როგორია პერიოდული შიმშილის / მარხვის დიეტის მეტაბოლური ეფექტები?

მარხვა ზოგადად ხანგრძლივი შიმშილის პერიოდადაა ცნობილი. შიმშილის ხანგრძლივობის მიხედვით განსხვავებული პერიოდული შიმშილობის მრავალი პრაქტიკა არსებობს (იხილეთ ცხრილი 1). ამტკიცებენ, რომ პერიოდული მარხვის რეჟიმები მეტაბოლიზმის რეგულირებით ჯანმრთელობასა და წონის კლებას ხელს უწყობს. ვარაუდობენ, რომ მათი დადებითი გავლენა ჯანმრთელობაზე ცირკადულ ბიოლოგიაზე, ნაწლავის მიკრობიომზე და ძილის ხარისხის მსგავს შეცვლად ცხოვრებისეულ ქცევებზე ზემოქმედებით ხორციელდება. არსებობს იმ აზრის მხარდამჭერი მტკიცებულებაც, რომ მხოლოდ საღამოს კვების გამოტოვებამ ან მკვეთრმა შემცირებამ (რითაც ღამის მარხვის ინტერვალები იზრდება) ადამიანის ჯანმრთელობის მუდმივი გაუმჯობესება შეიძლება გამოიწვიოს.

მიუხედავად ადამიანებში გამოცდილი მრავალი პერიოდული მარხვის რეჟიმისა, დღემდე კვლევების უმეტესობა მღრღნელებზე ჩატარდა. ადამიანის ჯანმრთელობაზე პერიოდული მარხვის ეფექტიანობის მხარდამჭერი კვლევები უმეტესად შედარებით მოკლე ჩარევებით და 50-ზე ნაკლები მონაწილით ჩატარდა. ამიტომ შედეგების ანალიზის სტატისტიკური ძალა შეზღუდულია.

ამ სტატიაში პერიოდული მარხვის რეჟიმების მიმოხილვასთან ერთად მათ ჯანმრთელობის სარგებელსა და ამ სარგებლის განმაპირობებელ ფიზიოლოგიურ მექანიზმებზე ვისაუბრებთ.

დღეგამოშვებითი მარხვა

მოიცავს საკვებისა და სასმლის თავისუფლად მიღების (ad libitum) დღეებისა და კალორიების არმიღების მარხვის დღეების მონაცვლეობას. მღრღნელებში დღეგამოშვებითი მარხვის კვლევებმა სიმსუქნისშემცირება აჩვენა და დაასკვნა, რომ უზმოზე ინსულინისა და გლუკოზის შესამცირებლად ის უბრალო კალორიულ შეზღუდვასავით ეფექტიანია. მსუქანი მღრღნელების მოდელებში დღეგამოშვებითი მარხვა ასევე ამცირებდა პლაზმის საერთო ქოლესტერინსა და ტრიგლიცერიდებს (TG), ღვიძლის გაცხიმოვნებას და ანთებას და სასარგებლოდ მოქმედებდა კიბოს რისკფაქტორებზე, მაგალითად უჯრედების გამრავლებაზე.

დღეგამოშვებითი მარხვის შესახებ მწირი მონაცემები ვარაუდობს, რომ რეჟიმმა მოკრძალებული წონის კლება და ზოგი მეტაბოლური პარამეტრის გაუმჯობესება შეიძლება გამოიწვიოს. თუმცა მარხვის დღეებში ძლიერი შიმშილის შეგრძნება ამ მიდგომის შესრულებას ართულებს.

მოდიფიცირებული მარხვის რეჟიმები

შეცვლილი (მოდიფიცირებული) მარხვის რეჟიმები მოიცავს დაგეგმილ მარხვის დღეებში კვების შეზღუდვას დღიური ენერგიის მოთხოვნის % 20-25-მდე (%75-ით შემცირებას). აქ მარხვა სრულ შიმშილს კი არა, ენერგიის მკვეთრად შეზღუდული მიღების პერიოდებს ნიშნავს. ამიტომ ამ რეჟიმს „ენერგიის პერიოდულ შეზღუდვასაც“ უწოდებენ. ეს პოპულარული დიეტის საფუძველია: კვირაში 2 არამიმდევრულ დღეს ენერგიის შეზღუდვა და დანარჩენ 5 დღეს კალორიებზე ფიქრის გარეშე კვება — 5:2 დიეტა.

