იწვევს თუ არა ძუძუს კიბო დაღლილობას? რა უნდა იცოდეთ
ამ სტატიაში
ძუძუს კიბო ადამიანს დაღლილობისა და გამოფიტვის შეგრძნებას შეიძლება უჩენდეს. ეს შეიძლება თავად კიბოს სიმპტომი იყოს ან ჰორმონული თერაპიის, ქიმიოთერაპიისა და სხივური თერაპიის მსგავსი კიბოს მკურნალობის გვერდით ეფექტად განვითარდეს.
კიბოს მქონე პაციენტების 80-100%-ს დაღლილობა აღენიშნება
გამოფიტვა კიბოს, მათ შორის ძუძუს კიბოს, მქონე პაციენტებში ხშირია. ამერიკის კიბოს საზოგადოების თანახმად, კიბოს მქონე პაციენტების 80-100%-ს დაღლილობის შეგრძნება უვითარდება. გამოფიტვა შეიძლება მოიცავდეს დასუსტებას, დაღლილობას ან ენერგიის დაქვეითებას. სხვადასხვა კიბოსთან დაკავშირებულმა დაღლილობამ შეიძლება ყოველდღიური საქმიანობა შეაფერხოს და ცხოვრების ხარისხი შეამციროს. საბედნიეროდ, არსებობს ნაბიჯები, რომლებიც ადამიანს კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის დაძლევაში დაეხმარება.
- დაკავშირებული თემა: სისუსტე და დაღლილობა კიბოს დროს: რატომ ვითარდება და როგორ მკურნალობენ?
რა იწვევს ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებულ დაღლილობას?
ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობა თავად დაავადების სიმპტომი ან მკურნალობის გვერდითი ეფექტია. 2019 წლის კვლევაში მამოგრაფიაზე გაგზავნილ 332 ქალს აკვირდებოდნენ და კიბოს დიაგნოზის მქონე და არმქონე ქალების დაღლილობის დონე შეადარეს. დაღლილობა უფრო გამოხატული იყო ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე ქალებში და დიაგნოზიდან პირველი 6 თვე მისი ყველაზე მძიმე პერიოდი იყო.
ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობა მრავალი ფაქტორის შედეგი შეიძლება იყოს, მათ შორის:
- თავად დაავადება
- კიბოს დიაგნოზის ფსიქოლოგიური გავლენა
- კიბოს მკურნალობის გვერდითი ეფექტები
ჰორმონული ცვლილებები ძუძუს კიბოს მკურნალობისას
ძუძუს კიბოს სამკურნალოდ და მისი რეციდივის (განმეორების) რისკის შესამცირებლად ჰორმონული თერაპია შეიძლება ვურჩიოთ. ჰორმონი ესტროგენი ძუძუს კიბოს ზოგიერთ ტიპს კვებავს. ესტროგენის დათრგუნვამ ამ ტიპის კიბოს განმეორების რისკი შეიძლება შეამციროს. მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს შემდეგ ჰორმონულ პრეპარატებს:
- Tamoksifen
- Raloksifen
- Anastrozol (Arimidex) ან არომატაზის ინჰიბიტორები, როგორიცაა ექსემესტანი (Aromasin)
თუმცა ჰორმონების დონის ცვლილებამ შეიძლება მენოპაუზის მსგავსი სიმპტომები გამოიწვიოს. ძუძუს კიბოს სამკურნალოდ გამოყენებულმა ჰორმონებმა შეიძლება სხვადასხვა გვერდითი ეფექტი გამოიწვიოს, მათ შორის:
- ალები
- სახსრებისა და კუნთების ტკივილი
- გამოფიტვა
ქიმიოთერაპია
დაღლილობა ქიმიოთერაპიის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტია. კიბოს მკურნალობისას მისი მიზეზი ყოველთვის ნათელი არ არის და შესაძლოა რამდენიმე ფაქტორს მოიცავდეს.
მაგალითად, ქიმიოთერაპიამ შეიძლება ჯერ სისხლის წითელი, შემდეგ კი თეთრი უჯრედების დონე შეამციროს და ამან დაღლილობა გამოიწვიოს. ქიმიოთერაპიამ შეიძლება გულისრევა და ღებინებაც გამოიწვიოს, რასაც გაუწყლოება და მასთან დაკავშირებული დაღლილობა მოჰყვება.
