تجویز جمسیتابین داخل مثانه خطر عود سرطان را کاهش می‌دهد

می‌دانیم تجویز دارو داخل مثانه در سرطان مثانه مرحله اولیه اما پرخطر از نظر عود، خطر تکرار بیماری را کاهش می‌دهد. طبق پژوهش پروفسور مسینگ و همکاران در JAMA، شست‌وشوی مثانه پس از جراحی با داروی شیمی‌درمانی جمسیتابین، احتمال عود سرطان را به‌طور چشمگیر کم می‌کند.

• درمان سرطان مثانه؛ مرحله اولیه (با جزئیات)

حدود %80 سرطان‌های مثانه هنگام تشخیص به لایه عضله نرسیده‌اند. درمان اصلی در این مرحله TUR-M (برداشت از راه مجرا؛ مثانه) است؛ با سیستوسکوپ دوربین‌دار از مجرای ادرار وارد می‌شوند و پوشش داخلی دارای تومور را می‌تراشند. در گزارش آسیب‌شناسی پس از TUR-M باید مشخص شود تومور سطحی است یا تهاجم عمقی دارد. با این حال در %50-80 بیماران TUR بیماری عود می‌کند و در %20-25 به بیماری تهاجمی‌تر پیش می‌رود.

درمان سرطان مثانه مرحله اولیه

در سرطان مثانه با وجود مرحله اولیه، تکرار موضعی بیماری (عود) شایع است؛ این وضعیت نیاز به طبقه‌بندی بیماران از نظر خطر تکرار بیماری را ایجاد کرده است:

• سرطان مثانه کم‌خطر: بیمارانی که هنگام تشخیص درگیری عضله ندارند، در 1 سال نخست پس از TUR عود ندارند و تومورهای کم‌درجه آن‌ها کوچک‌تر از 3 cm و به تعداد 3 یا کمترند. درمان، TUR تنها یا همراه یک دوز شیمی‌درمانی داخل مثانه است (اغلب میتومایسین).
• سرطان مثانه پرخطر: عودهای متعدد، بیش از 3 ضایعه یا توموری بزرگ‌تر از 3 cm داخل مثانه، ناتوانی در برداشت کامل به‌علت درگیری گسترده و سلول‌های کم‌تمایز در میکروسکوپ را شامل می‌شود. درمان سرطان پرخطر بدون درگیری عضله، تجویز دارو داخل مثانه پس از TUR است (واکسن BCG یا میتومایسین).

پس تاکنون دو عامل پذیرفته‌شده برای تجویز داخل مثانه در مرحله اولیه، واکسن BCG و میتومایسین C بودند. در این مطالعه، شیمی‌درمانی جمسیتابین که در درمان سیستمیک سرطان مثانه مؤثر شناخته شده، داخل مثانه داده شد.

جمسیتابین داخل مثانه در اروپا و کانادا استفاده می‌شد، اما در آمریکا پذیرفته نشده بود؛ طی 20 سال اخیر، این نخستین مطالعه بالینی فاز-3 درباره این راهبرد در آمریکا است.

مسینگ «اهمیت واقعی مطالعه، ارائه راهبرد تازه با دارویی موجود، بسیار ارزان، خوب‌تحمل‌شونده و مؤثر است» را بیان کرد.

یافته‌های مطالعه

گروه در 23 مرکز سرطان با 406 بیمار واجد شرایط، یک مطالعه تصادفی و دوسوکور یعنی مطالعه بالینی انجام داد. همه بافت سرطانی مثانه با TUR-M جراحی شد. سپس به 201 بیمار در 3 ساعت پس از جراحی، جمسیتابین با سرم فیزیولوژیک داخل مثانه داده شد. گروه دوم با 205 بیمار فقط سرم فیزیولوژیک (محلول نمکی) گرفت.

پژوهشگران همه بیماران را 4 سال، یعنی زمانی که بیشتر سرطان‌های مثانه عود می‌کنند، پیگیری کردند تا راهبرد بهتر را شناسایی کنند.

مهم‌ترین نتیجه، کاهش %34 خطر عود در دریافت‌کنندگان جمسیتابین بود. در گروه جمسیتابین 67 نفر (%35) و کنترل 91 نفر (%47) عود داشتند.

نتایج نشان می‌دهد جمسیتابین ممکن است استاندارد تازه سرطان مثانه اولیه با خطر بالای عود باشد؛ اما مطالعات مقایسه اثربخشی عوامل مختلف شیمی‌درمانی نیز لازم‌اند.

سازوکار اثر جمسیتابین

جمسیتابین با مهار آنزیم تیمیدیلات سنتتاز، ساخت DNA را سرکوب و مرگ سلول را تحریک می‌کند. این دارو پیش‌داروست و در سلول، دئوکسی‌سیتیدین کیناز آن را به دو متابولیت فعال جمسیتابین دی‌فسفات و تری‌فسفات تبدیل می‌کند.