მოდიფიცირებული მარხვის რეჟიმების ცდები ცოტაა. კვლევებმა აჩვენა, რომ კვების ასეთი ჩვევები წონის კლებას იწვევს; გლუკოზაზე, ცხიმებსა და ანთებით მარკერებზე ზომიერი და არაერთგვაროვანი გავლენა აქვს. მონაწილეებში ზოგადად დაძაბულობა, ბრაზი და დაღლილობა მცირდებოდა, ხოლო თავდაჯერებისა და დადებითი განწყობის მატების ჩათვლით განწყობის ზოგადი გაუმჯობესება აღინიშნებოდა.

თუმცა მიმოხილვებმა და მეტაანალიზებმა აჩვენა, რომ ენერგიის პერიოდული შეზღუდვის საერთო მეტაბოლური სარგებელი უწყვეტ შეზღუდვაზე უკეთესი არ არის. ასევე კვირაში 2 ან მეტი დღის ენერგიის შეზღუდვა ხანდაზმულებისა და დიაბეტის მსგავსი ქრონიკული დაავადებების მქონეთა ჯანმრთელობაზე უარყოფითად იმოქმედებს.

დროში შეზღუდული კვება

მღრღნელებში მრავალი შიმშილის მოდელი გამოიყენეს, დღიური შიმშილის ინტერვალებით 12-დან 21 საათამდე. ზოგადად დროში შეზღუდული კვება ამცირებდა ინსულინრეზისტენტობას, საერთო ქოლესტერინს, ტრიგლიცერიდებს, გლუკოზას, ინსულინს, ინტერლეიკინ 6-ს (IL-6) და TNF-a-ს.

საინტერესოა, რომ ჯანმრთელობაზე დადებითი ეფექტების მიუხედავად, პერიოდული შიმშილის გავლენა წონის კლებაზე ცვალებადი აღმოჩნდა.

დროში შეზღუდული კვება და ცირკადული რიტმი მეტაბოლიზმის ჯანსაღი მუშაობისთვის მნიშვნელოვანია. ad libitum (კალორიებისა და დროის შეზღუდვის გარეშე) მაღალცხიმიანი დიეტით (YYD) გამოკვებილი მღრღნელები დღეღამურად ჭამენ და ნორმალურ ღამის კვების ციკლს არღვევენ. ასეთი თაგვები სუქდებიან და მეტაბოლური ბალანსის დარღვევის შემდეგ ტიპი 2 დიაბეტი შეიძლება განუვითარდეთ. უცნობია, YYD-ით გამოწვეული მეტაბოლური დარღვევა საკვების შემადგენლობის, გაზრდილი კალორიების, ცირკადული რიტმების დარღვევის თუ მათი კომბინაციის შედეგია. საინტერესოა, რომ თაგვები, რომელთაც ნორმალური ღამის კვების პერიოდში YYD-ის მიღება 8 საათით ეზღუდებოდათ, იმავე ენერგიის მიღების მიუხედავად ad libitum ჯგუფთან შედარებით სიმსუქნის, ჰიპერინსულინემიის, ღვიძლის გაცხიმოვნებისა და ანთებისგან დაცული იყვნენ. დროში შეზღუდული კვება დიეტით გამოწვეულ სიმსუქნესა და მეტაბოლურ დარღვევაში ჩარევისთვის ეფექტიანი აღმოჩნდა.

ადამიანებში ღამის მარხვის გამახანგრძლივებელი დროში შეზღუდული კვების ჩარევების შემსწავლელ მცირე რაოდენობის კვლევებში დღეში ერთჯერადი კვება უზმოზე გლუკოზის შემცირებასა და LDL და HDL ქოლესტერინის გაუმჯობესებასაც უკავშირდებოდა.

საუზმობის ან უსაუზმობის (ანუ ღამის მარხვის სადილამდე გაგრძელების) გრძელვადიანი სარგებელი მრავალ ადამიანს აინტერესებს. მიზეზია ის, რომ საუზმის გამოტოვებაზე ფოკუსირება (13-საათიანი შიმშილის ეკვივალენტი) სხვა მარხვის რეჟიმებზე შედარებით ადვილი ჩანს.

