რომელი კიბოების რისკს შეიძლება ამცირებდეს ასპირინის რეგულარული მიღება?
ამ სტატიაში
ასპირინის რეგულარული გამოყენება კვლავ დაუკავშირდა კუჭ-ნაწლავის ყველა უბანში, პანკრეასისა და ღვიძლის ჩათვლით, კიბოს მნიშვნელოვნად შემცირებულ რისკს.
შედეგები 16 აპრილს ონლაინ Annals of Oncology ჟურნალში გამოქვეყნდა და 113 დაკვირვებითი კვლევის დღემდე უდიდესი მეტაანალიზიდან მოდის.
შენიშვნა: მეტაანალიზიკონკრეტულ საკითხზე რამდენიმე დამოუკიდებელი კვლევის შედეგების შემაერთებელი და სტატისტიკურად გამაანალიზებელი ყველაზე ფართო კვლევაა. მისი შედეგები მეცნიერულად ყველაზე ძლიერი მტკიცებულებებია.
მიმდინარე მეტაანალიზი ასპირინის კოლორექტალურ (მსხვილი ნაწლავის) და სხვა საჭმლის მომნელებელ კიბოებზე დადებითი გავლენის მეტ მტკიცებულებას იძლევა. ასევე ხანგრძლივი მიღება კოლორექტალური კიბოს რისკის უფრო შემცირებას უკავშირდება.
პანკრეასისა და ზოგი სხვა საჭმლის მომნელებელი კიბოსთვის ახალ მიგნებებს ამ მაღალი სიკვდილიანობის კიბოების პრევენციაში გავლენა შეიძლება ჰქონდეს.
შედეგებით რეგულარული ასპირინი არმომხმარებლებთან შედარებით საჭმლის მომნელებელი კიბოს რისკს % 22-დან % 38-მდე ამცირებდა.
რეგულარული ასპირინი შემდეგი კიბოების რისკს ამცირებს:
- კოლორექტალური (კოლონი და სწორი ნაწლავი = მსხვილი ნაწლავი) კიბოს რისკს 45 კვლევაში % 27-ით.
- საყლაპავის კიბოს 13 კვლევაში % 33-ით.
- კუჭის კიბოს 14 კვლევაში % 36-ით.
- ღვიძლისა და სანაღვლე გზების კიბოს 5 კვლევაში % 38-ით.
- პანკრეასის კიბოს 15 კვლევაში % 22-ით.
ამის საპირისპიროდ, თავისა და კისრის კიბოში დამცავი ეფექტი არ გამოვლენილა.
ასპირინის ისტორია
ქიმიკოსმა Dr. Felix Hoffmann-მა 10 აგვისტოს, 1897 წელს სალიცილისა და ძმარმჟავას სინთეზით სუფთა აცეტილსალიცილის მჟავა მიიღო. ტირიფის ქერქიდან მიღებული აცეტილსალიცილის მჟავა, სავაჭროდ ასპირინი, პრაქტიკული სარგებლითა და მცირე გვერდითი რისკით ყველა სახლის აუცილებელი წამალი გახდა. ხშირად სიცხის, ტკივილისა და ანთების შესამცირებლად გამოიყენება. სისხლის გათხელებითაც არითმიის, გულის უკმარისობის, დიაბეტისა და სისხლძარღვის დახშობისას ხანგრძლივი დაბალი დოზა ინფარქტს, ინსულტსა და სისხლძარღვოვან პრობლემებს თავიდან აცილებს ან ეფექტს ამცირებს.
ასპირინი ციკლოოქსიგენაზის (COX) ფერმენტების დათრგუნვით მოქმედებს. COX1 შედედებაში მონაწილე თრომბოქსან A2-ს ქმნის; COX2 სიცხის, ტკივილისა და ანთების აღქმაში მონაწილე პროსტაგლანდინებს. ამიტომ ასპირინი COX1-ის დათრგუნვით სისხლს ათხელებს, COX2-ის დათრგუნვით ტკივილის, სიცხისა და ანთების აღქმას ამცირებს. ანუ მიზეზს არ მკურნალობს, მხოლოდ შეგრძნებას ამცირებს.
ასპირინის კიბოსგან დამცავი მექანიზმის კვლევები გრძელდება, თუმცა ჯერ გარკვეული არ არის. განიხილება COX და მის გარეთ მექანიზმები. კვლევებში ასპირინი სფინგოზინ-1-ფოსფატის გამოყოფას აფერხებდა. ეს მოლეკულა სიმსივნის ზრდას, მკვებავი ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას (ანგიოგენეზს) და ანთებას იწვევს. ამიტომ მისი გამოყოფის შეფერხება შესაძლო დამცავი მექანიზმია. სხვა შუამავალი მოლეკულებიც განიხილება.
შეიძლება ასპირინით კიბოს მრავალი სიკვდილის აცილება?
