تازه‌ترین پیشرفت‌ها در درمان مزوتلیومای جنب – به‌روزرسانی راهنمای ASCO

ریه‌های ما را  پلور ، یعنی  غشایی دولایه ، می‌پوشاند (تصویر زیر را ببینید). میان لایه‌های پلور مقدار کمی مایع وجود دارد و این مایع توسط  سلول‌های مزوتلیال  تولید می‌شود.

بافت‌هایی مشابه ساختار پردهٔ ریه در بخش‌های دیگر بدن نیز وجود دارند. این بافت‌ها در اطراف شکم «صفاق» و در اطراف قلب «پریکارد» نامیده می‌شوند. مزوتلیومای بدخیم  نام سرطانی است که از این پرده‌ها منشأ می‌گیرد.

از میان بیماران مبتلا به مزوتلیومای بدخیم،  %80 مبتلا به مزوتلیومای بدخیم جنب  هستند.

نگاهی کلی به مزوتلیوما

مهم‌ترین علت مزوتلیومای بدخیم، مواجهه با  آزبست  است. به‌ندرت، عوامل ژنتیکی و ویروسی به نام Simian 40 موجب آن می‌شوند.

مزوتلیومای جنب  با علائمی  مانند تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه و سرفه همراه است. تشخیص مزوتلیومای جنب در مراحل اولیه ممکن است دشوار باشد و معمولاً در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود.

مزوتلیوما، این نوع نادر سرطان، در کشورهایی با  مواجههٔ شغلی با آزبست  در مردان شایع‌تر است؛ اما در کشورهایی مانند ترکیه که  مواجههٔ محیطی با آزبست  وجود دارد، میزان بروز در زنان و مردان برابر است.

در حالی که شیوع جهانی آن 1-2 نفر در هر 1 میلیون نفر است، در ترکیه سالانه حدود 500 نفر تشخیص جدید مزوتلیوما دریافت می‌کنند.

تازه‌ترین دستاوردها در درمان مزوتلیومای جنب

در سال 2020، ترکیب نیوولوماب (Opdivo) و ایپیلیموماب (Yervoy)، دو داروی  ایمنی‌درمانی ، برای بزرگسالان مبتلا به  مزوتلیوما ی جنبِ غیرقابل برداشت با جراحی، به‌عنوان درمان  خط اول  تأیید FDA دریافت کرد. این نخستین تأیید FDA برای ایمنی‌درمانی در مزوتلیوما بود. به این ترتیب، مستقل از زیرنوع مزوتلیوما، یک  درمان تأییدشدهٔ بدون شیمی‌درمانی  در اختیار قرار گرفت. با این تأیید، برای درمان مزوتلیومای جنب  3 گزینهٔ درمانی مورد تأیید FDA وجود دارد:

1. "سیس‌پلاتین + پمترکسد" به‌صورت شیمی‌درمانی،
2. افزودن درمان با جریان الکتریکی (سامانهٔ NovoTTF-100L) به این شیمی‌درمانی دو دارویی، و
3. ترکیب نیوولوماب–ایپیلیموماب.

همچنین دربارهٔ افزودن بواسیزوماب  (Altuzan، Avastin، Mvasi)، داروی مهارکنندهٔ تشکیل عروق جدید و  ضدرگ‌زایی ، به شیمی‌درمانی دو دارویی سیس‌پلاتین + پمترکسد، می‌دانیم که بقا را به‌طور معناداری افزایش می‌دهد؛ این را مطالعهٔ فاز III با نتایج منتشرشده در 2015، یعنی  MAPS ، نشان داده است و در کار بالینی، با درخواست تأیید مصرف خارج از اندیکاسیون در ترکیه، تلاش می‌کنیم آن را به درمان اضافه کنیم.

در ادامه،  درمان‌های مورد تأیید FDA برای مزوتلیومای جنب و مقایسهٔ غیرمستقیم آن‌ها  قابل مشاهده است:

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

راهنمای کنونی درمان مزوتلیومای جنب: به‌روزرسانی راهنمای ASCO

مقالهٔ زیر به راهنمای «درمان مزوتلیومای جنب» می‌پردازد که انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) در سال 2025 به‌روزرسانی کرده است. این راهنما تازه‌ترین پیشرفت‌ها در زمینه‌های مهمی مانند جراحی، ایمنی‌درمانی، شیمی‌درمانی، پاتولوژی و آزمایش‌های ژرم‌لاین را در بر می‌گیرد. همچنین بر اهمیت رویکردهای چندتخصصی در مدیریت بیماران مبتلا به مزوتلیومای جنب تأکید می‌کند.

هدف و دامنهٔ راهنما

نخستین راهنمای درمان مزوتلیومای ASCO در سال 2018 منتشر شد. اما پیشرفت‌های سریع سال‌های اخیر در این زمینه، به‌روزرسانی راهنما را ضروری کرده است. این به‌روزرسانی‌ها چهار حوزهٔ اصلی را در بر می‌گیرند:

1. نقش درمان جراحی
2. درمان‌های سیستمیک جدید
3. یافته‌های پاتولوژیک
4. استفاده از آزمایش‌های ژرم‌لاین

درمان جراحی: توصیه‌های کنونی

درمان جراحی مزوتلیومای جنب به‌دلیل تفاوت‌های جغرافیایی، مدت‌ها موضوع بحث بوده است. داده‌های جدید، به‌ویژه نتایج مطالعهٔ MARS 2 ، نشان می‌دهند جراحی نباید صرفاً بر اساس امکان آناتومیک برداشت تومور، به‌عنوان گزینه‌ای روتین توصیه شود. جراحی باید فقط برای بیمارانی با معیارهای زیر در نظر گرفته شود:

• تومورهای اپی‌تلیوئید در مرحلهٔ اولیه: جراحی باید در بیماران مرحلهٔ اولیه‌ای انجام شود که با مرحله‌بندی دقیق، مناسب تشخیص داده شده‌اند.
• انجام در مراکز تخصصی ممتاز: درمان جراحی باید در مراکز متخصص با میزان پایین عوارض و مرگ‌ومیر، معمولاً در چارچوب رویکردهای درمانی چندوجهی انجام شود.
• کارآزمایی‌های بالینی: در صورت امکان، درمان جراحی باید در چارچوب کارآزمایی‌های بالینی انجام شود.