ერთ კვლევაში მსუქან ადამიანებში საუზმის ამოღების ეფექტები შეაფასეს. მონაწილეებს უსაუზმო დღეს სადილზე შიმშილი აღენიშნებოდათ. პლაზმის გრელინის (შიმშილის ჰორმონის) დონე საუზმობის დღესთან შედარებით უფრო მაღალი იყო. ასევე, უსაუზმო დღეს სადილზე მეტი კალორიის მიმღებ მონაწილეებში სადილის შემდგომი (პოსტპრანდიული) გლუკოზა და ინსულინიც უსაუზმო დღესთან შედარებით უფრო მაღალი აღმოჩნდა.

აღმოჩნდა, რომ დანაყრებისა და მადის მარეგულირებელ ჰორმონებზე დილით ხანგრძლივი შიმშილი მოქმედებს.

რელიგიური მარხვები

რელიგიურ პრაქტიკაზე დაფუძნებული მარხვის რეჟიმების გამოქვეყნებული კვლევები თითქმის მთლიანად დაკვირვებითია.

რამადანის მარხვა: რამადანის თვეში ჯანმრთელი ზრდასრული მუსლიმები მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე მარხულობენ. მარხვისას საკვებთან ერთად აკრძალულია სითხე, თამბაქო და წამლები. გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით დღიური მარხვა 11-დან 22 საათამდე მერყეობს. რამადანის ისლამური მარხვა ენერგიის შეზღუდვის ვალდებულებას არ შეიცავს. თუმცა საკვებისა და სითხის შეზღუდვამ წონაში ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს.

რამადანი დროში შეზღუდული კვების ყველაზე გავრცელებული ფორმაა და იწვევს დროებით წონის კლებას, მეტაბოლური მარკერების გაუმჯობესების არაერთგვაროვანი მტკიცებულებებით. თუმცა რამადანის მარხვა ბიოლოგიურად ადამიანის ცირკადულ რიტმებს არ შეესაბამება. ამიტომ მისგან სასურველი წონის კლება მოსალოდნელი არ უნდა იყოს.

სხვა რელიგიური მარხვები: უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის მიმდევრები რეგულარულ მარხვას აღნიშნავდნენ (% 29) და მათ მნიშვნელოვნად დაბალი წონა, უზმოზე გლუკოზა, დიაბეტისა და გულ-სისხლძარღვების დახშობის ნაკლები განვითარება აღენიშნებოდათ. მეშვიდე დღის ადვენტისტები სხვა თეთრკანიან ზრდასრულებზე დაახლოებით 7,3 წლით მეტხანს ცოცხლობენ. მათი უმეტესობა კალიფორნიის Blue Zone-ში ცხოვრობს და სიცოცხლის ამ მატების ძირითად მიზეზად ჯანსაღი ჩვევები ითვლება. ისინი არ ეწევიან, მცენარეულად იკვებებიან და რეგულარულად ვარჯიშობენ. მეშვიდე დღის ადვენტისტები დღიური ორი კვებიდან ბოლოს ჩვეულებრივ ნაშუადღევს იღებენ და საღამოს არ ჭამენ. ამიტომ ღამის შიმშილის პერიოდი ხანგრძლივია.

რელიგიური მარხვის სხვადასხვა ფორმაზე მეტწილად დაკვირვებითი მონაცემებია. აღმოჩნდა, რომ რწმენით შესრულებულ ამ რეჟიმებს დროებითი წონის კლება და სხვა მეტაბოლურ მარკერებზე არათანმიმდევრული ეფექტები შეიძლება ჰქონდეს.

