რატომ ჩანს არაეფექტიანი მკურნალობა ეფექტიანად?
ეგრეთ წოდებული სამედიცინო (ტრადიციული და ალტერნატიული) მკურნალობის განხილვა ყველაზე ხშირად, ალბათ, შემდეგ ფრაზასთან ჩერდება:
ვიცი, რომ მოქმედებს, რადგან თავად გამოვცადე!
ალტერნატიული მკურნალობის (ფიტოთერაპია, ჰომეოპათია, დეტოქსები, ვიტამინების მაღალი დოზები და სხვ.) მხარდამჭერები ყველაზე ხშირად ამ მოსაზრებას იყენებენ. შეწინააღმდეგება ან მეცნიერული მტკიცებულებების ჩვენება ხშირად ემოციურ რეაქციას იწვევს, რადგან მეორე მხარე ფიქრობს, რომ მის მოტყუებას, ნათქვამის ულოგიკობას ან ორივეს ერთად გულისხმობთ. ამიტომ მიმაჩნია, რომ ამ საკითხის განხილვის გაგრძელება მნიშვნელოვანია. ნება მომეცით, კიდევ ერთხელ ავხსნა, რატომ „ჩანს“ არაეფექტიანი მკურნალობა თითქოს ეფექტიანი იყოს.
ნაკლებად მოსაწყენი რომ იყოს, განვიხილოთ კონკრეტული სიტუაცია, რომელსაც ემოციურად არავინ (თითქმის არავინ) შეეწინააღმდეგება. ავიღოთ პაციენტი, რომლის დიაგნოზიც დაუდგენელია, მაგრამ განმეორებადი ტკივილი აწუხებს და ჰომეოპათიის გამოყენებით მიღებულ სარგებელზე საუბრობს (ეს მართლაც ალტერნატიული მკურნალობაა, რომელსაც უმცირესი მეცნიერული მტკიცებულებაც არ აქვს).
მაშ, რატომ სტკივა პაციენტს ნაკლებად ჰომეოპათთან კონსულტაციის შემდეგ?
ამის უამრავი მიზეზი არსებობს; ქვემოთ ფსიქოლოგიაში კარგად განსაზღვრულ ზოგიერთ მიზეზს განვიხილავთ:
- პაციენტს რეალური ცვლილების გარეშე შეიძლება ეგონოს, რომ ტკივილი ნაკლებად ხშირია; გაიხსენეთ მიკერძოება (წინასწარგანწყობა).
- მკურნალს შეიძლება დაერწმუნებინა, რომ მკურნალობამდე ტკივილი რეალურზე უფრო ძლიერი ჰქონდა; გაიხსენეთ მიკერძოება.
- პაციენტმა შეიძლება გაუმჯობესება იმგვარად აღწეროს, როგორც, მისი აზრით, მკურნალს იმედი და მოლოდინი აქვს; სოციალური სასურველობა.
- პაციენტს გაუარესების ნაცვლად უპირატესად გაუმჯობესებისა და დადებითი გამოცდილების დამახსოვრება ახასიათებს; გაიხსენეთ მიკერძოება.
- პაციენტებმა სიმპტომების (ნიშნების) ბუნდოვანი ცვლილებები შეიძლება გაუმჯობესების ნიშნებად აღიქვან.
- ბევრი სიმპტომი თავისით ქრება ან უმჯობესდება; დაავადების ბუნებრივი მიმდინარეობა.
- ბევრი სიმპტომი მერყეობს; დაავადების ბუნებრივი მიმდინარეობა.
- განმეორებითი გაზომვებისას გამოვლენილი უკიდურესი მაჩვენებლები ნაკლებად უკიდურესი ხდება; „საშუალოსკენ რეგრესიის“ მოვლენა.
- პაციენტები ერთდროულად რამდენიმე მკურნალობას იყენებენ, შემდეგ კი გაუმჯობესებას შეცდომით ერთ კონკრეტულს მიაწერენ.
- პაციენტები გაუმჯობესებას ელიან; პლაცებოს ეფექტი.
- პაციენტები გაუმჯობესებაზე პირობითად განეწყობიან; პლაცებოს ეფექტი.
- ახალი ჩარევის მიღების ენთუზიაზმით გამოწვეული გაუმჯობესება; სიახლის ეფექტი.
- ეგზოტიკური თერაპიის მიღების ენთუზიაზმით გამოწვეული გაუმჯობესება.
- თანაგრძნობით მოვლისა და მიღებული ყურადღების წყალობით გაუმჯობესება.
- მკურნალთან გატარებული დროის გამო გაუმჯობესება.
- პაციენტის დახარჯული ძალისხმევისა და რესურსების წყალობით გაუმჯობესება.
ყველა ეს მოვლენა (და, დარწმუნებული ვარ, კიდევ რამდენიმე) ერთად მოქმედებს და შეიძლება ისეთი კლინიკური შედეგი შექმნას, რომელიც არაეფექტიან და ოდნავ მავნე მკურნალობასაც ეფექტიანად წარმოაჩენს. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში შეუძლებელია დადგენა, ზუსტად რამ გამოიწვია გაუმჯობესება. ერთადერთი გზა იმის დასარწმუნებლად, რომ მკურნალობის სპეციფიკური ეფექტიც (ამ მაგალითში ჰომეოპათია) მონაწილეობს, ერთი (უკეთესია რამდენიმე) კონტროლირებადი კლინიკური კვლევის ჩატარებაა.
- დაკავშირებული თემა: როგორ შეიძლება ტრადიციული და ალტერნატიული მედიცინის ჩვენეულმა კრიტიკამ ჯანდაცვის მომსახურება გააუმჯობესოს?
წყაროები
https://edzardernst.com - 07 September 2020
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.