ქიმიოთერაპიამ და კიბოს სხვა მკურნალობამ დაღლილობა შემდეგი გზებითაც შეიძლება გამოიწვიოს:
- ჰორმონებისა და ცილების დონის შეცვლით, რამაც შეიძლება ანთება გამოიწვიოს
- ორგანიზმში ტოქსიკური ნივთიერებების წარმოქმნით, რომლებიც უჯრედების მუშაობას ცვლის
- მკვდარი უჯრედების დაგროვებით, რომელთა მოსაშორებლადაც ორგანიზმს დიდი ძალისხმევა სჭირდება
- ქსოვილების დაზიანებით, რომელთა აღსადგენადაც ორგანიზმს დიდი ძალისხმევა სჭირდება
სხივური თერაპია
ძუძუს კიბოს გამო სხივური თერაპიის მიმღებ პირებში უჯრედების დასხივებამ შეიძლება გარკვეული ფიზიოლოგიური ცვლილებები და დაღლილობა გამოიწვიოს. 2021 წლის მეტაანალიზის თანახმად, დასხივებით გამოწვეული დაღლილობის სიმძიმე დამოკიდებულია შემდეგზე:
- სხივური თერაპიის ტიპზე
- დასხივების დოზაზე
- დასხივებული ქსოვილის რაოდენობაზე
- იღებს თუ არა ადამიანი კიბოს დამატებით მკურნალობას
გარდა ამისა, სხივური თერაპია, ჩვეულებრივ, კვირაში 5 დღე ტარდება. ყოველდღიურად მკურნალობაზე სიარულმა შეიძლება დაღლილობა და გამოფიტვა გამოიწვიოს.
ფსიქიკური ჯანმრთელობა
ადამიანები კიბოს დიაგნოზს სხვადასხვაგვარად იღებენ, თუმცა შფოთვა და დეპრესია ხშირია. ამ განცდებმა შეიძლება ენერგია გამოაცალოს ადამიანს და არასაკმარისი ძილიც გამოიწვიოს, რასაც დაღლილობა და გამოფიტვა მოჰყვება.
2020 წლის კვლევების მიმოხილვამ აჩვენა, რომ ძუძუს კიბოს გადატანილი ქალები, რომლებიც დაღლილობას აღნიშნავდნენ, ხშირად დეპრესიას, უძილობასა და კოგნიტიური ფუნქციის დარღვევასაც განიცდიდნენ.
რჩევები დაღლილობის სამართავად
კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის სამართავად ადამიანს სხვადასხვა მეთოდის ცდა შეუძლია:
- სპეციალისტთან საუბარი:
დაღლილობის შესაძლო მიზეზების გამოსავლენად შეიძლება ონკოლოგიის სპეციალისტს მიმართოთ. ამ მდგომარეობის დაძლევაში სპეციალისტებს შეუძლიათ დაგეხმარონ არსებული წამლის ან წამლების დოზის შემცირებით, კვების კონსულტაციაზე გაგზავნით ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდაჭერის უზრუნველყოფით.
- ფიზიკური ვარჯიში:
შესაძლოა ფიქრობდეთ, რომ ფიზიკური აქტივობა დაღლილობას გააუარესებს. თუმცა კვლევები მიუთითებს, რომ ვარჯიშმა მისი ინტენსივობა შეიძლება შეამციროს როგორც კიბოს მკურნალობისას, ისე მის შემდეგ. 2017 წლის მეტაანალიზში კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის წინააღმდეგ სხვადასხვა ჩარევა შეადარეს. შედეგად, ვარჯიში და ფიზიოლოგიური ჩარევები დაღლილობის შესამცირებლად წამლებით მკურნალობაზე უფრო ეფექტიანი აღმოჩნდა. მიუხედავად ამისა, სავარჯიშო პროგრამის დაწყებამდე პაციენტებმა საუკეთესო პროგრამის შესარჩევად ექიმს უნდა მიმართონ.
- საკმარისი წყლის დალევა:
ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის მიმღებ პირებს შეიძლება გულისრევა, ღებინება და დიარეა აღენიშნებოდეთ, რაც გაუწყლოებას (სითხის დაკარგვას) იწვევს. გაუწყლოებაც დაღლილობას იწვევს. ამიტომ კიბოს მკურნალობისას ადამიანი უნდა ეცადოს საკმარისი სითხე მიიღოს, რათა გაუწყლოება და მასთან დაკავშირებული დაღლილობა აიცილოს.