ეპიდემიოლოგიური კვლევები

• კვლევები აჩვენებს, რომ ცვლებში მომუშავეებში ღამის კვება სიმსუქნის, დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებისა და კიბოს (განსაკუთრებით ძუძუს კიბოს) მომატებულ რისკებს უკავშირდება.
• ასევე აღმოჩნდა, რომ დღიური ენერგიის უმეტესობის დილით მიღება და საღამოს თუ შემდეგ მცირე საკვების ან საერთოდ არმიღება უფრო დაბალ წონასა და უკეთეს ჯანმრთელობას უკავშირდება.
• ჯანმრთელობისა და კვების ეროვნული გამოკითხვების მონაცემებით, ღამის მარხვის ყოველი 3-საათიანი ზრდა მაღალი HbA1c-ის მაჩვენებლებს მნიშვნელოვნად ამცირებდა.
• ქალებში, რომლებიც 17: 00 საათის შემდეგ დღიური კალორიების % 30-ზე ნაკლებს იღებდნენ, CRP მნიშვნელოვნად მცირდებოდა.
• მნიშვნელოვან კვლევაში ძუძუს კიბოსგან გამოჯანმრთელებული 2.337 პაციენტის ღამის შიმშილს აკვირდებოდნენ. 7 წლის განმავლობაში ღამის შიმშილის <13 საათის მქონე ქალებში ძუძუს კიბოს რეციდივის რისკი მომატებული იყო. ასევე, ხშირად წახემსებულებში (მოკლე შიმშილის პერიოდით) HbA1c მაღალი და ძილის ხანგრძლივობა შემცირებული აღმოჩნდა.
• დაკვირვებითი კვლევების შედეგების შეზღუდულობის მიუხედავად, ეს მონაცემები ზოგადად მხარს უჭერს ჰიპოთეზას, რომ ენერგიის დილით მიღებამ და ღამის მარხვის გახანგრძლივებამ რამდენიმე გავრცელებული ქრონიკული დაავადების რისკი შეიძლება შეამციროს.

შიმშილის ჯანმრთელობაზე სარგებლის შესაძლო მექანიზმები

სურათი 1. ზემოთ ნაჩვენებია პერიოდულ მარხვასა და ჯანმრთელობაზე მოქმედ ფაქტორებს შორის კავშირები. ამ სქემით ვარაუდობენ, რომ პერიოდული შიმშილის რეჟიმების მეტაბოლურ რეგულაციაზე გავლენაში ცირკადული ბიოლოგია, ნაწლავის მიკრობიომი და შეცვლადი ცხოვრებისეული ქცევები მონაწილეობს. ბიოლოგიურ და ფიზიოლოგიურ სისტემებზე დადებითი ზემოქმედებით შეიძლება შეიქმნას სასარგებლო მეტაბოლური გარემო, რომელიც სიმსუქნის, ტიპი-2 დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებისა და კიბოს განვითარებას აყოვნებს.

ცირკადული ბიოლოგია

ორგანიზმებმა ფიზიოლოგიური აქტივობების შესაფერის დროს შესასრულებლად შინაგანი ცირკადული / ბიოლოგიური საათი განავითარეს. ცირკადული ბიოლოგია აქტივობის ღამით ან დღისით შესაზღუდად ჩამოყალიბდა.

სურათი 2. ცირკადული რიტმები 24-საათიან დღე-ღამის (სინათლე-სიბნელის) ციკლში წარმოიქმნება და უჯრედულ და ფსიქიკურ ქცევაზე მოქმედებს. ტვინის სუპრაქიაზმური ბირთვის მთავარი საათისა და ღვიძლის, ცხიმისა თუ ჩონჩხის კუნთების პერიფერიული (ტვინის გარეთ) საათების არასინქრონულმა მუშაობამ ქრონიკული დაავადების რისკი შეიძლება გაზარდოს. თუმცა კვების მოთხოვნის სიგნალებსა და ჭამის დროის განსაზღვრაში ცირკადული სინქრონიზატორების გავლენის მტკიცებულება უმეტესად ცხოველურ კვლევებს ეფუძნება. ადამიანებშიც არსებობს მტკიცებულება, რომ ცვლაში მუშაობა ცირკადულ რიტმებს არღვევს და, როგორც აღინიშნა, კარდიომეტაბოლური დაავადებისა და კიბოს მომატებულ რისკებს უკავშირდება.

ცირკადული რიტმები ადამიანის მეტაბოლიზმზე მთელი დღის განმავლობაში მოქმედებს. ინსულინისადმი მგრძნობელობა დღისა და ღამის განმავლობაში მცირდება. ეს ნაწილობრივ ინსულინის გამოყოფის ცირკადული რიტმითა და ღამით მომატებული ზრდის ჰორმონის ინსულინის შემაფერხებელი ეფექტით აიხსნება. ჭამის შემდგომი ინსულინისა და გლუკოზის პასუხები კი დღისით და ღამით იზრდება. ამიტომ ღამით მიღებული კვება, დღის კვების იდენტური შემადგენლობითაც, უფრო მეტ პოსტპრანდიულ გლუკოზასა და ინსულინს უკავშირდება. დროთა განმავლობაში ეს HbA1c-ის მატებასა და ტიპი 2 დიაბეტის რისკს იწვევს.

