تأیید Luspatercept-aamt توسط FDA برای کاهش نیاز به انتقال خون در بیماران بتا تالاسمی

در 8 نوامبر 2019 سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی luspatercept-aamt (Reblozyl) را برای درمان آنمی (کم‌خونی) در بزرگسالان بتا تالاسمی نیازمند انتقال منظم گلبول قرمز (انتقال خون) تأیید کرد.

Luspatercept-aamt نخستین داروی دارای تأیید FDA برای درمان بتا تالاسمی است.

Luspatercept-aamt از نظر اثربخشیدر پژوهش BELIEVE، مطالعه‌ای چندمرکزی، تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما در 336 بزرگسال بتا تالاسمی نیازمند انتقال منظم گلبول قرمز، به‌صورت یک کارآزمایی بالینیارزیابی شد. بیماران با نسبت 2:1 برای دریافت luspatercept-aamt (224) یا دارونما (112) تصادفی‌سازی شدند. دارو تا زمانی که کاهش نیاز به انتقال خون دیده می‌شد یا مسمومیت (عارضه) غیرقابل‌قبول ایجاد می‌شد، هر 3 هفته زیر پوست تزریق شد.

معیار اصلی اثربخشی، نسبت بیمارانی بود که از هفته 13 تا هفته 24 دست‌کم 2 واحد کاهش نیاز به انتقال خون، یعنی %33 کاهش بار انتقال، داشتند.

در دریافت‌کنندگان Luspatercept-aamt، % 21.4 به هدف رسیدند، در برابر فقط % 4,5 در دارونما. شایع‌ترین عوارض در بتا تالاسمی (>% 10) سردرد، درد استخوان و مفصل، خستگی، سرفه، درد شکم، اسهال و سرگیجه است.

دوز آغازین توصیه‌شده با تزریق زیرجلدی، هر 3 هفته 1 mg / kg است.

مکانیسم اثر Luspatercept-aamt چیست؟

Luspatercept-aamt پروتئین همجوش نوترکیبی است که چند لیگاند درون‌زاد خانواده TGF-a را متصل می‌کند و پیام‌رسانی Smad2 / 3 را کاهش می‌دهد. با تمایز پیش‌سازهای اریتروئیدی دیررس (نورموبلاست‌ها)، بلوغ گلبول قرمز را تقویت می‌کند.

بتا تالاسمی چیست؟

بتا تالاسمی بیماری خونی قابل‌پیشگیری است که از والدین به فرزندان به ارث می‌رسد. در کشورهای مدیترانه‌ای از جمله ترکیه مسئله مهم بهداشت عمومی است. با وجود قابلیت پیشگیری از راه شناسایی ناقلان، مشاوره ژنتیک و تشخیص پیش از تولد، سالانه دست‌کم 365.000 بیمار تالاسمی در دنیا متولد و درمان می‌شوند. در ترکیه حدود 1.300.000 ناقل و 4.500 بیمار تالاسمی وجود دارد.

بتا تالاسمی بیماری شدیدی است که درمان نامنظم آن عمر را به‌وضوح کوتاه و کیفیت زندگی را بسیار نامطلوب می‌کند. درمان دشوار و پرهزینه است؛ هزینه سالانه بیمار حدود 10.000 دلار است. بنابراین جلوگیری از تولد افراد مبتلا اهمیت زیادی دارد و اقدامات محافظتی لازم از سوی دولت نیز حمایت می‌شود.

بتا تالاسمی چگونه ایجاد می‌شود؟

هموگلوبین درون گلبول قرمز، اکسیژن لازم بافت‌ها را حمل می‌کند. مولکول هموگلوبین دو بخش هِم و گلوبولین دارد. در فرد سالم پروتئین گلوبین از دو جفت زنجیره پلی‌پپتیدی تشکیل می‌شود.

بر پایه زنجیره‌های پلی‌پپتیدی، در گلبول قرمز بزرگسال 3 نوع هموگلوبین هست:

1. هموگلوبین A: بخش گلوبین از 2 زنجیره آلفا و 2 زنجیره بتا ساخته شده و %96-98 کل هموگلوبین را تشکیل می‌دهد.
2. هموگلوبین F: بخش گلوبین از 2 زنجیره آلفا و 2 گاما ساخته شده؛ کمتر از %1 کل هموگلوبین را دربر می‌گیرد.
3. هموگلوبین A2: بخش گلوبین از 2 زنجیره آلفا و 2 دلتا ساخته شده و کمتر از %2-3 کل هموگلوبین را شامل می‌شود.

ساخت هموگلوبین تحت کنترل ژن‌هاست. اگر نقص ژنتیکی ساخت یکی از زنجیره‌های گلوبین را ناکافی یا مختل کند، تالاسمی رخ می‌دهد و نام آن از زنجیره‌ای گرفته می‌شود که ساخته نمی‌شود یا ساختش کاهش یافته است. برای مثال تغییر ساخت بتاگلوبین بتا تالاسمی و تغییر آلفاگلوبین آلفا تالاسمی ایجاد می‌کند. در بتا تالاسمی، اختلال ساختار هموگلوبین باعث تخریب سریع گلبول‌های قرمز و در نتیجه آنمی یا کم‌خونی می‌شود.

ناقل بودن و بیماری در بتا تالاسمی چیست؟

انسان برای هر صفت دو ژن دارد، یکی از مادر و دیگری از پدر. اگر ژن‌های گلوبین دریافتی برای بتا تالاسمی هر دو طبیعی باشند کودک طبیعی، اگر یکی تغییر کرده باشد ناقل و اگر هر دو تغییر کرده باشند بیمار می‌شود.