واکسن ژنومی شخصی‌سازی‌شدهٔ سرطان با اثری امیدوارکننده در انواع تومور
در این مقاله
رابطهٔ پیچیدهٔ سرطان با دستگاه ایمنی را هر روز بهتر درک می‌کنیم و این شناخت، درهای درمان‌های تازه را می‌گشاید. یکی از آن‌ها، درمان‌های اختصاصیِ نئوآنتی‌ژن‌ها و ویژگی‌های ژنومی تومور است که در قالب ایمونوتراپی‌ها توسعه می‌یابند. در ویدیوی زیر، ترجمهٔ ما از یک ویدیوی تهیه‌شده دربارهٔ ایمنی‌شناسی سرطان و این ایمونوتراپی‌های نوآورانه را می‌بینید.
واکسن ژنومیِ اختصاصی تومور
واکسن ژنومی شخصی‌سازی‌شدهٔ سرطان که در انواع سرطان آزمایش شد، در کارآزمایی بالینی فاز 1 به‌خوبی تحمل شد و اثربخشی امیدوارکننده‌ای نشان داد.
واکسن با نام رمزی PGV-001 به 13 بیمار دارای تومور جامد یا میلوم متعدد داده شد که پس از جراحی یا پیوند اتولوگ سلول بنیادی، خطر عود بالایی داشتند.
در آخرین پیگیری، 4 بیمار همچنان بدون شواهد بیماری زنده بودند و درمان بعدی نگرفته بودند؛ 4 نفر زنده و تحت درمان بودند، 3 نفر درگذشته بودند و 2 نفر از پیگیری خارج شده بودند.
دکتر توماس مارون از Mount Sinai در نیویورک، این نتایج را در قالب پوستر در نشست سالانهٔ انجمن آمریکایی پژوهش سرطان در 2021 ارائه کرد.
اگرچه ایمونوتراپی انقلابی در درمان سرطان ایجاد کرده است، می‌دانیم میزان پاسخ کلی آن در حدود 30-40% باقی می‌ماند. یک علت ممکن است نبود پاسخ آمادهٔ سلول T از پیش موجود باشد که برای اثرگذاری مهمِ مهار PD-1 لازم است. برای پرداختن به این مسئله، واکسن شخصی‌سازی‌شدهٔ نئوآنتی‌ژن می‌تواند به آماده کردن پاسخ ایمنی تقویت‌شده علیه سلول تومور کمک کند.
با در نظر گرفتن این موضوع، مارون و همکاران، در زمینهٔ ادجوانت یعنی محافظتی پس از درمان اصلی، واکسن PGV-001 را ساختند که از پپتیدهای نئوآنتی‌ژن مصنوعی و ویژهٔ هر بیمار تشکیل می‌شود و به بیماران داده می‌شود.
واکسن شخصی‌سازی‌شدهٔ سرطان چگونه ساخته می‌شود؟
پژوهشگران برای 15 بیمار دارای سرطان پیشرفته، PGV-001 را به این شیوه ساختند:
نخست، تعیین توالی DNA تومور و ردهٔ زایا و نیز تعیین نوع HLA انجام شد. تعیین توالی RNA به‌صورت تجمیعی نیز روی تومورهای بیماران انجام شد.
سپس پژوهشگران از خط پردازش محاسباتی OpenVax برای شناسایی نئوآنتی‌ژن‌های نامزد استفاده کردند. این سامانهٔ توسعه‌یافته در Mount Sinai، بر پایهٔ میل اتصال پیش‌بینی‌شده به MHC کلاس I و فراوانی نئوآنتی‌ژن، نامزدها را شناسایی و اولویت‌بندی کرد.
نئوآنتی‌ژن چیست؟
سلول‌های سرطانی به‌علت جهش‌های ژنتیکی خود، هزاران پروتئین جدید و متفاوت تولید می‌کنند که نئوآنتی‌ژن نامیده می‌شوند. همان‌طور که می‌دانیم، سرطان در نتیجهٔ انباشت جهش‌ها در ژن‌ها ایجاد می‌شود. بخش بسیار کوچکی از این جهش‌ها «راه‌انداز» هستند؛ به بیان دیگر، همین نوع جهش‌ها عامل اصلی سرطانی شدن‌اند.
سلول‌های جنگجوی T برای شناخت نئوآنتی‌ژن‌ها باید به‌نوعی آموزش ببینند و هدف واکسن شخصی‌سازی‌شدهٔ سرطان دقیقاً همین است.
