რამდენ ხანში გამოჯანმრთელდებიან ან იღუპებიან Covid-19-ისას? მსუბუქი, საშუალო და მძიმე დაავადება
ამ სტატიაში
SARS-CoV-2 ვირუსით გამოწვეული Covid-19-ის მიმდინარეობა ადამიანებს შორის განსხვავდება. ზოგს დაავადება სიმპტომების გარეშე (უსიმპტომოდ) გადააქვს, ზოგიერთს კი იმდენად მძიმედ ემართება, რომ ინტუბაცია სჭირდება.
რამდენ დღეში გადის Covid-19 და რა დრო სჭირდება ინტუბაციამდე ან სიკვდილამდე
ზოგადად, Covid-19-ის მიმდინარეობა 4 კლასად შეიძლება განვიხილოთ:
- მსუბუქი Covid-19
- საშუალო სიმძიმის Covid-19
- მძიმე Covid-19
- კრიტიკული Covid-19
ზუსტი პასუხი არ არსებობს კითხვაზე, რამდენ დღეში გამოდის პაციენტი თავისი მდგომარეობიდან. Covid-19-ის სიმძიმის მიხედვით ეს დრო შეიძლება 2 კვირიდან 8 კვირამდე მერყეობდეს.
რამდენ დღეში გამოჯანმრთელდებიან მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის Covid-19-ისას?
Covid-19-ის მსუბუქი მიმდინარეობა არ ნიშნავს, რომ სიმპტომები არ გექნებათ ან თავს ძალიან კარგად იგრძნობთ. შეიძლება ცუდად იგრძნოთ თავი და Covid-19-ის ხშირი სიმპტომები გამოგივლინდეთ. თუმცა მდგომარეობა იმდენად მსუბუქია, რომ ჰოსპიტალიზაცია საჭირო არ არის. სახლში დასვენებითა და თქვენი წამლების მიღებით დაავადების დაძლევა შეგიძლიათ.
პირველი კვლევების მიხედვით, მსუბუქი covid-19-ის გადატანას დაახლოებით 10-14 დღე შეიძლება დასჭირდეს. თუმცა ეს დრო ასაკისა და ზოგადი ჯანმრთელობის მსგავსი ფაქტორების მიხედვით ინდივიდუალურად განსხვავდება.
აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (US-CDC) მიხედვით, სახლში თვითიზოლაცია არ უნდა შეწყვიტოთ, სანამ შემდეგი კრიტერიუმები არ დაკმაყოფილდება:
- სიცხის არქონა 24 საათის განმავლობაში სიცხის დამწევის მიღების გარეშე
- სიმპტომების გაქრობა და უკეთ ყოფნა
- სიმპტომების დაწყებიდან სულ მცირე 10 დღის გასვლა
რამდენ დღეში უმჯობესდება ან უარესდება მძიმე Covid-19?
ახალი კორონავირუსული დაავადება ზოგ ადამიანს სხვებზე მძიმედ შეიძლება დაემართოს. შედეგად ფილტვები შეიძლება დაზიანდეს, სუნთქვა გართულდეს და განვითარდეს მწვავე რესპირატორული დისტრესის სინდრომად (ARDS) ცნობილი გართულება. სუნთქვის გაძნელების მქონე პაციენტებს ჰოსპიტალიზაცია და სუნთქვის მხარდაჭერა სჭირდება.
ასაკისა და ზოგადი ჯანმრთელობის გათვალისწინებით, გამოჯანმრთელებას 2 კვირა ან მეტი შეიძლება დასჭირდეს. მძიმე Covid-19-ისას გამოჯანმრთელება, ჩვეულებრივ, 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება და მდგომარეობა გაცილებით უფრო სერიოზული შეიძლება გახდეს.
რამდენ დღეში გამოჯანმრთელდება ინტუბირებული Covid-19 პაციენტი?
Covid-19-ის მძიმე შემთხვევებში, როდესაც პაციენტი დაავადებას ადვილად ვერ უმკლავდება, ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოთავსება ხდება საჭირო. დაავადების მძიმე ფორმისას ფილტვებში ჩასული ვირუსი და / ან მის წინააღმდეგ განვითარებული პათოლოგიური იმუნური პასუხი ნორმალურ სუნთქვას ხელს უშლის.
