Təsirsiz müalicələrin təsirli görünməsinin səbəbləri?

Sözdə tibbi (ənənəvi və alternativ) müalicələr barədə mübahisənin ən çox dalana dirəndiyi yer bəlkə də bu cümlədir:

İşə yaradığını bilirəm, çünki özüm sınamışam!

Alternativ müalicə (fitoterapiya, homeopatiya, detokslar, yüksək dozalı vitaminlər və s.) tərəfdarlarının ən çox işlətdiyi ifadə budur. Buna etiraz etmək və ya elmi sübut göstərmək çox vaxt emosional reaksiya doğurur, çünki qarşı tərəf ya onları aldatmaqda, ya dediklərinin məntiqsizliyində, ya da hər ikisində ittiham etdiyinizi düşünür. Buna görə bu mövzunu araşdırmağa davam etməyin vacib olduğuna inanıram. Elə isə təsirsiz müalicələrin niyə təsirliymiş kimi “göründüyünü” bir daha izah etməyimə icazə verin.

Bunu daha az darıxdırıcı etmək üçün heç kəsin (demək olar ki, heç kəsin) emosional etiraz etməyəcəyi konkret vəziyyəti götürək. Diaqnozu dəqiqləşməmiş, təkrarlanan ağrıdan əziyyət çəkən və homeopatiya tətbiqindən fayda gördüyünü deyən xəstəni nəzərdən keçirək (əslində ən kiçik elmi sübutu olmayan alternativ müalicə forması).

Bəs xəstə niyə homeopata müraciət etdikdən sonra daha az ağrı çəkir?

Bunun saysız səbəbi var və aşağıda psixologiya elmində yaxşı təsvir edilmiş bəzi səbəblərə baxacağıq:

1. Xəstə həqiqi dəyişiklik olmadan ağrısının daha az tezlikdə olduğunu düşünə bilər; biası (qərəzi) xatırlayın.
2. Şəfa verən şəxs onu müalicəöncəsi ağrısının əslində olduğundan daha pis olduğuna inandırmış ola bilər; qərəzi xatırlayın.
3. Xəstə şəfa verənin ümid və gözləntisi olduğuna inandığı şeylərə uyğun yaxşılaşma bildirə bilər; sosial arzuolunanlıq.
4. Xəstə pisləşmələrdən fərqli olaraq yaxşılaşmaları / müsbət təcrübələri seçərək xatırlamağa meyillidir; qərəzi xatırlayın.
5. Xəstələr simptomlardakı (əlamətlərdəki) qeyri-müəyyən dəyişiklikləri yaxşılaşma əlamətləri kimi şərh edə bilərlər.
6. Bir çox simptom öz-özünə yox olur və ya düzəlir; xəstəliyin təbii gedişi.
7. Bir çox simptom dəyişkən olur; xəstəliyin təbii gedişi.
8. Təkrarlanan ölçmələrdə aşkarlanan ifrat göstəricilər daha az ifrat olur; “ortalamaya doğru reqressiya” hadisəsi.
9. Xəstələr eyni vaxtda bir neçə müalicə tətbiq edir, sonra yaxşılaşmanı səhvən müəyyən müalicəyə aid edirlər.
10. Xəstələr yaxşılaşma gözləyirlər;  plasebo effekti.
11. Xəstələr yaxşılaşmağa şərtləndirilirlər; plasebo effekti.
12. Yeni müdaxilə almaq həvəsindən yaranan yaxşılaşma; yenilik effekti.
13. Ekzotik terapiya almaq həvəsindən yaranan yaxşılaşma.
14. Şəfqətli qayğı və göstərilən diqqət sayəsində yaxşılaşma.
15. Şəfa verənlə keçirilən vaxt sayəsində yaxşılaşma.
16. Xəstənin sərf etdiyi səy və resurslar sayəsində yaxşılaşma.

Bütün bu hadisələr (və əminəm ki, daha bir neçəsi) birlikdə işləyərək təsirsiz, hətta bir qədər zərərli müalicələri təsirli göstərən klinik nəticə yarada bilər. Hər bir halda yaxşılaşmanı məhz nəyin doğurduğunu müəyyən etmək mümkün deyil. Müalicənin spesifik təsirlərinin (bu nümunədə homeopatiyanın) iştirak etdiyinə əmin olmağın yeganə yolu bir (daha yaxşısı bir neçə) nəzarətli klinik tədqiqat aparmaqdır.

- Əlaqəli mövzu: Ənənəvi və alternativ tibbə tənqidlərimiz səhiyyə xidmətlərini necə yaxşılaşdıra bilər?