لنفاوی جانبی گردن (مرحله 4A)،
- تهاجم آشکار (اشغال حجم زیاد بافت) (مرحله 4B) یا،
- متاستاز دوردست (مرحله 4C) وجود داشته باشد
آیا درمان ید رادیواکتیو (RAİ) باید برای همه بیماران جراحی‌شده سرطان تیروئید انجام شود؟
درباره لزوم درمان روتین ید رادیواکتیو پس از تیروئیدکتومی کامل در بعضی بیماران کم‌خطر و برخی بیماران با خطر متوسط سرطان تیروئید، بحث وجود دارد. متخصصان پزشکی هسته‌ای اروپا برخلاف همکاران آمریکایی، تمایل دارند در این بیماران کم‌خطر و خطر متوسط، به‌طور روتین از ید رادیواکتیو استفاده کنند. راهنمای انجمن تیروئید آمریکا (ATA)، خطر کم، برای بیماران دارای چنین بیماری، RAİ را توصیه نمی‌کند؛ خطر متوسط، در بیماران منتخب این گروه، در صورت گسترش میکروسکوپی به بافت اطراف تیروئید، درگیری عروقی، متاستاز گره لنفاوی یا بافت‌شناسی تهاجمی، درمان ید رادیواکتیو را توصیه می‌کند.
با این حال، دیدگاهی رو به گسترش، متاستاز، نداده حتی در بیماران میکروکارسینوم، سود تجویز ید رادیواکتیو را گزارش می‌کند.
عامل مهم پشت بسیاری از بحث‌های استفاده از ید رادیواکتیو در درمان سرطان تیروئید، این است که، ماهیت آهسته‌رشد این سرطان، به دست آوردن شواهد قطعی را دشوار می‌کند، چنین دیدگاهی وجود دارد.
پزشکی هسته‌ای در 10 تا 20 سال اخیر دگرگونی بزرگی داشته و زمان بازنگری توان آن برای هدف‌های تشخیصی و درمانی رسیده است. پیشرفت‌های پزشکی هسته‌ای به استفاده مؤثرتر و گسترده‌تر از ید رادیواکتیو انجامیده‌اند.
منابع
2. R. Michael Tuttle, Sukhjeet Ahuja, Anca M. Avram ve ark.
Controversies, Consensus, and Collaboration in the Use of 131I Therapy in Differentiated Thyroid Cancer: A Joint Statement from the American Thyroid Association, the European Association of Nuclear Medicine, the Society of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, and the European Thyroid Association.
Thyroid. 25 Apr 2019.
3. Poorani N. Goundan, Stephanie L. Lee.
Differentiated thyroid cancer.
endocrinologyadvisor.com - 2017 Decision Support in Medicine
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.