سندرم فرسودگی! بیایید به زندگی انکولوژیست‌ها هم نگاه کنیم

در کشور ما مانند سراسر جهان، درمان سرطان برای پزشک اداره‌کننده بیماری تجربه‌های بسیار دشوار دارد. انکولوژی حوزه‌ای بسیار سریع‌التغییر و رو به رشد است. بیمار و خانواده هم‌زمان از نظر روانی و اجتماعی فرومی‌ریزند. استرس مدیریت درست، پیگیری و همگامی با تغییر سریع علم، دنبال کردن تأیید دارو، الزام رویه قانونی فراوان و در کنار آن خانواده، زندگی و انتظارات پزشک… انتظار مدیریت بی‌نقص این روند آشفته و پیچیده می‌تواند پزشک انکولوژی را به احساس فرسودگی بکشاند.

بیمار سرطانی طبیعتاً انتظار زیادی از پزشک دارد: برخورد بهترین و وجدانی و جست‌وجو و عرضه بهترین درمان جهان. بازتاب این انتظار بر پزشک سنگین است. باید با درست‌ترین اطلاعات روز خود را نوسازی کند و با گذر از روند پزشکی و قانونی بهترین درمان را برساند؛ این فداکاری بزرگی می‌خواهد. اما مهم‌ترین نکته، انسان بودن انکولوژیست است. تصور کنید پس از ماه‌ها و سال‌ها بیمار را دوست می‌دارید و مانند خانواده می‌بینید؛ بیمار هم همین می‌خواهد. پزشک با مدیریت وجدانی افراد زیاد، روزی دشواری تجربه می‌کند. زمان کم خانواده، بُعد عاطفی کار و سختی دسترسی به دانش بسیار فشارآورند و موجب استرس می‌شوند. نام پزشکی این استرس، سندرم فرسودگی است. روند مشابه در همه کلینیک‌های انکولوژی و زندگی انکولوژیست جهان هست. مطالعه تازه آمریکا نشان داد %45 انکولوژیست‌ها درجاتی از این سندرم دارند.

ESMO در کنگره 2015 نتایج 2 مطالعه را بحث کرد. نخست 2998 انکولوژیست آمریکایی بودند. با میانگین 57 ساعت کار و 52 بیمار در هفته، در %45 نشانه درجات فرسودگی دیده شد (منبع 1). مطالعه دیگر در جوانان اروپایی بود و میزان بالاتری نشان داد؛ %75 انکولوژیست جوان شاغل اروپا نشانه‌های مختلف داشتند (2).

اما به برآورد ما، مشکل فرسودگی در پزشک ترک با بیمار بیشتر، روند پزشکی و قانونی فراوان، نیروی کمکی کم و آموزش ناکافی و انتظار جبران خلأهای متعدد از پزشک، بیش از آمریکا و اروپاست.

بیماران برای پزشکانی که از آن‌ها حداکثر تلاش می‌خواهند چه می‌توانند بکنند؟

بیمار می‌خواهد به پزشک اعتماد کند و امروز پزشک نیز به اعتماد به بیمار نیاز دارد. هنگام نقد و بیان خطا باید یادمان باشد پزشک هم انسانی با احساس است که خود یا خانواده‌اش ممکن است سرطان بگیرند. خوبی‌ها را قدر بدانیم و در صورت نیاز تشکر کنیم. بدانیم حجم کار و انتظار طولانی نوبت از اختیار پزشک خارج است. همچنین همیشه نجات جان ممکن نیست؛ گاه مدیریت خوب زمان باقی‌مانده و سفر آخر بی‌درد و شایسته انسان بسیار ارزشمند است. می‌توانید پزشک راهنمای این پیگیری و درمان سخت را بفهمید و قدر بدانید، اعتماد را نشان دهید و دل خود را بازتر در میان بگذارید.

مطالعات فرسودگی در حدود %60-70 و برجسته‌تر بودن آن در انکولوژیست جوان را نشان می‌دهند

پیشینه و بلوغ انکولوژی پزشکی کشور به 20-30 سال می‌رسد. با وجود بیش از 500 انکولوژیست که بیشتر جوان‌اند، فراموش نکنید به همان اندازه نیاز شما، آن‌ها نیز به همبستگی با شما نیاز دارند.

مهم‌ترین محافظ ما انکولوژیست‌ها در برابر فرسودگی، انسان‌دوستی، افتخار موفقیت، لذت کار و بازخورد مثبت است. برای افزایش حمایت پزشک از شما باید تا حد ممکن از فرسودگی دور بماند.

به‌روشنی می‌گویم به‌عنوان پزشک بسیار پرکار، مهم‌ترین محافظ‌های من بازخورد مثبت شما بیماران، سخنان گرم‌دلانه‌تان و درک و حمایت خانواده‌ام هستند.

از طرف همه انکولوژیست‌های کشور دعوت می‌کنم پزشک همراه این سفر سخت را درک و با او همکاری کنید.

• برای مقابله با فرسودگی سازمان‌دهی کنید!
• هنوز منتور ندارید؟ منتورینگ چیست؟
• ارتباط بیمار، نزدیکان و پزشک چگونه باشد؟