მძიმე შემთხვევების მიმდინარეობა, ჩვეულებრივ, პირველი სიმპტომებიდან დაახლოებით ხუთ დღეში პნევმონიამდე, ხოლო 7 – 12 დღეში მძიმე ჰიპოქსემიამდე (ქსოვილებში ჟანგბადის ნაკლებობა) და ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოთავსებამდე პროგრესირებს.
როდესაც ფილტვები ორგანიზმისთვის საჭირო ჟანგბადს ვეღარ აწვდის ან ნახშირორჟანგს ვეღარ გამოდევნის, ადამიანს ინტუბაცია სჭირდება. ინტუბაცია ორგანიზმში ჟანგბადის მიღებასა და ნახშირორჟანგის გამოდევნაში გვეხმარება.
- დაკავშირებული თემა: რას ნიშნავს ინტუბირებული პაციენტი? რატომ და როგორ ტარდება ინტუბაცია? მისი მნიშვნელობა COVID-19-ისთვის
Covid-19-ის მიმდინარეობისას ინტუბაციამდე გასული დრო და ინტუბაციაზე ყოფნის ხანგრძლივობა ადამიანებს შორის განსხვავდება.
ზოგი პაციენტი ინტუბაციაზე ერთი ან ორი დღე რჩება, ზოგს კი კვირების განმავლობაში სჭირდება. თუმცა რაც ნაკლები ხანი არის პაციენტი ინტუბირებული, მით უკეთესია, რადგან ხანგრძლივმა ინტუბაციამ შესაძლოა ისეთი გართულებები გამოიწვიოს, როგორიცაა სასუნთქი გზების შევიწროება ან ფილტვების ჟანგბადის მხარდაჭერაზე კიდევ უფრო დამოკიდებულება.
პაციენტებს, რომლებიც ინტუბაციის მიუხედავად რამდენიმე კვირაში არ უმჯობესდებიან ან ფილტვის მძიმე დაზიანების გამო მათი ადრეული გამოჯანმრთელება მოსალოდნელი არ არის, უტარდებათ ტრაქეოსტომია. პროცედურა ყელში ხვრელის შექმნით სუნთქვის გაადვილებას გულისხმობს. ტრაქეოსტომია ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში დარჩენის ხანგრძლივობაზე არ მოქმედებს, თუმცა ინტუბაციის გართულებებთან დაკავშირებული რისკების შემცირებაში შეიძლება დაგვეხმაროს.
- დაკავშირებული თემა: ეფექტიანია თუ არა C ვიტამინის მაღალი დოზა ინტენსიური თერაპიის Covid-19 პაციენტების მკურნალობაში?
მძიმე Covid-19-ის გამო ინტუბირებული პაციენტის სიკვდილამდე მიმდინარეობა
ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოჰაიოს სამედიცინო სკოლის ინფექციური დაავადებების სპეციალისტი რიჩარდ უოტკინსი ამბობს: „ბევრი ინტუბაციას სიკვდილის წინამორბედად მიიჩნევს, მაგრამ ეს სწორი არ არის. Covid-19-ის გამო ინტუბირებული პაციენტების უმრავლესობა ცოცხალი რჩება.”
JAMA-ში გამოქვეყნებული შემთხვევების მიმოხილვის მიხედვით, ინტუბირებული 1151 პაციენტის 24,5% გარდაიცვალა მოხსენებული მონაცემებით!
მიუხედავად პროცენტის სიდიდისა, ეს ნიშნავს, რომ პაციენტების 3/4 გადარჩა. ანალოგიურად, Critical Care Medicine-ში გამოქვეყნებულ სხვა შემთხვევების მიმოხილვაში მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ ინტუბირებული 165 პაციენტის დაახლოებით 36% გარდაიცვალა.