- დამატებითი თერაპიის მიღება:
აშშ-ის კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის თანახმად, დამატებითმა მედიცინამ შეიძლება კიბოს მკურნალობასთან დაკავშირებული დაღლილობის შემცირებას შეუწყოს ხელი. მიუხედავად იმისა, რომ ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებულ დაღლილობაზე დამატებითი თერაპიების გავლენა მცირედაა შესწავლილი, ამ მდგომარეობის დასაძლევად ზოგიერთი ზოგადი რეკომენდაცია არსებობს. რა დამატებითი მეთოდები შეიძლება დაეხმაროს პაციენტებს? ჰიპნოზი/მედიტაცია, მასაჟი, აკუპუნქტურა, რეიკი, იოგა, Tai Chi...
ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ქვემოთ მოცემულ ცხრილში ჩამოთვლილია მტკიცებულების მაღალი დონის (A და B) მქონე დამატებითი მიდგომები.
- დასვენებისა და აქტივობის დაბალანსება:
ზედმეტი დასვენება ორგანიზმს ასუსტებს, ხოლო გადაჭარბებული აქტივობა დაღლილობას იწვევს. მნიშვნელოვანია მათ შორის ბალანსის დაცვა. საჭიროებისას დღის განმავლობაში მოკლე შესვენებები ან წათვლემის მსგავსი ხანმოკლე ძილის შემდეგ ფიზიკური აქტივობა ამ ბალანსის შენარჩუნებას დაეხმარება.
- მხარდაჭერის მიღება:
ენერგიის დაზოგვის ერთ-ერთი გზა ყოველდღიურ საქმეებსა და პასუხისმგებლობებში სხვების დახმარების მიღებაა. ადამიანს უნდა შეეძლოს ოჯახის წევრებსა და მეგობრებს დასუფთავებასა თუ საყიდლებზე დახმარება სთხოვოს. მხარდაჭერა შეიძლება პროფესიულ კონსულტაციასაც მოიცავდეს. ქცევითი თერაპია და გაცნობიერებულ ყურადღებაზე დაფუძნებული სტრესის შემცირება ზოგიერთ ადამიანს კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის შემცირებაში ეხმარება.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
მიუხედავად იმისა, რომ ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობა ხშირია, ამ საკითხზე სპეციალისტს მაინც უნდა მიმართოთ. ზუსტი მიზეზისა და სათანადო მკურნალობის გეგმის დასადგენად შესაძლოა სპეციალისტებს გამოკვლევა დასჭირდეთ. რაც უფრო ადრე გაესაუბრება ადამიანი თავის ექიმს, მით უფრო ადრე შეიძლება ენერგიის შესანარჩუნებელი მკურნალობის დაწყება. ექიმს შეიძლება მიმართოთ შემდეგ შემთხვევებში:
- საწოლიდან ადგომის შეუძლებლობა
- ძლიერი სისუსტის შეგრძნება
- ძილის გაძნელება
- მოტივაციის ნაკლებობა
- კონცენტრაციის პრობლემები
დასკვნა
ძუძუს კიბომ და მისმა მკურნალობამ შეიძლება დაღლილობა გააძლიეროს. მასთან დაკავშირებული დაღლილობა, ზოგადად, კიბოს ტიპის, სიმპტომების, მკურნალობის სახეობისა და ხანგრძლივობის მიხედვით იცვლება. როლი შეიძლება ინდივიდუალურმა ფაქტორებმაც ითამაშოს, როგორიცაა ასაკი, ზოგადი ჯანმრთელობა და მკურნალობაზე პასუხი.
ხშირად ენერგიის დონე კიბოს მკურნალობის დასრულებიდან რამდენიმე თვეში უმჯობესდება. თუმცა დაღლილობის სრულად გაქრობას შეიძლება რამდენიმე თვე დასჭირდეს.
საბედნიეროდ, მკურნალობამ და ცხოვრების წესის ცვლილებებმა შეიძლება დაღლილობა შეამციროს და ენერგია გააუმჯობესოს. კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის დაძლევის შესახებ სპეციალისტს შეგიძლიათ გაესაუბროთ.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.