نکته: در مزوتلیوما، اصطلاحات اپی‌تلیوئید و غیراپی‌تلیوئید به زیرنوع‌های بافت‌شناختی تومور اشاره می‌کنند:

• مزوتلیومای اپی‌تلیوئید: شایع‌ترین زیرنوع مزوتلیوماست و پیش‌آگهی (سیر بیماری) بهتری دارد. سلول‌های توموری ساختاری منظم، گرد یا بیضوی شبیه سلول‌های اپی‌تلیال دارند.

• مزوتلیومای غیراپی‌تلیوئید: شامل زیرنوع‌های سارکوماتوئید و دوفازی (حاوی هر دو جزء اپی‌تلیوئید و سارکوماتوئید) است. مزوتلیومای سارکوماتوئید نوعی تهاجمی‌تر است و معمولاً پاسخ ضعیف‌تری به درمان دارد.

این طبقه‌بندی برای برنامه‌ریزی درمان و تعیین پیش‌آگهی بیماری اهمیت دارد.

ایمنی‌درمانی: گزینه‌های جدید

در سال‌های اخیر پیشرفت‌های مهمی در ایمنی‌درمانی رخ داده است. در سال 2020 ترکیب ایپیلیموماب و نیوولوماب تأیید FDA دریافت کرد و در سال 2024 نیز ترکیب شیمی‌درمانی و ایمنی‌درمانی تأیید شد.

• ایمنی‌درمانی دو دارویی (ایپیلیموماب + نیوولوماب): این درمان باید به‌عنوان گزینهٔ درمان سیستمیک خط اول به تمام بیماران مزوتلیوما پیشنهاد شود. این ترکیب به‌ویژه برای بیماران با بافت‌شناسی غیراپی‌تلیوئید توصیه می‌شود.
• شیمی‌درمانی + ایمنی‌درمانی (پمبرولیزوماب، پمترکسد، کربوپلاتین): این رژیم با میزان پاسخ بالا (%62) جلب توجه می‌کند و گزینه‌ای برای بیماران تازه‌تشخیص‌داده‌شده است.
• شخصی‌سازی انتخاب درمان: در انتخاب درمان باید بیماری‌های همراه بیمار، تحمل سمیت و اهداف درمان در نظر گرفته شوند.

شیمی‌درمانی: توصیه‌های کنونی

پمترکسد و شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین همچنان گزینهٔ خط اول درمان در بیماران با بافت‌شناسی اپی‌تلیوئید هستند.

• افزودن بواسیزوماب: در بیماران مناسب، افزودن بواسیزوماب به شیمی‌درمانی توصیه می‌شود.
• مزوتلیومای غیراپی‌تلیوئید: در این بیماران، جز در مواردی که ایمنی‌درمانی امکان‌پذیر نیست، شیمی‌درمانی توصیه نمی‌شود.
• درمان نگهدارنده با پمترکسد: پس از شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین، درمان نگهدارنده با پمترکسد توصیه نمی‌شود.

یافته‌های پاتولوژیک: تغییرات

به‌روزرسانی‌های مهمی در طبقه‌بندی پاتولوژیک انجام شده است:

• تغییر نام بیماری: به‌جای «مزوتلیومای بدخیم»، فقط اصطلاح «مزوتلیوما» به کار خواهد رفت.
• زیرنوع‌های بافت‌شناختی: مزوتلیوما باید به‌صورت اپی‌تلیوئید، سارکوماتوئید یا دوفازی گزارش شود. این زیرنوع‌ها از نظر پیش‌آگهی و پیش‌بینی پاسخ درمان اهمیت دارند.
• مزوتلیومای درجا: در بیماران با افیوژن طولانی‌مدت جنب، به‌عنوان وضعیتی پیش‌سرطانی (پیش‌ساز سرطان) تعریف شده است.

آزمایش‌های ژرم‌لاین (ارثی): توصیه‌های همگانی

برای تمام بیماران مزوتلیوما، آزمایش‌های ژنتیکی ژرم‌لاین (ارثی) توصیه می‌شود.

• جهش‌های ژن BAP1: این جهش که در حدود %5-15 بیماران مزوتلیوما شناسایی می‌شود، بر خطر سرطان بیمار و اعضای خانوادهٔ او تأثیر می‌گذارد. همچنین در بیماران دارای این جهش، مدت بقا با شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین به‌طور چشمگیری بیشتر است (7.9 سال در برابر 2.4 سال).

نتیجه‌گیری و پژوهش‌های آینده

این به‌روزرسانی راهنما، پیشرفت‌های مهم درمان مزوتلیوما را به‌طور جامع بررسی کرده و به پزشکان برای ادغام این نوآوری‌ها در مدیریت بیماران راهنمایی ارائه داده است.

زمینه‌های پژوهشی آینده شامل موارد زیر هستند:

• عوامل ایمنی‌درمانی جدید (آنتی‌بادی‌های دوویژه، درمان‌های سلولی).
• تشخیص زودهنگام سرطان و راهبردهای پیشگیری.
• رویکردهای پیشگیری برای افراد دارای جهش‌های BAP1 و سایر جهش‌های ژرم‌لاین.