ამასთან, ერთ კვლევაში ნიუ-იორკის ხუთი საავადმყოფოს მონაცემებით შეისწავლეს ინტუბაციამდე დროისა და სიკვდილიანობის კავშირი. ინტუბირებულ Covid-19 პაციენტებში ჰოსპიტალიზაციასა და ინტუბაციას შორის დროის მედიანა 2,3 დღე იყო.
სურათი-1: ჰოსპიტალიზაციიდან ინტუბაციამდე გასული დროის (დღეები) და საავადმყოფოში სიკვდილიანობის კავშირი.
ჩინეთის სხვა კვლევაში Covid-19-ის სხვადასხვა მიმდინარეობის სიკვდილთან და გადარჩენასთან კავშირი შეისწავლეს. პანდემიის დასაწყისის მონაცემების ამ ანალიზში უნდა გავითვალისწინოთ, რომ სიმპტომებიდან PCR ტესტის დადებითობამდე დრო მაშინ დღევანდელისგან განსხვავდებოდა. 2020 წლის იანვარში იგი დაახლოებით 8 დღე იყო, თებერვალში კი 3 დღემდე შემცირდა. ახლა ეს დრო 24 საათამდე და 3-6 საათამდეც შემცირდა, რაც Covid-19-ის ადრეულ დიაგნოსტიკასა და გადაცემის პრევენციას უწყობს ხელს. ადრეულ ჩარევას სიკვდილისა და ინტუბაციის მაჩვენებლებზეც ექნება გავლენა.
ამ მონაცემებით, მძიმე და კრიტიკული Covid-19, ჰიპოქსიის ჩათვლით, დაავადების დაწყებიდან მედიანურად 1 კვირაში ვითარდება. ანუ თუ პაციენტის Covid-19 უნდა დამძიმდეს, ეს, ჩვეულებრივ, 1 კვირაში ვლინდება. ფატალურ შემთხვევებში სიმპტომების დაწყებიდან გასული დრო საშუალოდ 2-დან 8 კვირამდე მერყეობდა.
სურათი-2: აჩვენებს დაავადების სიმძიმესთან დაკავშირებულ სიკვდილისა და გადარჩენის მიმდინარეობას 2020 წლის თებერვლის მონაცემებით.
აშშ-ის ფლორიდის შტატში ჩატარებულმა კიდევ ერთმა ფართო კვლევამ აჩვენა, რომ მძიმე დაავადებისას სიკვდილიანობა მოსალოდნელზე მნიშვნელოვნად დაბალი იყო (ადრინდელ უჰანისა და ნიუ-იორკის ანალიზებში მძიმე დაავადების სიკვდილიანობა, შესაბამისად, 52% და 88% იყო).
ცხრილი-1: COVID-19 პაციენტების ინტენსიური თერაპიის შედეგები და სიკვდილიანობის შეფასება.
|
შედეგები |
რაოდენობა (და პროცენტები — %) |
|
პაციენტების განაწილება |
131 |
|
11 (8,4%) |
|
60 (45,8%) |
|
32 (24,4%) |
|
2 (1,5%) |
|
26 (19,8%) |
|
ინტენსიური თერაპიის პაციენტების საერთო ჰოსპიტალური სიკვდილიანობა |
19,8% |
|
ინტენსიური თერაპიის პაციენტების ჰოსპიტალური სიკვდილიანობა — საავადმყოფოში დარჩენილი პაციენტების გამოკლებით |
21,6% |
|
მექანიკურ ვენტილაციასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა |
23,8% |
|
მექანიკურ ვენტილაციასთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა — საავადმყოფოში დარჩენილი პაციენტების გამოკლებით |
26,5% |
რადგან ადრინდელი კვლევები აფროამერიკელებში უფრო მაღალ სიკვდილიანობას აჩვენებდა, ამ კვლევის ავტორებმა ივარაუდეს, რომ დაბალი სიკვდილიანობა მონაწილეთა წარმოშობასა და შედარებით ახალგაზრდა ასაკს შეიძლება უკავშირდებოდეს. თუმცა აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობის დაბალი წილის მქონე ჩინეთში, იტალიასა და ევროპის სხვა ქვეყნებში დაბალი სიკვდილიანობის გათვალისწინებით მიიჩნიეს, რომ გადარჩენა პაციენტთა დემოგრაფიული მახასიათებლების მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს.
