რატომ ბრაზდება რეციდიული (განმეორებითი) ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტი თავის ექიმზე?

ადრეულ სტადიაზე ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე პაციენტს ოპერაციამდე ან მის შემდეგ აფასებს სამედიცინო ონკოლოგი და რისკის მიხედვით ტარდება განმეორების რისკის შემამცირებელი მკურნალობა, როგორიცაა პროფილაქტიკური ქიმიოთერაპია, რადიოთერაპია, ჭკვიანი პრეპარატები და ჰორმონული თერაპია.

დიაგნოზის დასმის პირველივე მომენტიდან ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტისა და მისი ოჯახისთვის რთული დღეები იწყება. თავდაპირველად მათ ეჩვენებათ, რომ მსოფლიოში ყველაზე უარეს რამეს შეეჯახნენ და ღრმა უბედურების განცდა, შიში და შფოთვა ეუფლებათ. ამ პროცესს დარგის სპეციალისტებისგან შემდგარი ძუძუს კიბოს გუნდი რბილი გადასვლით მართავს, იგეგმება, მკურნალობის რა გზით მიაღწევს პაციენტი განკურნებას, რაც პაციენტსა და მის ოჯახს განემარტება. ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტირებული ძუძუს კიბოს მქონე ადამიანი მკურნალობის პროცესის გაგებისა და ექიმების იმედისმომცემი, ცოდნითა და სიყვარულით სავსე მიდგომის შედეგად მშვიდდება და თავდაჯერებულობას იბრუნებს.

ოპერაციამდე (ნეოადიუვანტური) ან მის შემდეგ (ადიუვანტური) უმეტესად 4-5 თვის განმავლობაში ტარდება ქიმიოთერაპია, რისკისა და სიმსივნის თავისებურებების მიხედვით სრულდება პროფილაქტიკური რადიოთერაპია, ჭკვიანი პრეპარატებით მკურნალობა, და თუ სიმსივნე ჰორმონმგრძნობიარეა, ექიმი პროფილაქტიკისთვის 5-10 წლით პერორალურ ჰორმონულ თერაპიას ურჩევს და პაციენტს აცნობებს, რომ რთული მკურნალობის პროცესი დასრულდა. სწორედ ამ დროს იწყება პაციენტისთვის შიშით სავსე ახალი პერიოდი. დადგა დრო დაემშვიდობოს ონკოლოგიურ კლინიკას, რომელიც თავდაჯერებულობას აძლევდა, და სამედიცინო გუნდს, რომელიც თითქმის ოჯახად ექცა. ის ცხოვრებას იქიდან გააგრძელებს, სადაც შეჩერდა და კვლავ საკუთარ ფეხზე დადგომას შეეცდება. ცხოვრებაში დაბრუნების პროცესი, რომელიც სრულიად ახალი დასაწყისის განცდას ქმნის, განკურნებული და კიბოს მკურნალობაგავლილი ადამიანისთვის ახალი შფოთვის მიზეზი "ჩემი დაავადება რომ განმეორდეს" ხდება.

განსაკუთრებით მაღალი რისკის პაციენტებში ეს მდგომარეობა სამედიცინო ონკოლოგისთვისაც მოუსვენრობისა და შფოთვის მიზეზია. თუმცა მეცნიერების მიერ შემოთავაზებული ყველაზე სწორი მკურნალობის ჩატარებით დამშვიდებული ექიმი პაციენტს კიდევ ერთხელ აწვდის ინფორმაციას და ცდილობს შეამციროს როგორც არსებული, ისე მომავალში შესაძლო შიშები. პაციენტს ყოველ 3-4 თვეში კონტროლს ურჩევს, უხსნის, რა შემთხვევაში უნდა მიმართოს დანიშნულ ვიზიტამდე და იწყებს რემისიის/დაკვირვების პროცესს. ამ პროცესის დაწყებისას პაციენტი და მისი ოჯახი ექიმს ეკითხებიან, რა სიხშირით ჩაუტარდება ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია ან PET ტომოგრაფია . მოსმენილი პაციენტსა და მის ოჯახს კიდევ უფრო აშფოთებს. ექიმი ამბობს “საჭიროების გარეშე არ ჩაგიტარებთ ისეთ გამოკვლევებს, როგორიცაა PET, ტომოგრაფია, MR, სიმსივნის ტესტები, რადგან ეს ტესტები განმეორებადი კიბოს ადრეულ აღმოჩენას არ უწყობს ხელს”.

პაციენტის თვალში ეს გამოკვლევები ძალიან ღირებულია, ის ფიქრობს “რა კარგი იქნებოდა, ხშირად ჩატარებულიყო და განმეორებადი კიბო ადრეულად აღმოჩენილიყო”.

დაკვირვების ამ პროცესში, მიუხედავად იმისა, რომ ექიმმა მეცნიერულად დადასტურებული ყველაზე შესაფერისი მკურნალობა ჩაატარა, პაციენტთა ერთ ჯგუფში განმეორება ვერ აიცილება!

