رابطهٔ خواب و بیماری آلزایمر

آلزایمر بیماری عصبی‌ای است که زندگی روزمره و فعالیت شناختی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و با تغییر رفتار همراه است. در پیدایش آلزایمر که با مرگ سلول‌های سالم مغز ایجاد می‌شود، یکی از مهم‌ترین عوامل، سن فرد است. امروزه با پیشرفت پزشکی، طول عمر روزبه‌روز بیشتر و میانگین سن جامعه بالاتر می‌رود. در نتیجه آلزایمر در جهان شایع‌تر می‌شود. بااین‌همه، دانسته‌های اندک ما دربارهٔ این بیماری، کنجکاوی دنیای علم را برمی‌انگیزد.

مطالعهٔ رابطهٔ آلزایمر و خواب

در 11 فوریهٔ 2021، مطالعهٔ دکتر Rebecca S. Robbins از Brigham and Women’s Hospital بوستون دربارهٔ رابطهٔ اختلالات خواب با بیماری آلزایمر، در Journal of Aging منتشر شد. در این مطالعه ادعا شد پیدایش و پیشرفت آلزایمر با اختلال خواب مرتبط است.

در مطالعهٔ منتشرشده در Journal of Aging، از مطالعهٔ ملی سلامت و روندهای سالمندی آمریکا (National Health and Aging Trends Study (NHATS))، افراد 65 ساله و بالاتر به تعداد 2.812 نفر انتخاب شدند. میانگین سن آنان 76.9 بود و %60 را زنان تشکیل می‌دادند. این افراد در 2013 و 2014 پرسش‌نامه‌ای دربارهٔ اختلالات و مدت خواب پُر کردند. پژوهشگران با این داده‌ها، رابطهٔ دمانس و دیگر علت‌های مرگ را با زمان خواب و اختلالات خواب، به‌مدت 5 سال از نزدیک بررسی کردند.

نتایج

طبق پرسش‌نامه، %60 شرکت‌کنندگان گفتند معمولاً روزها احساس خواب‌آلودگی ندارند. حدود نیمی گفتند چرت کوتاه به‌ندرت رخ می‌دهد یا اصلاً ندارند. بیش از نیمی نیز گفتند طی 15 دقیقه یا کمتر به خواب می‌روند. نزدیک %70 کیفیت خواب را خوب یا بسیار خوب ارزیابی کردند و سرانجام بیش از %90 گفتند به‌ندرت خروپف می‌کنند یا هرگز خروپف ندارند.

پژوهشگران گفتند در تحلیل پرسش‌نامه‌ها، افراد با خواب شبانهٔ 5 ساعت یا کمتر، خطر دمانس 2 برابر بالاتری داشتند. افزودند کسانی که به خواب رفتنشان 30 دقیقه یا بیشتر طول می‌کشد نیز خطر بالاتری دارند.

افزون بر این نتایج، در کسانی که روزها برای بیدار ماندن مشکل داشتند، چرت می‌زدند و کیفیت خواب پایینی داشتند، مشکلات منتهی به مرگ بیشتر دیده شد.

پژوهشگران همچنین گفتند این نتایج در جمعیتی کوچک به دست آمده و برخی عوامل محدود بوده‌اند.

خواب طولانی نیز مانند خواب کوتاه می‌تواند نشانهٔ ناسالم بودن باشد

داده‌های دکتر Rebecca بسیار تازه‌اند و بی‌شک برای اطمینان از درستی آن‌ها زمان لازم است. اما مفید است بپذیریم خواب کمتر از 5 ساعت ممکن است بر سلامت اثر منفی بگذارد. خواب زیاد چه اثری دارد؟

دکتر Lei Gao نیز در مطالعه‌ای در همان Brigham and Women’s Hospital بوستون می‌گوید در افراد دارای آپنهٔ خواب، یعنی توقف موقت تنفس هنگام خواب، یا کسانی که شب بیش از 9 ساعت می‌خوابند، خطر ابتلا به آلزایمر ممکن است تا 2 برابر افزایش یابد.

در مطالعهٔ Biobank انگلستان برای بررسی رابطهٔ اختلال خواب و سلامت مغز، افراد بدون آلزایمر با میانگین سن 57 سال، به تعداد بیش از 500.000 نفر انتخاب و حدود 12 سال پیگیری شدند.

از افراد خواسته شد متغیرهایی مانند الگوی خواب، فراوانی چرت روزانه، وجود آپنهٔ خواب و خروپف را خودشان گزارش کنند.

پیگیری نشان داد کسانی که شب بیش از 9 ساعت می‌خوابند، نسبت به افراد با خواب 6-9 ساعت، خطر بالاتری برای ابتلا به آلزایمر دارند.

دکتر Gao با تأکید بر ارتباط این افزایش با سن، گفت شواهدی نیافتند که چرت روزانه، خطر آلزایمر را در سنین جوان‌تر افزایش دهد.

دیدگاه

این دو مطالعه نشان می‌دهند اهمیت خواب بیشتر از تصور ماست. اما باید محدودیت‌های گوناگون و نیاز به مطالعهٔ بیشتر را یادآور شد. در دوره‌های خاص ممکن است خواب موقتاً کوتاه و نامنظم باشد. روشن است در تکمیل عادت‌های سالم زندگی، خواب کافی و باکیفیت نیز مانند ورزش و تغذیه نقش مهمی دارد. ازاین‌رو، این مطالعات که افزون بر فواید خواب کافی و منظم، سهم آن را در بیماری آلزایمر نشان می‌دهند، اهمیت دارند.