ადამიანებში ცირკადული რიტმების დასარღვევად დაგეგმილ მოკლევადიან ჩარევებს მეტაბოლური შედეგები აქვს. მაგალითად, დღის 24 საათიდან 28-საათიან ციკლამდე გახანგრძლივებით რიტმის შეცვლისას მხოლოდ 3 ციკლის შემდეგ ინსულინრეზისტენტობის ზრდა გამოვლინდა. საღამოს არჭამის ან მცირე ენერგიის მიღებისას (ღამით ენერგიის არმიღების მარხვის რეჟიმებში) ცირკადული რიტმი საკვების მიღების შემდგომი ჰორმონული პასუხების დროს ასინქრონებდა.

კუჭ-ნაწლავის მიკრობიოტა (ნაწლავის ფლორა, სასარგებლო ბაქტერიები)

კუჭ-ნაწლავის მრავალი ფუნქცია ძილ-ღვიძილის (ცირკადულ) რიტმთან ძლიერ ურთიერთქმედებს. მაგალითად, კუჭის დაცლა და სისხლის მიმოქცევა დღისით მეტია, ხოლო გლუკოზის მიღების მეტაბოლური პასუხები დილით უფრო სწრაფია. ამიტომ უნდა ვიფიქროთ, რომ ცირკადულ რიტმზე მოქმედი ხანგრძლივი ცვლილებები კუჭ-ნაწლავის ფუნქციას შეიძლება შეეხოს და მეტაბოლიზმი და ჯანმრთელობა დაარღვიოს.

ნაწლავის მიკრობიომის შემადგენლობა მეტაბოლურ ჯანმრთელობაზე მოქმედებს. მიკრობიოტას კვება აყალიბებს და საკვების სიგნალებით რეგულირებული ცირკადული რიტმი აქვს. პერიოდული მარხვა მასზე პირდაპირ შეიძლება მოქმედებდეს. ხანგრძლივი შიმშილი (ნაწლავის დასვენება) ნაწლავის გამტარობის შემცირებას და შედეგად მსუქნებში მომატებული პოსტპრანდიული ენდოტოქსემიისა და სისტემური ანთების გააქტიურების შემცირებას იწვევს.

ბოლო წლებში აღწერეს, რომ მარხვისას ტვინში აქტიური ტვინ-ნაწლავის გზა ნაწლავის ეპითელიუმის მთლიანობის გაზრდით ენერგეტიკულ ბალანსს ეხმარება.

როგორც ჩანს, მარხვის რეჟიმები ნაწლავის მიკრობიოტაზე დადებითად მოქმედებს. სამომავლო კვლევები, რომლებიც ადამიანის მიკრობიოტაზე მარხვის ჯანმრთელობის ეფექტებს დაახასიათებს, ამ სფეროში მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს.

შეცვლადი ცხოვრებისეული ქცევები

მარხვის რეჟიმებს შეცვლად ჯანმრთელობის ქცევებზე მოქმედება შეუძლია. ჭარბწონიან ახალგაზრდა ზრდასრულებზე კვლევაში ღამის მარხვის 14 საათზე მეტად გაგრძელება ენერგიის მიღებისა და წონის სტატისტიკურად მნიშვნელოვან შემცირებასთან ერთად ძილით კმაყოფილების, დაძინებამდე დანაყრებისა და ენერგიის დონის გაუმჯობესებას იწვევდა.

ენერგიის მიღება. დღეგამოშვებითი და მოდიფიცირებული დღეგამოშვებითი მარხვის კვლევებში ორივეს შემდეგ ენერგიის მიღება მცირდებოდა. დღეგამოშვებითი მარხვის კვლევებმა აჩვენა, რომ 1 დღის შიმშილი ან % 75 კალორიული შეზღუდვაც კი მომდევნო 3 დღის კალორიულ მიღებას დაახლოებით % 30-ით ამცირებდა.

პერიოდული შიმშილის კვლევების % 73-ში სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი წონის კლება გამოვლინდა. რეჟიმების უმეტესობა ჭამისთვის ხელმისაწვდომ მთლიან დროს ამცირებს და ამით საერთო ენერგიის მიღება და სიმსუქნის რისკი შეიძლება შეამციროს. 24-საათიან სინათლე-სიბნელის ციკლთან მიმართებით კვების დროს მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ენერგოეფექტიანობასა და საბოლოოდ წონის კონტროლზე. ღამის ცვლაში მომუშავეებში, რომლებიც კალორიების უმეტესობას ღამით იღებენ და სიმსუქნის მაღალი რისკი აქვთ, მადის მარეგულირებელი ჰორმონების (ლეპტინი, გრელინი, ქსენინი) ცვლილებები გამოვლინდა.