ავტორთა აზრით, მიგნებები ვარაუდობს, რომ რეგულარულმა ასპირინმა კუჭ-ნაწლავის კიბოთი მრავალი სიკვდილი შეიძლება აირიდოს. საყურადღებოა, რომ მეტი ხნის გამოყენება მეტ რისკის შემცირებას უკავშირდება.
მაგალითად 1 წლის გამოყენებამ კოლორექტალური რისკი მხოლოდ % 4-ით, 3 წლისამ კი % 11-ით შეამცირა. დღიური დოზაც შემცირებასთან იყო დაკავშირებული.
კოლორექტალური კიბოს ფარდობითი რისკის შემცირება დღიურ 75 mg-ზე % 10; 81 mg-ზე % 11; 100 mg-ზე % 13; 325 mg-ზე % 35 და 500 mg-ზე % 50 იყო.
თუმცა მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ უმაღლესი დოზის % 50 შემცირება მხოლოდ რამდენიმე კვლევას ეყრდნობა და ფრთხილად უნდა განიმარტოს. სხვა კიბოებისთვის დაწყების დრო და დოზა გაურკვეველია. მაგალითად ღვიძლის კიბოს წინამორბედ დაზიანებებში ან დიდ ნაწიბუროვან ცვლილებებში დამცავი სარგებლისთვის შესაძლოა უკვე გვიანი იყოს.
ამიტომ კოლონისა და სწორი ნაწლავის გარდა სხვა კიბოების პრევენციისთვის ასპირინის რეკომენდაცია რთულია.
აშშ-ის პრევენციული მომსახურების სამუშაო ჯგუფი ამბობს, რომ 5-10 წლის მიღების შემდეგ მაღალი რისკის პაციენტებში კოლორექტალური სიხშირის შემცირების საკმარისი მტკიცებულებაა.
გაფრთხილება: ინდივიდებმა ექიმთან კიბოს წინააღმდეგ ასპირინის პოტენციური რისკი და სარგებელი უნდა განიხილონ. მაგალითად, სისხლდენისკენ მიდრეკილში სერიოზული რისკია. გადაწყვეტილება ექიმის მეთვალყურეობით ერთობლივად უნდა მიიღონ.
მეტაანალიზი რისკის შემცირების უფრო მკაფიო დასადასტურებლად რანდომიზებული კლინიკური კვლევების საჭიროებაზე მიუთითებს.
ასპირინის განსაკუთრებით კოლორექტალური კიბოს რისკის შემცირების ძლიერი მტკიცებულებები არსებობდა. 2016 წელს JAMA Oncology ჟურნალში ორი დიდი პროსპექტული კოჰორტა (ექთნების ჯანმრთელობის კვლევა [1980-2010] და ჯანდაცვის სპეციალისტთა დაკვირვება [1986-2012]) ხანგრძლივ ასპირინთან (≥ 6 წელი) კოლორექტალური რისკის % 19 და ნებისმიერი კუჭ-ნაწლავის კიბოს % 15 შემცირების მტკიცებულებას იძლეოდა.
ახალი მეტაანალიზი პანკრეასსა და ღვიძლზე ინფორმაციას ამატებს.
ავტორებმა პანკრეასის კიბოს % 20 შემცირება ნახეს, რაც მნიშვნელოვანია ამ რთული კიბოს პრევენციის შეზღუდული ვარიანტების გამო.
ღვიძლისა და სანაღვლე გზების რისკის შემცირების გარკვეული მტკიცებულებაც იპოვეს, თუმცა ხანგრძლივობის მონაცემები სწორი დრო-რისკის შეფასებისთვის მწირია. ბოლო დროს ქრონიკული B ჰეპატიტის პაციენტებში ჰეპატოცელულური (ღვიძლის) კიბოს შემცირებასთან კავშირის გათვალისწინებით ეს შესაძლო სარგებლის მონაცემები მნიშვნელოვანია.
რას ნიშნავს კიბოს რისკის შემცირება და პრევენცია?
რისკის შემამცირებელი ქცევა (ასპირინი, წონის კლება, თამბაქოსა ან ალკოჰოლის შეწყვეტა) გარანტირებულ პრევენციას არ ნიშნავს, არამედ მათგან „ზოგი“, ვინც დაავადდებოდა, აღარ დაავადდება. მაგალითად „ასპირინი კოლონის რისკს % 22-ით ამცირებს“ ნიშნავს, რომ დაავადების მოსალოდნელი ყოველ 100 ადამიანში 22-ში ის აიცილება. ასპირინი რისკს არ ანულებს და მიღების მიუხედავად კიბო შეიძლება განვითარდეს, თუმცა ნაკლები ალბათობით. კუჭ-ნაწლავის გარეთ ეს შემცირება გაურკვეველია.
დაკავშირებული თემები:
წყაროები
Aspirin and the risk of colorectal and other digestive tract cancers: an updated meta-analysis through 2019.
Annals ef Oncology, 16 Nisan 2020.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.