OpenVax برای هر بیمار به‌طور میانگین 71,5 نئوآنتی‌ژن یافت (دامنهٔ 7 – 193). هدف ساخت حداکثر 10 پپتید برای هر بیمار بود، اما دو بیمار نئوآنتی‌ژن کافی نداشتند.
تجویز واکسن
پپتیدها طی 27 هفته همراه با پلی-ICLC و یک پپتید کمکی کزاز تجویز شدند. پیش از دریافت دوزها، بیماران تومور جامد به‌عنوان درمان اصلی جراحی شده بودند و بیماران میلوم متعدد، پیوند اتولوگ سلول بنیادی گرفته بودند.
بیشتر واکسن‌های آزمایشیِ شخصی‌سازی‌شده در سرطان متاستاتیک استفاده می‌شوند؛ اما پژوهش‌های پیشین مطرح کرده‌اند که ایمونوتراپی در بیمارانی با انتشار کمتر سرطان، تمایل به اثربخشی بیشتر دارد.
به همین دلیل، پژوهشگران گفتند واکسن نئوآنتی‌ژنی ساخته‌اند که پس از درمان استاندارد، مانند جراحی تومور جامد یا پیوند مغز استخوان در میلوم متعدد، زمانی داده می‌شود که بیمار معمولاً بیماری باقیماندهٔ میکروسکوپی دارد.
امکان‌پذیری، ایمنی و ایمنی‌زایی
برای 15 بیمار، واکسن PGV-001 ساخته و به 13 نفر تجویز شد. از این 13 بیمار، شش نفر سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن، سه نفر میلوم متعدد، دو نفر سرطان ریهٔ غیرسلول‌کوچک، یک نفر سرطان پستان و یک نفر کارسینوم اوروتلیال داشتند.
11 بیمار هر 10 دوزِ در نظر گرفته‌شده را دریافت کردند و دو بیمار دست‌کم 8 دوز گرفتند.
مارون گفت: «واکسن به‌خوبی تحمل شد و فقط نیمی از بیماران عوارض خفیف درجهٔ 1 داشتند.»
در 4 بیمار واکنش موقت محل تزریق رخ داد و در یک بیمار، تب درجهٔ 1 گزارش شد.
پایش پاسخ ایمنی ادامه دارد، اما تحلیل اولیهٔ یک بیمار، در سلول‌های T از نوع CD4 و CD8، با رنگ‌آمیزی سیتوکین داخل‌سلولی برای اینترفرون‌گاما، فاکتور نکروز تومور آلفا و اینترلوکین-2، «پاسخ قوی» نشان داد.
مارون گفت واکنش‌پذیری قوی سلول T در تمام 10 دوز دیده شد، اما پس از دوز 6 دیده نشد و این، نیاز به برنامهٔ طولانی دوزدهی را پشتیبانی می‌کند.
میزان بقا و درمان بعدی
در پیگیریِ به‌طور میانگین 880 روزه، چهار بیمار شواهد بیماری نداشتند و درمان بعدی نگرفته بودند. از این 4 نفر، یکی سرطان ریهٔ غیرسلول‌کوچک مرحلهٔ IIIA، یکی سرطان پستان HER-2 مثبت مرحلهٔ IVA، یکی کارسینوم اوروتلیال مرحلهٔ II و یکی میلوم متعدد داشت.
4 بیمار دیگر زنده بودند و درمان‌های بعدی دریافت می‌کردند. دو نفر از آن‌ها به ایمونوتراپی anti-PD-1 پاسخ قابل‌توجهی دادند.
3 بیمار درگذشتند و عود سرطان در دو نفر از آن‌ها مستند شد. دو بیمار آخر، بدون عود مستند سرطان، از پیگیری خارج شدند.
در نتیجه، روش زیست‌فناوری OpenVax رویکرد مناسبی برای ساخت واکسن شخصی‌سازی‌شده و ایمن به نظر می‌رسد که بالقوه می‌تواند برای درمان مجموعه‌ای از انواع تومور به کار رود.
دکتر مارون گفت کارآزمایی‌های ترکیب‌کنندهٔ نئوآنتی‌ژن‌های شناسایی‌شده با OpenVax، در بیماران کارسینوم اوروتلیال و گلیوبلاستوم مولتی‌فرم ادامه دارند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.