ენერგიის ხარჯვა. მღრღნელების კვლევები აჩვენებს, რომ დროში შეზღუდული კვება მოძრაობას ზრდის და ცირკადული აქტივობის რიტმებს აუმჯობესებს. თუმცა ადამიანის მონაცემები მიუთითებს, რომ პერიოდული მარხვის რეჟიმები ფიზიკურ აქტივობაში გამოკვეთილ განსხვავებას არ ქმნის.

ძილი. ზრდასრულებში პერიოდულ მარხვასა და ძილს შორის კავშირის უშუალო კვლევები ძალიან შეზღუდულია. საუზმის რეგულარული გამოტოვება (ღამის შიმშილის გახანგრძლივება) კონტროლთან შედარებით გაღვიძების, დაძინების დროსა თუ ძილის ხანგრძლივობაზე არ მოქმედებდა. თუმცა მრავალი დაკვირვებითი კვლევა აჩვენებს, რომ განსაკუთრებით ღამის ჭამას ძილის შემცირებისა და დაბალი ხარისხის მსგავსი უარყოფითი ეფექტები შეიძლება ჰქონდეს. ასევე ღამით ჭამამ შეიძლება ინსულინრეზისტენტობა, სიმსუქნის, დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებისა და კიბოს რისკი გაზარდოს. განსაკუთრებით ვარაუდობენ, რომ ცირკადულ დროსთან შეუსაბამო გვიანი კვება სინქრონიზაციისა და შემდგომ ნორმალური ძილის დარღვევას იწვევს.

ზრდასრულებში პერიოდულ მარხვასა და ძილის კავშირის პირდაპირი კვლევები ბევრი არ არის. ხანგრძლივმა ღამის მარხვამ ენერგიის დღიური მიღების შემცირებასთან ერთად ძილზე, ფიზიკურ აქტივობასა და ცირკადულ აქტივობაზე ერთობლივი პოტენციური ეფექტები შეიძლება გააძლიეროს. ამ გზით კარდიომეტაბოლური დაავადებისა და კიბოს რისკების შემცირებაც მოსალოდნელია.

დასკვნა

შიმშილის გახანგრძლივებას ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მრავალი დადებითი წვლილი შეიძლება ჰქონდეს. კვირაში მხოლოდ 1 დღეს საღამოდან დილამდე ხანგრძლივმა შიმშილმაც კი ინსულინისა და გლუკოზის მსგავსი ქრონიკულ დაავადებებთან დაკავშირებული მეტაბოლური მარკერები ნორმალურ დონემდე შეიძლება შეამციროს. ამიტომ ანალიზისთვის სისხლის აღებამდე 8-12 საათით შიმშილს (მარხვას) ურჩევენ. პერიოდული მარხვის რეჟიმები ჯანმრთელობის პრობლემის არმქონე ადამიანებს შეუძლიათ გამოიყენონ.

შეიძლება ითქვას, რომ პერიოდული მარხვა წონის კლებისა და მეტაბოლური ჯანმრთელობის გაუმჯობესების იმედისმომცემი, არაფარმაკოლოგიური (არაწამლისმიერი) მიდგომაა. თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ხანდაზმულებში, წამლებით მკურნალობის მიმღებებში, ქრონიკული დაავადებების მქონეებში და კვირაში ორ დღეზე მეტხანს მარხვისას რეჟიმს ჯანმრთელობისთვის საზიანო გავლენა შეიძლება ჰქონდეს.

მეცნიერულად მნიშვნელოვანია და აუცილებელი კითხვა, არის თუ არა რეგულარული პერიოდული მარხვა მოსახლეობაში მეტაბოლური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის შესრულებადი და მდგრადი სტრატეგია. ამიტომ საჭიროა მეტი კონტროლირებადი კლინიკური კვლევა რეჟიმების გრძელვადიან მეტაბოლურ გაუმჯობესებასა და სხეულის წონაზე გავლენის დასაკვირვებლად.