როგორც საუკეთესო ავტომობილში ყველაზე უნარიან და ავარიის არმქონე მძღოლთან ერთად ჩაჯდომა ავარიის რისკს ნულამდე ვერ ამცირებს, ასევე ადრეული ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტთა ნაწილში განმეორება ვერ აიცილება. პაციენტი, რომელსაც უიღბლოს ვუწოდებთ და რომელსაც ყოველ სამ, ოთხ თვეში ხედავთ, დანიშნულ ვიზიტამდე ან ვიზიტისას ექიმს გარკვეული ჩივილებით მიმართავს. ეს ჩივილები შეიძლება იყოს თანდათან მზარდი, შეუმსუბუქებელი და გაუვალი, მუდმივი დაღლილობა, წონის კლება, ძვლის ტკივილი, ხველა, ქოშინი, მუცლის ტკივილი, ასევე თავის ტკივილი, გაორებული მხედველობა, მხედველობის დარღვევა ან ცნობიერების ცვლილება. ექიმი ამ ჩივილების მოსმენის შემდეგ სისხლისა და რადიოლოგიურ გამოკვლევებს ნიშნავს. ჩატარებული ულტრასონოგრაფიით, PET ტომოგრაფიით ან მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიით შესაძლოა რეციდივი გამოვლინდეს. ამ დროს პაციენტი და მისი ოჯახი დამწუხრებული არიან, სევდასთან ერთად ექიმის მიმართ მეტ-ნაკლებ ბრაზსა და წყენასაც გრძნობენ. ზოგჯერ პაციენტისა და ახლობლების დამოკიდებულება ბრალდებამდეც მიდის.

იმისთვის, რომ სამედიცინო ონკოლოგები ამ არასასურველ მდგომარეობას არ წააწყდნენ, უაღრესად მნიშვნელოვანია პროფილაქტიკური მკურნალობის დასრულებისას დრო დაუთმონ განმარტებას, თუ რა არის განმეორების ალბათობა და როგორ შეიძლება განვითარდეს ეს პროცესი, რომ ხშირი გამოკვლევები და ანალიზები ამ ალბათობას არ ამცირებს, მეტიც, პაციენტებისთვის ზედმეტად ჩატარებულმა გამოკვლევებმა შეცდომაში შეყვანით შეიძლება არასაჭირო ბიოფსიები გამოიწვიოს.

ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში 1970-იან წლებში გადარჩენის ანუ განკურნების მაჩვენებელი %65-ის ფარგლებში იყო, დღეს კი ეს მაჩვენებელი % 90-ს აღემატება. განკურნების ზრდაში ამ მნიშვნელოვანი რიცხობრივი ცვლილების მიუხედავად, %10-ში შემავალი პაციენტების ნაწილი პირველი დიაგნოზისას მეტასტაზებით ანუ მეოთხე სტადიაზე გამოვლინდება, ნაწილი კი ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტირების შემდეგ დაკვირვების პერიოდში რეციდივის მქონე პაციენტები იქნება. დღეს, სამედიცინო მიღწევების მიუხედავად, არ არსებობს რეალისტური ტესტი, რომელიც ზუსტად განსაზღვრავს, რომელ პაციენტებს განუმეორდებათ კიბო. უნდა გვახსოვდეს, რომ რეციდიული კიბოს მქონე პაციენტებისთვისაც არსებობს მრავალი ეფექტიანი და ხელმისაწვდომი მკურნალობის მეთოდი. თუ განმეორება მრავალი ორგანოს მეტასტაზების სახით მოხდა, ამ პაციენტთა ჯგუფში განკურნება ანუ სრული გამოჯანმრთელება მოსალოდნელი არ არის. მკურნალობის მიზანია ჩივილების შემცირებასთან ერთად ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და სიცოცხლის შეძლებისდაგვარად გახანგრძლივება.

თუ ასეთ უსიამოვნო მდგომარეობასთან შეჯახებულ პაციენტსა და მის ოჯახს მეთვალყურე სამედიცინო ონკოლოგის მიმართ უნდობლობა გაუჩნდა, აუცილებლად სხვა სამედიცინო ონკოლოგისგან მეორე აზრი უნდა მიიღონ. სამედიცინო ონკოლოგებმა კი მეორე აზრისთვის მისული დამწუხრებული და ნაწყენი პაციენტი სრულყოფილად უნდა შეაფასონ. პაციენტის ინფორმირებისას ღია და გულწრფელი უნდა იყვნენ მის და მისი ოჯახის კითხვებზე პასუხებში, ხოლო თუ მკაფიო შეცდომა და დაუდევრობა არ არსებობს, პაციენტის მეთვალყურე ექიმზე უარყოფითად არ უნდა ისაუბრონ. რაც უფრო ნაკლებად დამაბნეველი და ბრალდებისგან თავისუფალი იქნება ასეთი პაციენტებისადმი მიდგომა, მით უფრო იქნება თავიდან აცილებული პაციენტისა და ოჯახის წარსულთან დაკავშირებული სინანული და შემდგომი პროცესის მართვა პაციენტისთვის, ოჯახისა და ონკოლოგისთვის უფრო მარტივი გახდება.

• შიში, რომ კიბო განმეორდება, დეპრესიასა და წუხილზე მეტია