ცხრილი-2: ფაქტორები, რომლებსაც გადარჩენა და სიკვდილი შეიძლება უკავშირდებოდეს.
|
პაციენტის მახასიათებლები (რაოდენობა (%) ან მედიანა) |
პაციენტების საერთო რაოდენობა 131 |
გადარჩენილი პაციენტების რაოდენობა 104 |
გარდაცვლილთა რაოდენობა 27 |
|
ასაკი |
61 (49,5 – 71,5) |
60 (49 – 69) |
69,5 (62 – 80) |
|
18 - < 55 |
41 (31,3%) |
38 (36,2%) |
3 (11,5%) |
|
55 – 64 |
36 (27,5%) |
31 (29,5%) |
5 (19,2%) |
|
65 – 74 |
34 (26,0%) |
26 (24,8%) |
8 (30,8%) |
|
≥ 75 |
20 (15,3%) |
10 (9,5%) |
10 (38,5%) |
|
სქესი |
|||
|
კაცი |
46 (35,1%) |
35 (33,7%) |
11 (40,7%) |
|
ქალი |
85 (64,9%) |
69 (66,3%) |
16 (59,3%) |
|
წარმოშობა |
|||
|
აფროამერიკელი |
15 (11,5%) |
12 (11,5%) |
3 (11,1%) |
|
კავკასიელი |
59 (45%) |
45 (43,3%) |
14 (51,9%) |
|
სხვა |
57 (43,5%) |
47 (45,2%) |
10 (37%) |
|
სხეულის მასის ინდექსი (VKI) |
|||
|
≤ 25 |
40 (30%) |
33 (31,4%) |
7 (26,9%) |
|
≥ 40 |
7 (5,3%) |
5 (4,8%) |
2 (7,7%) |
|
თანმხლები დაავადება |
|||
|
დიაბეტი |
54 (41,2%) |
39 (37,1%) |
15 (57,7%) |
|
ჰიპერტენზია |
84 (64,1%) |
65 (61,9%) |
19 (73,1%) |
|
ცერებროვასკულური დაავადება |
7 (5,3%) |
4 (3,8%) |
3 (11,5%) |
|
გულის უკმარისობა |
12 (9,2%) |
4 (3,8%) |
8 (30,8%) |
|
თირკმლის ქრონიკული დაავადების სტადია ≥ 3 |
14 (10,7%) |
5 (4,8%) |
9 (34,6%) |
|
დემენცია |
10 (7,6%) |
5 (4,8%) |
5 (19,2%) |
|
ავთვისებიანი სიმსივნე |
9 (6,9%) |
9 (8,6%) |
|
|
მოწევის ისტორია |
|||
|
მწეველი |
23 (17,6%) |
16 (15,2%) |
7 (26,9%) |
|
არამწეველი |
35 (26,7%) |
83 (80,6%) |
17 (65,4%) |
წყაროები
2. Choudhury, S. (2021, Apr 25). If you have mild COVID-19, here’s how you can recover at home. India Times: https://timesofindia.indiatimes.com/
3. Coronavirus Recovery. Web MD: https://www.webmd.com/
4. Hyman, J. B. (2020). Timing of Intubation and In-Hospital Mortality in Patients With Coronavirus Disease 2019. Critical CAre Explorations: https://journals.lww.com/
5. Meng, L. (2020, Mar 26). Intubation and Ventilation amid the COVID-19 Outbreak. Anesthesiology: https://alatorax.org
6. Miller, K. (2020, Jul 20). What Is Intubation, Exactly? Why Ventilators Are Necessary for Some COVID-19 Patients. Prevention: https://www.prevention.com/
7. Oliveira, E. (2021, Mar 25). ICU outcomes and survival in patients with severe COVID-19 in the largest health care system in central Florida. Plos One: https://journals.plos.org/
8. Report of the WHO-China Joint Mission (2020).
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.